| 22:1 | λίθῳ ἠρδαλωμένῳ συνεβλήθη ὀκνηρός καὶ πᾶς ἐκσυριεῖ ἐπὶ τῇ ἀτιμίᾳ αὐτοῦ | In lapide luteo lapidatus est piger : et omnes loquentur super aspernationem illius. | ከመ፡ እብነ፡ ጾላዕ፡ ከማሁ፡ ሃካይ፡ በኀበ፡ ነበረ፡ ወያፀርዕ፡ ኵሎ፡ በኀሳረ፡ ሀኬቱ። | 懶惰的人好比被污穢之物玷污的石頭，眾人都要因他的可恥而嗤笑他。 |
|---|
| 22:2 | βολβίτῳ κοπρίων συνεβλήθη ὀκνηρός πᾶς ὁ ἀναιρούμενος αὐτὸν ἐκτινάξει χεῖρα | De stercore boum lapidatus est piger : et omnis qui tetigerit eum excutiet manus. | ከመ፡ ፅፍዕ፡ ግዱፍ፡ ከማሁ፡ ሀካይ፡ በኀበ፡ ሰከበ፡ ኵሉ፡ ዘቀተሎ፡ ነገፈ፡ እዴሁ። | 懶惰的人好比糞堆的污穢，凡撿起它的人都要把手甩開。 |
|---|
| 22:3 | αἰσχύνη πατρὸς ἐν γεννήσει ἀπαιδεύτου θυγάτηρ δὲ ἐπ’ ἐλαττώσει γίνεται | Confusio patris est de filio indisciplinato : filia autem in deminoratione fiet. | ኀፍረት፡ ለአቡ[ሁ]፡ውሉድ፡ አብድ፡ ወወለትሰ፡ አብድ፡ ኅስርተ፡ ትከውን። | 生養無學識之子的父親要蒙羞辱，生個愚昧的女兒更使他受虧損。 |
|---|
| 22:4 | θυγάτηρ φρονίμη κληρονομήσει ἄνδρα αὐτῆς καὶ ἡ καταισχύνουσα εἰς λύπην γεννήσαντος | Filia prudens hæreditas viro suo : nam quæ confundit, in contumeliam fit genitoris. | ወወለትሰ፡ ጠባብ፡ ትወርሶ፡ ለምታ፡ ወእንተሰ፡ ታስተኃፍር፡ ሐዘን፡ ይእቲ፡ ለወላዲሃ። | 明智的女兒必為自己得著丈夫為業，使人蒙羞的女兒卻成為生她之人的憂愁。 |
|---|
| 22:5 | πατέρα καὶ ἄνδρα καταισχύνει ἡ θρασεῖα καὶ ὑπὸ ἀμφοτέρων ἀτιμασθήσεται | Patrem et virum confundit audax, et ab impiis non minorabitur : ab utrisque autem inhonorabitur. | ወበኵለሄ፡ ተሐረምት፡ ምክዕቢተ፡ ታስተኃፍር፡ አባሃኒ፡ ወታስተኀፍር፡ ምታኒ፡ ዝልፍት። | 放肆的女兒使父親與丈夫蒙羞，必被二者所輕看。 |
|---|
| 22:6 | μουσικὰ ἐν πένθει ἄκαιρος διήγησις μάστιγες δὲ καὶ παιδεία ἐν παντὶ καιρῷ σοφίας | Musica in luctu importuna narratio : flagella et doctrina in omni tempore sapientia. | ከመ፡ ዘይሰነቁ፡ በቤተ፡ ላሕ፡ ዘይነግር፡ ቃሎ፡ በኀበ፡ ረከበ፡ መቅሠፍት፡ ወተግሣጽ፡ በኵለሄ፡ ያጠብብ። | 不合時宜的言談如同居喪時的音樂，責打與管教卻在任何時候都是智慧。 |
|---|
| 22:7 | — | Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. | ከመ፡ ዘያስተጣብቅ፡ አግዕልተ፡ ዘይሜህሮ፡ ለአብድ፡ አንቅሆ፡ እምዐቢይ፡ ንዋም፡ ለዘይነውም። | 教導愚人的，如同黏合破碎的瓦片，又如喚醒酣睡之人。 |
|---|
| 22:8 | — | Qui narrat verbum non audienti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. | (ከማሁ፡)ዘይነግሮ፡ ለአብድ፡ ከመ፡ ዘይነግሮ፡ ለድቁስ፡ ወሶበ፡ አኅለቀ፡ ነጊሮቶ፡ ይብለከ፡ ምንተ፡ ትቤ። | 向不聽的人講論話語的，如同向沉睡之人傳講；到末了他必說：『這是什麼？』 |
|---|
