← All books · Greek Fathers › Hagioritic Tome

Gregory Palamas

Hagioritic Tome 1 part 17/17

Greek original · 29 verses · some words can be tapped for a gloss · long chapter, split into parts; this part covers 1:1981–1:2009 (2009 verses in all)

← prev part

1:1981

Ὁ δέ Νύσσης θεῖος Γρηγόριος ἐκβαίνει φησί τήν ἑαυτοῦ φύσιν ὁ ἄνθρωπος ( σελ

And the divine Gregory of Nyssa says: "Man departs from his own nature (p. ...)

至於尼撒的神聖貴格利則說：「人離了他自己的本性（頁……）

1:1982

) ἀθάνατος ἐκ θνητοῦ καί ἐξ ἐπικήρου ἀκήρατος καί ἐξ ἐφημέρου ἀΐδιος καί τό ὅλον Θεός ἐξ ἀνθρώπου γινόμενος˙ ὁ γάρ Θεοῦ Υἱός γενέσθαι καταξιωθείς ἕξει πάντως ἐν ἑαυτῷ τοῦ Πατρός τό ἀξίωμα

...becoming immortal from mortal, incorruptible from corruptible, eternal from ephemeral—and, in sum, God from man; for he who has been deemed worthy to become a son of God will surely possess in himself the dignity of the Father."

……從必死的成為不死的，從必朽的成為不朽的，從朝生暮死的成為永恆的——一言以蔽之，從人成為神；因為那蒙恩得算為神之子的人，必在自己裡面擁有那父的尊榮。」

1:1983

Τοιοῦτοι μέν οὖν οἱ θεοειδεῖς πάντες κατά τήν χάριν ὥσπερ καί θεοί

Such, then, are all the godlike ones—gods according to grace, even as [He is God by nature].

那麼，凡與神相似的人都是如此——是按恩典而為神的，正如〔祂是按本性而為神的〕一樣。

1:1984

Αὐτήδ ἡ χάρις ἄκτιστος οὐ κατά χάριν ( ἔσται γάρ χάρις χάριτος καί ταύτης πάλιν ἄλλη καί τοῦτ ἐπ ἄπειρον οὐ στήσεται προβαῖνον˙ ἄκτιστος οὖν ὡς ἀληθῶς ἡ χάρις

But the grace itself is uncreated not by grace (for [otherwise] there would be a grace of grace, and again another grace of this, and this would not stop, proceeding to infinity); the grace, therefore, is uncreated in very truth.

可是那恩典本身之為非受造，並非「憑恩典」（因若如此，便會有「恩典的恩典」，這之上又有另一恩典，如此推下去便無窮無盡）；因此，這恩典乃是真正非受造的。

1:1985

Σύ δή φύλαττέ μοι τήν καλήν ταύτην τῶν πατέρων παρακαταθήκην ὅτι ἄκτιστος ἡ θεία χάρις ὡς φύσεως ἐνέργεια Θεοῦ καί κατά τόν ἅγιον Ἰσαάκ ὡς δόξα τῆς φύσεως αὐτοῦ

Do you, then, keep for me this fair deposit of the fathers: that the divine grace is uncreated, as being an energy of God's nature, and—according to the holy Isaac—as being the glory of His nature.

那麼，你要為我守住教父們這美好的託付：神聖的恩典是非受造的，因它是神之本性的運作，並按聖以撒（敘利亞的以撒）所言，是祂本性的榮耀。

1:1986

Τί οὖν ἔτι δεῖ ζητεῖν καί διαιρεῖν;

What need is there, then, to inquire further and to divide?

