| 37:1 | πᾶς φίλος ἐρεῖ ἐφιλίασα κἀγώ ἀλλ’ ἔστιν φίλος ὀνόματι μόνον φίλος | Omnis amicus dicet : Et ego amicitiam copulavi : sed est amicus solo nomine amicus. Nonne tristitia inest usque ad mortem ? | ኵሉ፡ ዘተዓረኮ፡ ይብል፡ ተዓረኩ፡ አነኒ፡ ባሕቱ፡ ቦቱ፡ ዐርከ፡ ለስም፡ በከ፡ ዘይትዓረክ። | πᾶς φίλος ἐρεῖ ἐφιλίασα κἀγώ ἀλλ’ ἔστιν φίλος ὀνόματι μόνον φίλος |
|---|
| 37:2 | οὐχὶ λύπη ἔνι ἕως θανάτου ἑταῖρος καὶ φίλος τρεπόμενος εἰς ἔχθραν | sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur. | ወሐዘንሰ፡ ይነብር፡(ውስተ፡ ልብ፡)እስከ፡ አመ፡ ዕለተ፡ ሞት፡(ወቦ፡)ዐርክ፡ ዘይከውነከ፡ ጸላኤ። | οὐχὶ λύπη ἔνι ἕως θανάτου ἑταῖρος καὶ φίλος τρεπόμενος εἰς ἔχθραν |
|---|
| 37:3 | ὦ πονηρὸν ἐνθύμημα πόθεν ἐνεκυλίσθης καλύψαι τὴν ξηρὰν ἐν δολιότητι | O præsumptio nequissima, unde creata es cooperire aridam malitia et dolositate illius ? | እኪት፡ ፍትወት፡ እምአይቴኑ፡ አንኰርኰርኪ፡ ወመላእኪ፡ ውስተ፡ ብሔር፡ ኀጢአተ። | ὦ πονηρὸν ἐνθύμημα πόθεν ἐνεκυλίσθης καλύψαι τὴν ξηρὰν ἐν δολιότητι |
|---|
| 37:4 | ἑταῖρος φίλου ἐν εὐφροσύνῃ ἥδεται καὶ ἐν καιρῷ θλίψεως ἔσται ἀπέναντι | Sodalis amico conjucundatur in oblectationibus, et in tempore tribulationis adversarius erit. | ወቦ፡ ዐርክ፡ ዘይቀርበከ፡ አመ፡ ትፍሥሕትከ፡ ወእምከመ፡ ተመንደብከ፡ ውእቱ፡ ይከውነከ፡ ፀረከ። | ἑταῖρος φίλου ἐν εὐφροσύνῃ ἥδεται καὶ ἐν καιρῷ θλίψεως ἔσται ἀπέναντι |
|---|
| 37:5 | ἑταῖρος φίλῳ συμπονεῖ χάριν γαστρός ἔναντι πολέμου λήμψεται ἀσπίδα | Sodalis amico condolet causa ventris, et contra hostem accipiet scutum. | ወቦ፡ ዐርክ፡ ዘእንበይነ፡ ከርሡ፡ ይቴክዝ፡ ለከ፡ ሕማመከ፡ ወእምከመቦ፡ ዘዐለወከ፡ ውእቱ፡ ይቀድም፡ ይትቃተለከ። | ἑταῖρος φίλῳ συμπονεῖ χάριν γαστρός ἔναντι πολέμου λήμψεται ἀσπίδα |
|---|
| 37:6 | μὴ ἐπιλάθῃ φίλου ἐν τῇ ψυχῇ σου καὶ μὴ ἀμνημονήσῃς αὐτοῦ ἐν χρήμασίν σου | Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in opibus tuis. | ኢትርሳዕ፡ ዐርከከ፡ እምከመ፡ ተደሎከ፡ ወኢትኅድጎ፡ ለእምከመ፡ ንዋየ፡ ረከብከ። | μὴ ἐπιλάθῃ φίλου ἐν τῇ ψυχῇ σου καὶ μὴ ἀμνημονήσῃς αὐτοῦ ἐν χρήμασίν σου |
|---|
| 37:7 | πᾶς σύμβουλος ἐξαίρει βουλήν ἀλλ’ ἔστιν συμβουλεύων εἰς ἑαυτόν | Noli consiliari cum eo qui tibi insidiatur, et a zelantibus te absconde consilium. | ኵሉ፡ መምክር፡ ያመክር፡ ምክረ፡ ወቦ፡ ዘያመክር፡ ዘይበቊዕ፡ ለርእሱ። | πᾶς σύμβουλος ἐξαίρει βουλήν ἀλλ’ ἔστιν συμβουλεύων εἰς ἑαυτόν |
|---|