| 22:9 | συγκολλῶν ὄστρακον ὁ διδάσκων μωρόν ἐξεγείρων καθεύδοντα ἐκ βαθέος ὕπνου | Cum dormiente loquitur qui enarrat stulto sapientiam : et in fine narrationis dicit : Quis est hic ? | — | 教導愚人的，如同黏合瓦片，又如把人從沉睡中喚醒。 |
|---|
| 22:10 | διηγούμενος νυστάζοντι ὁ διηγούμενος μωρῷ καὶ ἐπὶ συντελείᾳ ἐρεῖ τί ἐστιν | Supra mortuum plora, defecit enim lux ejus : et supra fatuum plora, defecit enim sensus. | — | 向打盹之人講論的，如同向愚人講論；到末了他必說：『這是什麼？』 |
|---|
| 22:11 | ἐπὶ νεκρῷ κλαῦσον ἐξέλιπεν γὰρ φῶς καὶ ἐπὶ μωρῷ κλαῦσον ἐξέλιπεν γὰρ σύνεσιν ἥδιον κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ ὅτι ἀνεπαύσατο τοῦ δὲ μωροῦ ὑπὲρ θάνατον ἡ ζωὴ πονηρά | Modicum plora super mortuum, quoniam requievit : | ብክዮ፡ ለዘሞተ፡ እስመ፡ ኀለፈ፡ ብርሃኑ፡ ወብክዮ፡ ለአብድ፡ እስመ፡ አምሠጦ፡ ልቡ። ርቱዕ፡ ትብክዮ፡ ለዘሞተ፡ እስመ፡ አልቦ፡ ምግባአ፡ ወለአብድሰ፡ ብክዮ፡ በሕይወቱ፡ እስመ፡ ሐይው፡ የአክዮ፡ እምነ፡ መዊት። | 要為死人哀哭，因為光已離開他；要為愚人哀哭，因為見識已離開他。為死人哀哭倒更甘心，因為他已得安息；愚人的生命卻比死亡更糟。 |
|---|
| 22:12 | πένθος νεκροῦ ἑπτὰ ἡμέραι μωροῦ δὲ καὶ ἀσεβοῦς πᾶσαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς αὐτοῦ | nequissimi enim nequissima vita super mortem fatui. | — | 為死人哀悼的日子是七天，為愚人與不敬虔之人卻是他一生所有的日子。 |
|---|
| 22:13 | μετὰ ἄφρονος μὴ πληθύνῃς λόγον καὶ πρὸς ἀσύνετον μὴ πορεύου φύλαξαι ἀπ’ αὐτοῦ ἵνα μὴ κόπον ἔχῃς καὶ οὐ μὴ μολυνθῇς ἐν τῷ ἐντιναγμῷ αὐτοῦ ἔκκλινον ἀπ’ αὐτοῦ καὶ εὑρήσεις ἀνάπαυσιν καὶ οὐ μὴ ἀκηδιάσῃς ἐν τῇ ἀπονοίᾳ αὐτοῦ | Luctus mortui septem dies : fatui autem et impii omnes dies vitæ illorum. | ኢታብዝኅ፡ ተናግሮ፡ ምስለ፡ አብድ፡ ወኢትሖር፡ ምስለ፡ ዘአልቦ፡ ልብ። ወተዐቀብ፡ ከመ፡ ኢያብእከ፡ ውስተ፡ ጻሕብ፡ ወከመ፡ አትትሐየስ፡ አንተ፡ በእበደ፡ ዚአሁ። ረሐቀ፡ እምኔሁ፡ ወተዐርፍ፡ ነፍስከ፡(ወይቀልለከ)፤ ወአልቦ፡ ዘትት[ነከይ]፡አንተ፡ በእበደ፡ ዚአሁ። | 不要與愚人多言，也不要與無見識的人來往；要防備他，免得你受累，也免得你在他的攪擾中被玷污；要躲開他，你就得安息，不致因他的瘋狂而厭煩。 |
|---|
| 22:14 | ὑπὲρ μόλιβον τί βαρυνθήσεται καὶ τί αὐτῷ ὄνομα ἀλλ’ ἢ μωρός | Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris. | ምንተ፡ ይከብድ፡ እምነ፡ ዐረር፡ ወምንተ፡ ስሙ፡ ዘእንበለ፡ አብድ። | 有什麼比鉛更重？除了愚人，它還能叫什麼名字呢？ |
|---|
| 22:15 | ἄμμον καὶ ἅλα καὶ βῶλον σιδήρου εὔκοπον ὑπενεγκεῖν ἢ ἄνθρωπον ἀσύνετον | Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis peccato illius. | ይኄይስ፡ ትጾር፡ ኆጻ፡ ወፄወ፡ ወዘብርታተ፡ ኀጺን፡ እምትንበር፡ ምስለ፡ አብድ። | 沙、鹽和一塊鐵，背負起來都比擔當無見識的人容易。 |
