| 22:1 | λίθῳ ἠρδαλωμένῳ συνεβλήθη ὀκνηρός καὶ πᾶς ἐκσυριεῖ ἐπὶ τῇ ἀτιμίᾳ αὐτοῦ | In lapide luteo lapidatus est piger : et omnes loquentur super aspernationem illius. | ከመ፡ እብነ፡ ጾላዕ፡ ከማሁ፡ ሃካይ፡ በኀበ፡ ነበረ፡ ወያፀርዕ፡ ኵሎ፡ በኀሳረ፡ ሀኬቱ። | λίθῳ ἠρδαλωμένῳ συνεβλήθη ὀκνηρός καὶ πᾶς ἐκσυριεῖ ἐπὶ τῇ ἀτιμίᾳ αὐτοῦ |
|---|
| 22:2 | βολβίτῳ κοπρίων συνεβλήθη ὀκνηρός πᾶς ὁ ἀναιρούμενος αὐτὸν ἐκτινάξει χεῖρα | De stercore boum lapidatus est piger : et omnis qui tetigerit eum excutiet manus. | ከመ፡ ፅፍዕ፡ ግዱፍ፡ ከማሁ፡ ሀካይ፡ በኀበ፡ ሰከበ፡ ኵሉ፡ ዘቀተሎ፡ ነገፈ፡ እዴሁ። | βολβίτῳ κοπρίων συνεβλήθη ὀκνηρός πᾶς ὁ ἀναιρούμενος αὐτὸν ἐκτινάξει χεῖρα |
|---|
| 22:3 | αἰσχύνη πατρὸς ἐν γεννήσει ἀπαιδεύτου θυγάτηρ δὲ ἐπ’ ἐλαττώσει γίνεται | Confusio patris est de filio indisciplinato : filia autem in deminoratione fiet. | ኀፍረት፡ ለአቡ[ሁ]፡ውሉድ፡ አብድ፡ ወወለትሰ፡ አብድ፡ ኅስርተ፡ ትከውን። | αἰσχύνη πατρὸς ἐν γεννήσει ἀπαιδεύτου θυγάτηρ δὲ ἐπ’ ἐλαττώσει γίνεται |
|---|
| 22:4 | θυγάτηρ φρονίμη κληρονομήσει ἄνδρα αὐτῆς καὶ ἡ καταισχύνουσα εἰς λύπην γεννήσαντος | Filia prudens hæreditas viro suo : nam quæ confundit, in contumeliam fit genitoris. | ወወለትሰ፡ ጠባብ፡ ትወርሶ፡ ለምታ፡ ወእንተሰ፡ ታስተኃፍር፡ ሐዘን፡ ይእቲ፡ ለወላዲሃ። | θυγάτηρ φρονίμη κληρονομήσει ἄνδρα αὐτῆς καὶ ἡ καταισχύνουσα εἰς λύπην γεννήσαντος |
|---|
| 22:5 | πατέρα καὶ ἄνδρα καταισχύνει ἡ θρασεῖα καὶ ὑπὸ ἀμφοτέρων ἀτιμασθήσεται | Patrem et virum confundit audax, et ab impiis non minorabitur : ab utrisque autem inhonorabitur. | ወበኵለሄ፡ ተሐረምት፡ ምክዕቢተ፡ ታስተኃፍር፡ አባሃኒ፡ ወታስተኀፍር፡ ምታኒ፡ ዝልፍት። | πατέρα καὶ ἄνδρα καταισχύνει ἡ θρασεῖα καὶ ὑπὸ ἀμφοτέρων ἀτιμασθήσεται |
|---|
| 22:6 | μουσικὰ ἐν πένθει ἄκαιρος διήγησις μάστιγες δὲ καὶ παιδεία ἐν παντὶ καιρῷ σοφίας | Musica in luctu importuna narratio : flagella et doctrina in omni tempore sapientia. | ከመ፡ ዘይሰነቁ፡ በቤተ፡ ላሕ፡ ዘይነግር፡ ቃሎ፡ በኀበ፡ ረከበ፡ መቅሠፍት፡ ወተግሣጽ፡ በኵለሄ፡ ያጠብብ። | μουσικὰ ἐν πένθει ἄκαιρος διήγησις μάστιγες δὲ καὶ παιδεία ἐν παντὶ καιρῷ σοφίας |
|---|
| 22:7 | — | Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. | ከመ፡ ዘያስተጣብቅ፡ አግዕልተ፡ ዘይሜህሮ፡ ለአብድ፡ አንቅሆ፡ እምዐቢይ፡ ንዋም፡ ለዘይነውም። | ከመ፡ ዘያስተጣብቅ፡ አግዕልተ፡ ዘይሜህሮ፡ ለአብድ፡ አንቅሆ፡ እምዐቢይ፡ ንዋም፡ ለዘይነውም። |