| 37:8 | ἀπὸ συμβούλου φύλαξον τὴν ψυχήν σου καὶ γνῶθι πρότερον τίς αὐτοῦ χρεία καὶ γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ βουλεύσεται μήποτε βάλῃ ἐπὶ σοὶ κλῆρον | Omnis consiliarius prodit consilium, sed est consiliarius in semetipso. | ዕቀብ፡ ልበከ፡ እምነ፡ ዘያመክረከ፡ ቅድም፡ አእምር፡ ትካዞ፡ በዘይፈቅደከ፡ እስመ፡ እንበይነ፡ ርእሱ፡ ያመክረከ። | ἀπὸ συμβούλου φύλαξον τὴν ψυχήν σου καὶ γνῶθι πρότερον τίς αὐτοῦ χρεία καὶ γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ βουλεύσεται μήποτε βάλῃ ἐπὶ σοὶ κλῆρον |
|---|
| 37:9 | καὶ εἴπῃ σοι καλὴ ἡ ὁδός σου καὶ στήσεται ἐξ ἀναντίας ἰδεῖν τὸ συμβησόμενόν σοι | A consiliario serva animam tuam : prius scito quæ sit illius necessitas : et ipse enim animo suo cogitabit : | ወይብለከ፡ ሠናየ፡ ገበርከ፡ ወያመጽእ፡ ለከ፡ በዘ፡ ያሀጕለከ፡ ንዋየከ፡ ወእምከመ፡ ተጸነስከ፡ ይኔጽረከ፡ ወይሥሕቅ፡ ላዕሌከ። | καὶ εἴπῃ σοι καλὴ ἡ ὁδός σου καὶ στήσεται ἐξ ἀναντίας ἰδεῖν τὸ συμβησόμενόν σοι |
|---|
| 37:10 | μὴ βουλεύου μετὰ τοῦ ὑποβλεπομένου σε καὶ ἀπὸ τῶν ζηλούντων σε κρύψον βουλήν | ne forte mittat sudem in terram, et dicat tibi : | ኢትትማከር፡ ምስለ፡ ዘይትዐቀበከ፡ ወኅባእ፡ ቃለከ፡ እምነ፡ ዘይትኃሠሠከ። | μὴ βουλεύου μετὰ τοῦ ὑποβλεπομένου σε καὶ ἀπὸ τῶν ζηλούντων σε κρύψον βουλήν |
|---|
| 37:11 | μετὰ γυναικὸς περὶ τῆς ἀντιζήλου αὐτῆς καὶ μετὰ δειλοῦ περὶ πολέμου μετὰ ἐμπόρου περὶ μεταβολίας καὶ μετὰ ἀγοράζοντος περὶ πράσεως μετὰ βασκάνου περὶ εὐχαριστίας καὶ μετὰ ἀνελεήμονος περὶ χρηστοηθείας μετὰ ὀκνηροῦ περὶ παντὸς ἔργου καὶ μετὰ μισθίου ἐφετίου περὶ συντελείας οἰκέτῃ ἀργῷ περὶ πολλῆς ἐργασίας μὴ ἔπεχε ἐπὶ τούτοις περὶ πάσης συμβουλίας | Bona est via tua : et stet e contrario videre quid tibi eveniat. | ኢትትናገር፡ ምስለ፡ ብእሲት፡ በዘታቀንኣ፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ፈራህ፡ እንበይነ፡ ፀብእ፡ ኢትትማከር፡ እንበይነ፡ ረባሕ፡ ምስለ፡ ሠያጢ፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ነጋዲ፡ እንበይነ፡ ተግባር፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ደንጻዊ፡ ለውሂበ፡ ምጽዋት፤ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ዐላዊ፡ ለአግብኦ፡ ዕሴት፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ሀካይ፡ በእንተ፡ ግብር፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ ዐሳብ፡ እንበይነ፡ ጥብዖት፡ ወኢትትማከር፡ ምስለ፡ አብድ፡ እንበይነ፡ ኪን፤(ቅኒ፡ ነባሬከ፡ ወኢታንብሮ፡ ፅሩዐ፤)ወምስለዝ፡ ኵሉ፡ አልቦ፡ ዘትትማከሮሙ፡ እንበይነ፡ ዝነገር። | μετὰ γυναικὸς περὶ τῆς ἀντιζήλου αὐτῆς καὶ μετὰ δειλοῦ περὶ πολέμου μετὰ ἐμπόρου περὶ μεταβολίας καὶ μετὰ ἀγοράζοντος περὶ πράσεως μετὰ βασκάνου περὶ εὐχαριστίας καὶ μετὰ ἀνελεήμονος περὶ χρηστοηθείας μετὰ ὀκνηροῦ περὶ παντὸς ἔργου καὶ μετὰ μισθίου ἐφετίου περὶ συντελείας οἰκέτῃ ἀργῷ περὶ πολλῆς ἐργασίας μὴ ἔπεχε ἐπὶ τούτοις περὶ πάσης συμβουλίας |