那麼，還有甚麼必要再去追問、再去區分呢？

1:1987

Μή ἀγνοήσαντες οὖν ἡμεῖς τήν τοιαύτην πανουργίαν ἥκιστα συνεθέμεθα τοῖς ὑπ αὐτοῦ προτεινομένοις, μᾶλλον δέ οὐδέ φάναι τι πρό τῆς ἀκριβοῦς ἐρεύνης ἠξιώσαμεν˙ προὐκαλεσάμεθα δέ αὐτός εἰς λόγους, ἵνα φανερά γένηται ἡ εὐσεβής διάνοια

Not being ignorant, then, of such cunning, we by no means agreed with the things he proposed; or rather, we did not even deign to say anything before exact examination, but we ourselves summoned him to discussion, so that the pious meaning might become evident.

那麼，我們既不是不知道這樣的詭詐，便斷不贊同他所提出的那些主張；或更該說，我們在精確查究之前甚至不屑於說甚麼，反倒是我們自己邀他來討論，好叫那敬虔的真義得以彰顯。

1:1988

Ὁ δέ ὑπέπτηξε καί οὐδέ γρύξαι, πίστευσον, ἐτόλμησε, πολλῶν παρόντων

But he cowered and did not dare—believe me—even to mutter a word, though many were present.

可他卻畏縮了，雖有許多人在場，他卻——請信我——連咕噥一聲都不敢。

1:1989

Εἰ δέ νῦν πονηρά διά τοῦτο κηρύττει (σελ

But if he now proclaims wicked things against us on this account, there at [Constantinople] (p. ...)

可是他如今若因此緣故在那裡〔君士坦丁堡〕宣揚惡言攻擊我們（頁……）

1:1990

) καθ ἡμῶν αὐτόσε, χαρᾶς ἡμῖν πρόξενος γίνεται καί μισθοῦ πολλοῦ τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς

...he becomes for us the occasion of joy and of great reward in the heavens.

……他反倒成了我們喜樂的緣由，並使我們在諸天之上得大賞賜（太五11-12）。

1:1991

Διό καί τῷ ἐπαγγειλαμένῳ ταῦτα λέγομεν Κύριε, μή στήσῃς αὐτῷ τήν ἁμαρτίαν ταύτην, εἰ καί διά τούς βλαπτομένους ὀδυνώμεθα

Wherefore we also say to Him who promised these things: "Lord, do not lay this sin to his charge" (Acts 7:60), even though we grieve on account of those being harmed.

因此，我們也對那位應許這些事的主說：「主啊，不要將這罪歸於他」（徒七60），縱然我們為那些受害的人哀傷。

1:1992

Τοῦθ οὕτως ἔχειν σχεδόν πάντες οἱ ἐνταῦθα συμμαρτυρήσουσι

That this is so, nearly all who are here will testify together.

這事如此確實，這裡幾乎所有的人都要一同作見證。

1:1993

κεφαλαίοις πρός τά παρ αὐτοῦ κατά τῶν ὀρθοδόξων γεγραμμένα πεποιήκαμεν ὑπογεγραμμένον παρά τε τοῦ ὁσιωτάτου πρώτου καί τῶν ἡγουμένων καί τῶν λογάδων γερόντων καί τοῦ ἱερωτάτου ἐπισκόπου Ἱερισσοῦ, συμφωνούτων πάντων ἡμῖν καί ἀποφηναμένων μή παραδέξασθαι εἰς κοινωνίαν τόν μή συμφωνοῦντα, ὅστις ἄν ᾖ, μετά τοῦτο τοίνυν, ἐνῆν ἡμῖν εὐθύ τῆς Κωνσταντίνου χωρεῖν˙ ἀλλά πρῶτον μέν ἐπί νοῦν ἐβαλόμην ὡς ὁ τῶν πατέρων Θεός ἐγερεῖ κἀκεῖ τούς ὑπέρ αὐτῶν λαλήσοντας, ἔπειτα καί τοῦτ ἔλεγονἐπ ἐμαυτοῦ˙ δῶμεν ἐκείνῳ τῷ ταλαιπώρῳ ταῖς γοῦν κεναῖς ἐλπίσιν ἀναπνεῦσαι μικρόν, μή καί αὐτόχειρ γένηται

...in [the] chapters we composed against the things written by him against the Orthodox—subscribed by the most holy First [Prōtos], by the abbots, by the chosen elders, and by the most sacred bishop of Hierissos, all of them agreeing with us and declaring that whoever does not agree, whoever he may be, is not to be received into communion—after this, then, it was open to us to proceed straight to [the city] of Constantine; but first I bethought myself that the God of the fathers would raise up there too those who would speak on their behalf; and then I also said this to myself: "Let us grant that wretched man at least to take breath a little upon empty hopes, lest he even lay hands upon himself."