|---|
| 22:16 | ἱμάντωσις ξυλίνη ἐνδεδεμένη εἰς οἰκοδομὴν ἐν συσσεισμῷ οὐ διαλυθήσεται οὕτως καρδία ἐστηριγμένη ἐπὶ διανοήματος βουλῆς ἐν καιρῷ οὐ δειλιάσει | Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non acediaberis in stultitia illius. | መሠንየ፡ ማእሰር፡ ዘእሱር፡ ውስተ፡ ቅጽረ፡ ንድቅ፡ ወኢይትፈታሕ፡ ለእመኒ፡ አድለቅለቀ፡ ከማሁ፡ ምክረ፡ ጥበብ፡ ውስተ፡ ልበ፡ ጽኑዕ። | 釘牢在建築中的木架，地震時也不致鬆脫；照樣，立定在深思熟慮之謀略上的心，到時候也必不膽怯。 |
|---|
| 22:17 | καρδία ἡδρασμένη ἐπὶ διανοίας συνέσεως ὡς κόσμος ψαμμωτὸς τοίχου ξυστοῦ | Super plumbum quid gravabitur ? et quod illi aliud nomen quam fatuus ? | ወኢይትፈታሕ፡ ቅጽሩ፡ ለዝላፉ፡ ለልብ፡ ጽኑዕ፡ ወለምክረ፡ ጥበብ፡ ወከመ፡ መርገ፡ ኆጻ፡ በውስተ፡ አረፍት። | 安立在思想悟性上的心，如同磨光牆上灰泥的妝飾。 |
|---|
| 22:18 | χάρακες ἐπὶ μετεώρου κείμενοι κατέναντι ἀνέμου οὐ μὴ ὑπομείνωσιν οὕτως καρδία δειλὴ ἐπὶ διανοήματος μωροῦ κατέναντι παντὸς φόβου οὐ μὴ ὑπομείνῃ | Arenam, et salem, et massam ferri facilius est ferre quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. | ወከመ፡ ሐሠር፡ ቅድመ፡ ዐውሎ፡ ዘኢይቀውም፡ እምከመ፡ መጽአ፡ ነፋስ፡ ከማሁ፡ ኅሊና፡ አብድ፡ በውስተ፡ ልበ፡ ፈራህ፡ ዘኢይቀውም፡ ለእምከመ፡ ቦቱ፡ ዘገረሞ። | 高處迎風而立的籬樁必經不起風吹；照樣，立在愚人空想上的怯懦之心，遇任何恐懼也站立不住。 |
|---|
| 22:19 | ὁ νύσσων ὀφθαλμὸν κατάξει δάκρυα καὶ νύσσων καρδίαν ἐκφαίνει αἴσθησιν | Loramentum ligneum colligatum in fundamento ædificii non dissolvetur, sic et cor confirmatum in cogitatione consilii. | ዘደጐጸ፡ ዐይኖ፡ ያወርድ፡ አንብዐ፡ ወዘደጐጸ፡ ልቦ፡ ያርኢ፡ ጥበበ። | 刺人眼睛的必使淚流下，刺人內心的必顯出真情。 |
|---|
| 22:20 | βάλλων λίθον ἐπὶ πετεινὰ ἀποσοβεῖ αὐτά καὶ ὁ ὀνειδίζων φίλον διαλύσει φιλίαν | Cogitatus sensati in omni tempore metu non depravabitur. | ዘወገሮን፡ ለአዕዋፍ፡ ይሰዶን፡ ወዘይዘረክዮ፡ ለዐርኩ፡ ሰዐረ፡ ታእኃሁ። | 向飛鳥扔石頭的必把牠們嚇跑，責罵朋友的必斷絕友誼。 |
|---|
| 22:21 | ἐπὶ φίλον ἐὰν σπάσῃς ῥομφαίαν μὴ ἀφελπίσῃς ἔστιν γὰρ ἐπάνοδος | Sicut pali in excelsis, et cæmenta sine impensa posita, contra faciem venti non permanebunt : | እመኒ፡ መላኅከ፡ መጥባሕተ፡ ላዕለ፡ ዐርክከ። | 你若曾向朋友拔刀，也不要絕望，因為仍有和好的可能。 |
|---|