|---|
| 37:12 | ἀλλ’ ἢ μετὰ ἀνδρὸς εὐσεβοῦς ἐνδελέχιζε ὃν ἂν ἐπιγνῷς συντηροῦντα ἐντολάς ὃς ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ κατὰ τὴν ψυχήν σου καὶ ἐὰν πταίσῃς συναλγήσει σοι | Cum viro irreligioso tracta de sanctitate, et cum injusto de justitia, et cum muliere de ea quæ æmulatur, cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, | ምስለ፡ ብእሲ፡ ጻድቅ፡ ዘልፈ፡ ተናገር፡ ምክረከ፡ ዘታአምር፡ ከመቦ፡ ሃይማኖተ፡ ወይፈርህ፡ እግዚአብሔር፡ ዘከመ፡ ልብከ፡ ልቡ፡ ወእመኒ፡ ተከዝከ፡ የሐምም፡ ሕማመከ። | ἀλλ’ ἢ μετὰ ἀνδρὸς εὐσεβοῦς ἐνδελέχιζε ὃν ἂν ἐπιγνῷς συντηροῦντα ἐντολάς ὃς ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ κατὰ τὴν ψυχήν σου καὶ ἐὰν πταίσῃς συναλγήσει σοι |
|---|
| 37:13 | καὶ βουλὴν καρδίας στῆσον οὐ γὰρ ἔστιν σοι πιστότερος αὐτῆς | cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agrario de omni opere, | ወአቅም፡ ምክረ፡ ነፍስከ፡ እስመ፡ ይእቲ፡ እምኵሉ፡ ምእመንከ። | καὶ βουλὴν καρδίας στῆσον οὐ γὰρ ἔστιν σοι πιστότερος αὐτῆς |
|---|
| 37:14 | ψυχὴ γὰρ ἀνδρὸς ἀπαγγέλλειν ἐνίοτε εἴωθεν ἢ ἑπτὰ σκοποὶ ἐπὶ μετεώρου καθήμενοι ἐπὶ σκοπῆς | cum operario annuali de consummatione anni, cum servo pigro de multa operatione. Non attendas his in omni consilio : | እስመ፡ ነፍሱ፡ ለሰብእ፡ እንተ፡ ትረክቦ፡ ታሐዝቦ፡ ፈድፋደ፡ እምነ፡ ፯ቱ፡ አስባብ፡ ሰብአ፡ ዐይን። | ψυχὴ γὰρ ἀνδρὸς ἀπαγγέλλειν ἐνίοτε εἴωθεν ἢ ἑπτὰ σκοποὶ ἐπὶ μετεώρου καθήμενοι ἐπὶ σκοπῆς |
|---|
| 37:15 | καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις δεήθητι ὑψίστου ἵνα εὐθύνῃ ἐν ἀληθείᾳ τὴν ὁδόν σου | sed cum viro sancto assiduus esto, quemcumque cognoveris observantem timorem Dei : | ምስለ፡ ዝንቱ፡ ኵሉ፡ ጸሊ፡ ኀበ፡ ልዑል፡ ከመ፡ ያርትዓ፡ በንጹሕ፡(በጽድቅ፡)፡ ለፍኖትከ። | καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις δεήθητι ὑψίστου ἵνα εὐθύνῃ ἐν ἀληθείᾳ τὴν ὁδόν σου |
|---|
| 37:16 | ἀρχὴ παντὸς ἔργου λόγος καὶ πρὸ πάσης πράξεως βουλή | cujus anima est secundum animam tuam, et qui, cum titubaveris in tenebris, condolebit tibi. | ቀዳሜ፡ ኵሉ፡ ትካዝ፡ ነገር፡ ወቀዳሜ፡ ኵሉ፡ ግብር፡ ምክር። | ἀρχὴ παντὸς ἔργου λόγος καὶ πρὸ πάσης πράξεως βουλή |
|---|
| 37:17 | ἴχνος ἀλλοιώσεως καρδίας τέσσαρα μέρη ἀνατέλλει | Cor boni consilii statue tecum : non est enim tibi aliud pluris illo. | አሠረ፡ ልቡ፡ ለብእሲ፡ መርብዕተ፡ ያስተርኢ። | ἴχνος ἀλλοιώσεως καρδίας τέσσαρα μέρη ἀνατέλλει |