|---|
| 22:8 | — | Qui narrat verbum non audienti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. | (ከማሁ፡)ዘይነግሮ፡ ለአብድ፡ ከመ፡ ዘይነግሮ፡ ለድቁስ፡ ወሶበ፡ አኅለቀ፡ ነጊሮቶ፡ ይብለከ፡ ምንተ፡ ትቤ። | (ከማሁ፡)ዘይነግሮ፡ ለአብድ፡ ከመ፡ ዘይነግሮ፡ ለድቁስ፡ ወሶበ፡ አኅለቀ፡ ነጊሮቶ፡ ይብለከ፡ ምንተ፡ ትቤ። |
|---|
| 22:9 | συγκολλῶν ὄστρακον ὁ διδάσκων μωρόν ἐξεγείρων καθεύδοντα ἐκ βαθέος ὕπνου | Cum dormiente loquitur qui enarrat stulto sapientiam : et in fine narrationis dicit : Quis est hic ? | — | συγκολλῶν ὄστρακον ὁ διδάσκων μωρόν ἐξεγείρων καθεύδοντα ἐκ βαθέος ὕπνου |
|---|
| 22:10 | διηγούμενος νυστάζοντι ὁ διηγούμενος μωρῷ καὶ ἐπὶ συντελείᾳ ἐρεῖ τί ἐστιν | Supra mortuum plora, defecit enim lux ejus : et supra fatuum plora, defecit enim sensus. | — | διηγούμενος νυστάζοντι ὁ διηγούμενος μωρῷ καὶ ἐπὶ συντελείᾳ ἐρεῖ τί ἐστιν |
|---|
| 22:11 | ἐπὶ νεκρῷ κλαῦσον ἐξέλιπεν γὰρ φῶς καὶ ἐπὶ μωρῷ κλαῦσον ἐξέλιπεν γὰρ σύνεσιν ἥδιον κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ ὅτι ἀνεπαύσατο τοῦ δὲ μωροῦ ὑπὲρ θάνατον ἡ ζωὴ πονηρά | Modicum plora super mortuum, quoniam requievit : | ብክዮ፡ ለዘሞተ፡ እስመ፡ ኀለፈ፡ ብርሃኑ፡ ወብክዮ፡ ለአብድ፡ እስመ፡ አምሠጦ፡ ልቡ። ርቱዕ፡ ትብክዮ፡ ለዘሞተ፡ እስመ፡ አልቦ፡ ምግባአ፡ ወለአብድሰ፡ ብክዮ፡ በሕይወቱ፡ እስመ፡ ሐይው፡ የአክዮ፡ እምነ፡ መዊት። | ἐπὶ νεκρῷ κλαῦσον ἐξέλιπεν γὰρ φῶς καὶ ἐπὶ μωρῷ κλαῦσον ἐξέλιπεν γὰρ σύνεσιν ἥδιον κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ ὅτι ἀνεπαύσατο τοῦ δὲ μωροῦ ὑπὲρ θάνατον ἡ ζωὴ πονηρά |
|---|
| 22:12 | πένθος νεκροῦ ἑπτὰ ἡμέραι μωροῦ δὲ καὶ ἀσεβοῦς πᾶσαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς αὐτοῦ | nequissimi enim nequissima vita super mortem fatui. | — | πένθος νεκροῦ ἑπτὰ ἡμέραι μωροῦ δὲ καὶ ἀσεβοῦς πᾶσαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς αὐτοῦ |
|---|