……在我們針對他攻擊正統信仰之著作所撰寫的〔諸〕章節中——這些章節有至聖的「院首」（Prōtos）、諸位修道院長、眾蒙揀選的長老、以及至神聖的希里索主教簽署，眾人都贊同我們，並宣告：凡不贊同的人，無論他是誰，都不得被接納入相通（聖餐團契）——既如此，此後我們本可徑直前往君士坦丁之城；但我首先想到：列祖的神在那裡也必興起人來為他們說話；其次我也對自己這樣說：「我們姑且容那可憐人靠空洞的指望稍稍喘一口氣罷，免得他竟自尋短見。」

1:1994

Καί γάρ λέγοντος ἤκουσα παρόντος ἐνταυθοῖ διά στόματος, ὡς πολλάκις ἐκινδύνευσε διαρραγῆναι τῇ ἀμηχανίᾳ δήπου καί τῷ θυμῷ

For indeed I heard him say, when he was present here in person, that he had often been on the verge of bursting from helplessness and from wrath.

因為他親身在此的時候，我確曾聽他說，他多次幾乎因無計可施、又因暴怒而要氣炸了。

1:1995

Ἡνίκα καί πρός αὐτόν, αὐτόν ἐλεήσας, εἶπον μηδέν ἕτερον εἶναι τό βιαζόμενον ἡμᾶς σφοδρῶς ἀντιλέγεινἤ ὅτι αἱρετικούς λέγει τούς μοναχούς, κἄν τοῦτο μέν ἀφῇ καί τά ἐπί τούτῳ συγγράμματα, φῇ δέ μή πληροφορεῖσθαι πρός τά ἐκείνων, στήσεται τά τοῖς ἀντιλογίας˙ αὐτοῦ γάρ βραχύς ἡμῖν ὁ λόγος

Whereupon I too, taking pity on him, said to him that nothing else was forcing us to contradict so vehemently except that he calls the monks heretics; and that if he would let this go, and the writings on this matter, but say that he is not [yet] persuaded regarding their [doctrines], the matter of [our] contradiction would cease—for our quarrel with him is a small one.

於是我也憐憫他，對他說：除了他稱眾修士為異端這一點之外，再沒有別的事逼著我們如此激烈地反駁；只要他肯放下這點、放下這方面的著作，只說他對他們的〔教義〕還未被說服，那麼〔我們之間〕反駁的事便可止息了——因為我們與他的爭執本是小事。

1:1996

Τοῦτο μέν ἐγώ πρός αὐτόν εἶπον

This is what I said to him.

這就是我對他所說的話。

1:1997

Ὁδ ἐπῄνεσε καί ὑπέσχετο πράξειν

And he approved and promised to do it.

他便表示讚許，並應許照辦。

1:1998

( Οὔπω γάρ τότε φανερός ἦν καί κατ ἐμοῦ μεμηνώς), ἀλλ ὑπέστη μέν ταῦτα, γέγραφε δέ οἷα βλέπεις˙ ἐξ ἐκείνου γάρ ὅλος ἰδίως ἐρρύη κατ ἐμοῦ˙ ταῦτα δέ καί ἡμεῖς παρ ἡμῖν αὑτοῖς ἔχομέν τε καί ἀνετάζομεν, καθάπερ ἀλλοφύλων τέκνα ζωγρήσαντες

(For he was not yet then openly raging against me as well.) But he undertook these things, yet has written such things as you see; for from that time he poured himself out wholly and personally against me—and these things too we keep by us and examine, like the children of aliens whom we have taken captive.