| 22:22 | ἐπὶ φίλον ἐὰν ἀνοίξῃς στόμα μὴ εὐλαβηθῇς ἔστιν γὰρ διαλλαγή πλὴν ὀνειδισμοῦ καὶ ὑπερηφανίας καὶ μυστηρίου ἀποκαλύψεως καὶ πληγῆς δολίας ἐν τούτοις ἀποφεύξεται πᾶς φίλος | sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistet. | ወእመኒ፡ አዕበይከ፡ አፉከ፡ ላዕሌሁ፡ ኢትቅበጾ፡ በከመ፡ ይትዓረከከ። እንበለ፡ ዳእሙ፡ ለእመ፡ ዘርከይካሁ፡ ወአዕበይከ፡ አፉከ፡ ላዕሌሁ፡ ወጸዐልካሁ፡ ወለእመኒ፡ ከሠትከ፡ ሎቱ፡ ምክሮ፡ ወተጓሕለውካሁ፡ ወአሕመምካሁ፡ በዝንቱ፡ ነገር፡ ይጐይይ፡ ኵሉ፡ ዐርክ። | 你若曾向朋友張口斥責，也不要害怕，因為仍有復和的可能；惟有辱罵、狂傲、洩露祕密與詭詐的暗算，遇這些事，凡朋友都要走避。 |
|---|
| 22:23 | πίστιν κτῆσαι ἐν πτωχείᾳ μετὰ τοῦ πλησίον ἵνα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ ὁμοῦ πλησθῇς ἐν καιρῷ θλίψεως διάμενε αὐτῷ ἵνα ἐν τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ συγκληρονομήσῃς | Sicut cor trepidum in cogitatione fatui omni tempore non metuet, sic et qui in præceptis Dei permanet semper. | ለእመኒ፡ ነዳይ፡ አንተ፡ ሃይማኖተከ፡ ዕቀብ፡ ምስለ፡ ቢጽከ፡ ከመ፡ ትትፈሣሕ፡ አመ፡ ትፍሥሕቱ። ለእመኒ፡ ተጸነሰ፡ ተዐገሥ፡ ምስሌሁ፡ ከመ፡ ትትፈሣሕ፡ አመ፡ ይረክብ፡ ርስቶ፡ ምስሌሁ። | 當在鄰舍貧窮時與他建立信任，好叫你也能一同分享他的福分；當在他患難之時恆久與他同在，好叫你能與他同承基業。 |
|---|
| 22:24 | πρὸ πυρὸς ἀτμὶς καμίνου καὶ καπνός οὕτως πρὸ αἱμάτων λοιδορίαι | Pungens oculum deducit lacrimas, et qui pungit cor profert sensum. | ለእሳትኒ፡ ይቀድም፡ ይጠይስ፡ ተነ፡ ጢሱ፡ ከማሁ፡ ለደምኒ፡ ይቀድም፡ ላኳ፡ ወጋእዝ። | 火起之前先有爐中的蒸氣與煙；照樣，流血之前先有辱罵。 |
|---|
| 22:25 | φίλον σκεπάσαι οὐκ αἰσχυνθήσομαι καὶ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οὐ μὴ κρυβῶ | Mittens lapidem in volatilia, dejiciet illa : sic et qui conviciatur amico, dissolvit amicitiam. | ሰውሮቶ፡ ለዐርክየ፡ ኢየኀፍር፡ ወኢይትኀባእኒ፡ እምቅድመ፡ ገጹ። | 我必不以遮蔽朋友為羞，也不從他面前隱藏自己。 |
|---|
| 22:26 | καὶ εἰ κακά μοι συμβήσεται δῑ αὐτόν πᾶς ὁ ἀκούων φυλάξεται ἀπ’ αὐτοῦ | Ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes : est enim regressus. Ad amicum | ወአእመሰ፡ እኪት፡ ትረክበኒ፡ በእንቲአሁ፡ ኵሉ፡ ዘሰምዐ፡ የዐቅብ፡ ርእሶ፡ እምኔሁ። | 我若因他遭遇災禍，凡聽見的人都必防備他。 |
|---|
| 22:27 | τίς δώσει ἐπὶ στόμα μου φυλακὴν καὶ ἐπὶ τῶν χειλέων μου σφραγῖδα πανοῦργον ἵνα μὴ πέσω ἀπ’ αὐτῆς καὶ ἡ γλῶσσά μου ἀπολέσῃ με | si aperueris os triste, non timeas : est enim concordatio : excepto convitio, et improperio, et superbia, et mysterii revelatione, et plaga dolosa : in his omnibus effugiet amicus. | መኑ፡ ይሠይም፡ ሊተ፡ ዐቃቤ፡ ላዕለ፡ አፉየ፡ ወማኅተመ፡ ጥበብ፡ ዲበ፡ ከናፍርየ፡ ከመ፡ ኢይደቅ፡ ቦቱ፡ ወከመ፡ ኢይቅትለኒ፡ ልሳንየ። | 誰能在我口上設立守衛，在我嘴脣上加上精明的封印，使我不致因此失足，免得我的舌頭毀滅我？ |
|---|