|---|
| 37:18 | ἀγαθὸν καὶ κακόν ζωὴ καὶ θάνατος καὶ ἡ κυριεύουσα ἐνδελεχῶς αὐτῶν γλῶσσά ἐστιν | Anima viri sancti enuntiat aliquando vera, quam septem circumspectores sedentes in excelso ad speculandum. | ለእመኒ፡ ለሐዘን፡ ወለእመኒ፡ ለትፍሥሕት፡ እመኒ፡ ለሞት፡ ወእመኒ፡ ለሕይወት፡ ወልሳን፡ ያመጽኦሙ፡ ለኵሎሙ። | ἀγαθὸν καὶ κακόν ζωὴ καὶ θάνατος καὶ ἡ κυριεύουσα ἐνδελεχῶς αὐτῶν γλῶσσά ἐστιν |
|---|
| 37:19 | ἔστιν ἀνὴρ πανοῦργος πολλῶν παιδευτής καὶ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ ἐστιν ἄχρηστος | Et in his omnibus deprecare Altissimum, ut dirigat in veritate viam tuam. | ወቦ፡ ሰብእ፡ ዘበኵሉ፡ ይትሜየን፡ ወብዙኀ፡ ያአምር፡ ወኢይክል፡ በቊዖታ፡ ለነፍሱ። | ἔστιν ἀνὴρ πανοῦργος πολλῶν παιδευτής καὶ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ ἐστιν ἄχρηστος |
|---|
| 37:20 | ἔστιν σοφιζόμενος ἐν λόγοις μισητός οὗτος πάσης τροφῆς καθυστερήσει | Ante omnia opera verbum verax præcedat te, et ante omnem actum consilium stabile. | ወቦ፡ ዘይጠብብ፡ በነገር፡ ወያጸልእ፡ ርእሶ፡ ወለዘ፡ ከመዝ፡ የኀልፎ፡ ኵሉ፡ ረባሕ። | ἔστιν σοφιζόμενος ἐν λόγοις μισητός οὗτος πάσης τροφῆς καθυστερήσει |
|---|
| 37:21 | οὐ γὰρ ἐδόθη αὐτῷ παρὰ κυρίου χάρις ὅτι πάσης σοφίας ἐστερήθη | Verbum nequam immutabit cor : ex quo partes quatuor oriuntur : bonum et malum, vita et mors : et dominatrix illorum est assidua lingua. Est vir astutus multorum eruditor, et animæ suæ inutilis est. | እስመ፡ ኢይሁቦ፡[እግዚአብሔር፡]ሞገሰ፡ ወወጽአ፡ እምኵሉ፡ ጥበብ። | οὐ γὰρ ἐδόθη αὐτῷ παρὰ κυρίου χάρις ὅτι πάσης σοφίας ἐστερήθη |
|---|
| 37:22 | ἔστιν σοφὸς τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ ἐπὶ στόματος πιστοί | Vir peritus multos erudivit, et animæ suæ suavis est. | ሀሎ፡ ዘይጠብብ፡ ለነፍሱ፡ ወይዪውህ፡ በቃሉ። | ἔστιν σοφὸς τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ ἐπὶ στόματος πιστοί |
|---|
| 37:23 | ἀνὴρ σοφὸς τὸν ἑαυτοῦ λαὸν παιδεύσει καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ πιστοί | Qui sophistice loquitur odibilis est : in omni re defraudabitur. | ብእሲ፡ ጠቢብ፡ ይጌሥጾሙ፡ ለሕዝቡ፡ ወይሜህሮሙ፡ ጥበበ፡ ለሰብኡ። | ἀνὴρ σοφὸς τὸν ἑαυτοῦ λαὸν παιδεύσει καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ πιστοί |
|---|