（因為那時他還未公然對我也大發狂怒。）他雖應承了這些事，所寫的卻是你所看見的這等東西；因為從那時起，他便全然、親自地傾瀉而出，與我為敵——而這些東西我們也存留在身邊加以查考，如同把外邦人的兒女擄掠來查驗一般。

1:1999

Ἐπιλείψει δέ με ὁ χρόνος τό μεταξύ διηγούμενον, καί ὅπως τάς ἐμάς διαδράναι χεῖρας οὐκ ἴσχυσεν

Time would fail me were I to recount what lies between, and how he was not able to escape my hands.

我若要把其間的種種，以及他如何不能逃脫我的手，一一述說，時間必不夠用。

1:2000

Ἔργῳ τοίνυν ἀναπέφηνε νῦν ὡς ἐκεῖνος ποιήσει μέγα ἔλεος μετ αὐτοῦ, ὅς σφοδροτέρᾳ χρησάμενος ἀντιθέσει τά πονηρά ταυτί συγγράμματα διασπάσει τελέως˙ οὐ γάρ ἠρεμήσει νυττόμενος ὑπἐκείνων καί προσδοκῶν τινας διαθήσειν κακῶς

It has now therefore become evident in deed that he will do great mercy with him—he who, employing a more vigorous rejoinder, will utterly tear apart these wicked writings; for, being goaded by them and expecting to do certain people harm, he will not rest.

因此，如今已在事實上顯明：那位將以更有力的反駁，把這些惡毒著作徹底撕碎的人，必要向他大施憐憫；因為他被這些著作所刺激，又指望要害某些人，他必不肯安歇。

1:2001

Κάτεχέ μοι τοίνυν αὐτοῦ τήν πονηράν δέλτον καί τόν ταύτης πατέρα˙ πρός γάρ φυγήν χωρήσει πυθόμενος ἥξοντα˙ ἥξωδ ἤν ἐθέλῃ Θεός μετά τοῦ κρατίστου καί ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος ὡς ἄν πατάξωμεν τόν ἄνδρα τοῖς λόγοις καί ἰασώμεθα

Hold fast for me, then, his wicked tablet [book] and the father of it; for he will take to flight on learning that [I am] coming; and I will come—if God will—together with our most mighty and holy emperor, that we may smite the man with words and heal [him].

那麼，請你替我扣住他那惡毒的書卷、以及那書卷之「父」；因為他一聽說〔我〕要來，就要逃跑了；而我必要來——若神願意——與我們至強大、至聖的皇帝一同前來，好叫我們用言語擊打那人，並醫治〔他〕。

1:2002

Παντός μέντοι μᾶλλον ἔπεισί μοι θαυμάζειν ἀρτίως πῶς ἐξηπάτησεν ὑμᾶς˙ ὡς καινοῦ τινος νῦν γραφέντοςἤ λεχθέντος αὐτός ἐπιλαβόμενος τό τῆς διθεΐας ἔγκλημα συνεστήσατο˙ τοῦτο γάρ αὐτό ἐστιν, εὖ ἴσθι, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς καί πρίν ἐντυχεῖν ἡμῖν καί μέχρι τέλους λέγει ὡς, ἐπειδή τινα τῶν νῦνἤ τῶν πώποτε ἐν φωτί φατε Θεόν ἰδεῖν, ἔστι δέ ὁ Θεός ἀόρατος, δύο ἄρα θεοί καί θεότητες, ὁρατός καί ἀόρατος, ὑφειμένος καί ὑπερκείμενος

Yet more than anything it now occurs to me to marvel at how he has deceived you: as though something new had now been written or said, he himself seized upon and concocted the charge of ditheism; for this very thing, know well, is what he has been saying from the beginning—both before he met us and right up to the end: namely, that since you say some of those now or ever did see God in light, but God is invisible, there are therefore two gods and two Godheads, a visible and an invisible, an inferior and a superior.