| 37:24 | ἀνὴρ σοφὸς πλησθήσεται εὐλογίας καὶ μακαριοῦσιν αὐτὸν πάντες οἱ ὁρῶντες | Non est illi data a Domino gratia, omni enim sapientia defraudatus est. | ብእሲ፡ ጠቢብ፡ ይጸግብ፡ እምበረከቱ፡ ወያስተበፅዕዎ፡ ኵሎሙ፡ እለ፡ ይሬእይዎ። | ἀνὴρ σοφὸς πλησθήσεται εὐλογίας καὶ μακαριοῦσιν αὐτὸν πάντες οἱ ὁρῶντες |
|---|
| 37:25 | ζωὴ ἀνδρὸς ἐν ἀριθμῷ ἡμερῶν καὶ αἱ ἡμέραι τοῦ Ισραηλ ἀναρίθμητοι | Est sapiens animæ suæ sapiens, et fructus sensus illius laudabilis. | መዋዕሊሁ፡ ለእጓለ፡ እመሕያው፡ በኈልቊ፡ ወመዋዕሊሁ፡ ለእስራኤል፡ ዘኢይትኌለቊ። | ζωὴ ἀνδρὸς ἐν ἀριθμῷ ἡμερῶν καὶ αἱ ἡμέραι τοῦ Ισραηλ ἀναρίθμητοι |
|---|
| 37:26 | ὁ σοφὸς ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ κληρονομήσει πίστιν καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα | Vir sapiens plebem suam erudit, et fructus sensus illius fideles sunt. | ዘጠበበ፡ በሕዝቡ፡ ይረክብ፡ ዕሴቶ፡ ወይነብር፡ ስሙ፡ ለዝላፉ። | ὁ σοφὸς ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ κληρονομήσει πίστιν καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα |
|---|
| 37:27 | τέκνον ἐν ζωῇ σου πείρασον τὴν ψυχήν σου καὶ ἰδὲ τί πονηρὸν αὐτῇ καὶ μὴ δῷς αὐτῇ | Vir sapiens implebitur benedictionibus, et videntes illum laudabunt. | ወልድየ፡ እንዘ፡ ሕያው፡ አንተ፡ አመክራ፡ ለነፍስከ፡ አእምር፡ ዘይብእሳ፡ ወኢተሀባ። | τέκνον ἐν ζωῇ σου πείρασον τὴν ψυχήν σου καὶ ἰδὲ τί πονηρὸν αὐτῇ καὶ μὴ δῷς αὐτῇ |
|---|
| 37:28 | οὐ γὰρ πάντα πᾶσιν συμφέρει καὶ οὐ πᾶσα ψυχὴ ἐν παντὶ εὐδοκεῖ | Vita viri in numero dierum : dies autem Israël innumerabiles sunt. | እስመ፡ አኮ፡ ኵሉ፡ ዘይደልዋ፡ ወአኮ፡ ኵሉ፡ ዘታስተአድም፡ ኵሉ፡ ነፍስ። | οὐ γὰρ πάντα πᾶσιν συμφέρει καὶ οὐ πᾶσα ψυχὴ ἐν παντὶ εὐδοκεῖ |
|---|
| 37:29 | μὴ ἀπληστεύου ἐν πάσῃ τρυφῇ καὶ μὴ ἐκχυθῇς ἐπὶ ἐδεσμάτων | Sapiens in populo hæreditabit honorem, et nomen illius erit vivens in æternum. | ወኢትሠሥዕ፡ ለኵሉ፡ መብልዕ፡ ወኢተሐሢ፡ ለኵሉ፡ እክል፡ ዘርኢከ። | μὴ ἀπληστεύου ἐν πάσῃ τρυφῇ καὶ μὴ ἐκχυθῇς ἐπὶ ἐδεσμάτων |
|---|
| 37:30 | ἐν πολλοῖς γὰρ βρώμασιν ἔσται νόσος καὶ ἡ ἀπληστία ἐγγιεῖ ἕως χολέρας | Fili, in vita tua tenta animam tuam, et si fuerit nequam non des illi potestatem : | እስመ፡ ያደዊ፡ ብዙኀ፡ በሊዕ፡ ወያበዝኆ፡ ለገብጥ፡ ሥሥዕት። | ἐν πολλοῖς γὰρ βρώμασιν ἔσται νόσος καὶ ἡ ἀπληστία ἐγγιεῖ ἕως χολέρας |
|---|
| 37:31 | δῑ ἀπληστίαν πολλοὶ ἐτελεύτησαν ὁ δὲ προσέχων προσθήσει ζωήν | non enim omnia omnibus expediunt, et non omni animæ omne genus placet. | ወብዙኃን፡ እለ፡ ቀተሎሙ፡ ሥሥዕት፡ ወዘሰ፡ በዐቅሙ፡ ይበልዕ፡ ጥዑይ፡ ነፍሱ። | δῑ ἀπληστίαν πολλοὶ ἐτελεύτησαν ὁ δὲ προσέχων προσθήσει ζωήν |
|---|