然而此刻我最感詫異的，莫過於他怎樣欺騙了你們：彷彿如今有甚麼新東西被寫下或說出似的，他自己抓住並炮製了「二神論」這項罪名；你要清楚知道，這正是他從一開始——無論在他遇見我們以前、直到末了——一直在說的：即既然你們說當今或歷來有人曾在光中見過神，而神又是不可見的，那麼便有兩位神、兩位神性，一可見、一不可見，一居下、一居上。

1:2003

Τότεδ οἴεται καλῶς ἡμᾶς ἐρεῖν ἡνίκ ἄν φαῖμεν τό περιαστράψαν ἐν Θαβώρ τούς ἀποστόλους φῶς καί τήν τοιαύτην ἔλλαμψιν καί χάρινἤ κτιστόν φάσμα δι ἀέρος ὁρώμενονἤ πλάσμα φαντασιωδῶς πλαττόμενον, νοήματός τε χεῖρον καί ἀλυσιτελές πάντῃ λογικῇ ψυχῇ, ὡς φαντασίᾳ προσῆκονἤ αἰσθήσει, σύμβολόν τε, οὐχ οἷον ἄν τις εἴποι καί τι τῶν ὑφεστηκότωνἤ τῶν περί τι θεωρουμένων, ἀλλ ἔστι μέν (σελ

And then he supposes we shall speak well only when we should say that the light which shone round about the apostles on Tabor, and such an illumination and grace, is either a created apparition seen through the air, or a phantasm fancifully fabricated—worse than a mere concept and altogether useless to any rational soul, as pertaining to imagination or sense—and a symbol, not such as one might call something even of the things that subsist or are contemplated about something, but it is (p. ...)

於是他以為：唯有當我們說那在他泊山上照耀眾使徒四圍的光、以及那樣的光照與恩典，乃是一個透過空氣所見的受造幻象，或是一個憑空想像捏造出來的幻影（比一個單純的概念還不如、對任何理性之魂全然無益，因它只屬乎想像或感覺）——並說它是一個記號，卻不是人所能稱之為「實存之物」或「環繞某物而被默觀之物」者，而是（頁……）（太十七1-2）

1:2004

) ὅτε φαίνεσθαι δοκοῦν, ὄν δέ οὐδέποτε, ὡς ἀνύπαρκτον τελέως

...something that at times seems to appear but never [actually] is, as being utterly non-existent—only then do we [in his view] speak well.

……一種有時看似顯現、卻從未〔真正〕存在之物，因它是全然不存在的——〔他以為〕唯有這樣，我們才算說得好。

1:2005

Ἡμεῖς δέ οὐχ οὕτως ἐδιδάχθημεν

But we have not been so taught.

然而我們所領受的教導並非如此。

1:2006

Τοῦτο δέ φαμεν, ὡς, εἴ τις ἐν τοῖς ἡμετέροις γράμμασιν ἡμᾶς καινοτομοῦντας δείξει καί παρά τά τοῖς πατράσιν εἰρημένα τε καί ἐγνωσμένα γράφοντάς τιἤ φρονοῦντας, τοῦτον ἡμεῖς ὡς διορθωτήν ἡμῶν ἀκουσίως σφαλλομένων ἀποδεξόμεθα καί εἴξομεν αὐτῷ πῶς ἄν εἴποις ἄσμενοι, συμφωνοῦντες δέ τοῖς ἁγίοις, εἴ τις ἐθέλει κακῶς τι λέγεινἤ κακῶς διατιθέναι, καί τοῦτ οἴσομεν προθύμως ἵνα καί τῆς εὐλογίας καί τῆς ἐν Θεῷ εὐπαθείας τοῖς ἁγίοις κονωνήσωμεν

This we say, however: that if anyone shall show us innovating in our writings and writing or holding anything contrary to the things said and known by the fathers, him we shall welcome as a corrector of us who err unwillingly, and we shall yield to him most gladly—how could you say otherwise?—being in agreement with the saints; but if anyone wishes to say anything evil or to dispose [our words] evilly, this too we shall bear readily, so that we may share with the saints in both the blessing and the well-being that is in God.

可是我們要說的是：倘若有人能指出我們在著作中標新立異、寫下或持守任何違背眾教父所言、所知之事的東西，我們便要把他當作我們這些「無意中犯錯之人」的糾正者來歡迎，並要極其欣然地順服他——你怎能說我們會不如此呢？——這是與眾聖徒一致的；但若有人想說甚麼惡言、或惡意地曲解〔我們的話〕，這我們也要甘心忍受，好叫我們得以與眾聖徒一同有分於那祝福、以及那在神裡的美福。

1:2007

Ἀνεῖναι δέ πρός τόν κατήγορον αὐτῶν ἀντιλέγοντες οὐκ ἀνεξόμεθα

But to slacken in contradicting their accuser—this we shall not endure.

可是要我們在反駁他們的控告者一事上鬆懈——這我們斷不能容忍。

1:2008

Πρός τούς ἁγίους γάρ ἴσθι καί τόν πόλεμον ἐνεγηγερμένον καί τήν ὕβριν τῆς διθεΐας ἀναφερομένην˙ καί γάρ ἐκ τῶν παρ αὐτῶν εἰρημένων ταύτην ἐκβαίνειν ὁ κενόφρων οἴεται˙ λανθάνειν δέ τούς ἀκούοντας βουλόμενος, ποτέ μέν ἀνωνύμως, ποτέδ ἡμῶν ἕνα, ποτέ δέ τινα τῶν πάλαι ποτέ αἱρετικῶν ἐκείνων προφασίζεται

For know that it is against the saints that the war has been stirred up and the outrage of [the charge of] ditheism is being directed; for the empty-minded man supposes that this [charge] arises out of the things said by them themselves. Yet wishing to escape the notice of his hearers, he sometimes [veils it] anonymously, sometimes [makes it] one of us [the pretext], and sometimes uses as a pretext one of those heretics of old.

因為你要知道：這場戰爭乃是針對眾聖徒而挑起的，「二神論」這項侮辱也是指向他們的；因為那空心之人以為這〔罪名〕是從他們自己所說的話中產生的。然而他想瞞過聽眾，便時而匿名地〔遮掩此事〕，時而以我們中的一人〔為藉口〕，時而又拿古時那些異端中的某一個作幌子。

1:2009

Μηδείς τοίνυν ὑποδειλιάσας ἑαυτόν ἐκτός ποιείτω τοῦ δοκοῦντος ἐγκλήματος˙ αὐτός τε γάρ ζημιωθήσεται τῆς συμφωνίας ἐκείνης καί τοῦ θείου χοροῦ τῶν ἁγίων περιγράψας ἑαυτόν, καί ζημιώσει τόν ἀφρόνως διασπᾶν προῃρημένον τόν χορόν ἐκεῖνον καί τήν θαυμαστήν συμφωνίαν ἀμαυροῦν, θάρσος ἐμποιήσας οὐ μικρόν αὐτῷ

Let no one, therefore, out of faintheartedness, put himself outside the seeming accusation; for he will both suffer loss of that concord and circumscribe himself away from the divine choir of the saints, and he will cause loss to the one who has senselessly resolved to tear apart that choir and to dim its wondrous harmony, having instilled in him no small boldness.

因此，誰都不可因膽怯而把自己置於那「貌似的控告」之外；因為這樣的人既要喪失那和諧，又要把自己圈劃在聖徒們神聖的詩班之外，並要使那「愚妄地立意要撕裂那詩班、使其奇妙和諧黯然失色」的人受到損害——因他已給那人壯了不小的膽。

← prev part