| 22:13 | μετὰ ἄφρονος μὴ πληθύνῃς λόγον καὶ πρὸς ἀσύνετον μὴ πορεύου φύλαξαι ἀπ’ αὐτοῦ ἵνα μὴ κόπον ἔχῃς καὶ οὐ μὴ μολυνθῇς ἐν τῷ ἐντιναγμῷ αὐτοῦ ἔκκλινον ἀπ’ αὐτοῦ καὶ εὑρήσεις ἀνάπαυσιν καὶ οὐ μὴ ἀκηδιάσῃς ἐν τῇ ἀπονοίᾳ αὐτοῦ | Luctus mortui septem dies : fatui autem et impii omnes dies vitæ illorum. | ኢታብዝኅ፡ ተናግሮ፡ ምስለ፡ አብድ፡ ወኢትሖር፡ ምስለ፡ ዘአልቦ፡ ልብ። ወተዐቀብ፡ ከመ፡ ኢያብእከ፡ ውስተ፡ ጻሕብ፡ ወከመ፡ አትትሐየስ፡ አንተ፡ በእበደ፡ ዚአሁ። ረሐቀ፡ እምኔሁ፡ ወተዐርፍ፡ ነፍስከ፡(ወይቀልለከ)፤ ወአልቦ፡ ዘትት[ነከይ]፡አንተ፡ በእበደ፡ ዚአሁ። | μετὰ ἄφρονος μὴ πληθύνῃς λόγον καὶ πρὸς ἀσύνετον μὴ πορεύου φύλαξαι ἀπ’ αὐτοῦ ἵνα μὴ κόπον ἔχῃς καὶ οὐ μὴ μολυνθῇς ἐν τῷ ἐντιναγμῷ αὐτοῦ ἔκκλινον ἀπ’ αὐτοῦ καὶ εὑρήσεις ἀνάπαυσιν καὶ οὐ μὴ ἀκηδιάσῃς ἐν τῇ ἀπονοίᾳ αὐτοῦ |
|---|
| 22:14 | ὑπὲρ μόλιβον τί βαρυνθήσεται καὶ τί αὐτῷ ὄνομα ἀλλ’ ἢ μωρός | Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris. | ምንተ፡ ይከብድ፡ እምነ፡ ዐረር፡ ወምንተ፡ ስሙ፡ ዘእንበለ፡ አብድ። | ὑπὲρ μόλιβον τί βαρυνθήσεται καὶ τί αὐτῷ ὄνομα ἀλλ’ ἢ μωρός |
|---|
| 22:15 | ἄμμον καὶ ἅλα καὶ βῶλον σιδήρου εὔκοπον ὑπενεγκεῖν ἢ ἄνθρωπον ἀσύνετον | Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis peccato illius. | ይኄይስ፡ ትጾር፡ ኆጻ፡ ወፄወ፡ ወዘብርታተ፡ ኀጺን፡ እምትንበር፡ ምስለ፡ አብድ። | ἄμμον καὶ ἅλα καὶ βῶλον σιδήρου εὔκοπον ὑπενεγκεῖν ἢ ἄνθρωπον ἀσύνετον |
|---|
| 22:16 | ἱμάντωσις ξυλίνη ἐνδεδεμένη εἰς οἰκοδομὴν ἐν συσσεισμῷ οὐ διαλυθήσεται οὕτως καρδία ἐστηριγμένη ἐπὶ διανοήματος βουλῆς ἐν καιρῷ οὐ δειλιάσει | Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non acediaberis in stultitia illius. | መሠንየ፡ ማእሰር፡ ዘእሱር፡ ውስተ፡ ቅጽረ፡ ንድቅ፡ ወኢይትፈታሕ፡ ለእመኒ፡ አድለቅለቀ፡ ከማሁ፡ ምክረ፡ ጥበብ፡ ውስተ፡ ልበ፡ ጽኑዕ። | ἱμάντωσις ξυλίνη ἐνδεδεμένη εἰς οἰκοδομὴν ἐν συσσεισμῷ οὐ διαλυθήσεται οὕτως καρδία ἐστηριγμένη ἐπὶ διανοήματος βουλῆς ἐν καιρῷ οὐ δειλιάσει |
|---|
| 22:17 | καρδία ἡδρασμένη ἐπὶ διανοίας συνέσεως ὡς κόσμος ψαμμωτὸς τοίχου ξυστοῦ | Super plumbum quid gravabitur ? et quod illi aliud nomen quam fatuus ? | ወኢይትፈታሕ፡ ቅጽሩ፡ ለዝላፉ፡ ለልብ፡ ጽኑዕ፡ ወለምክረ፡ ጥበብ፡ ወከመ፡ መርገ፡ ኆጻ፡ በውስተ፡ አረፍት። | καρδία ἡδρασμένη ἐπὶ διανοίας συνέσεως ὡς κόσμος ψαμμωτὸς τοίχου ξυστοῦ |
|---|
| 22:18 | χάρακες ἐπὶ μετεώρου κείμενοι κατέναντι ἀνέμου οὐ μὴ ὑπομείνωσιν οὕτως καρδία δειλὴ ἐπὶ διανοήματος μωροῦ κατέναντι παντὸς φόβου οὐ μὴ ὑπομείνῃ | Arenam, et salem, et massam ferri facilius est ferre quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. | ወከመ፡ ሐሠር፡ ቅድመ፡ ዐውሎ፡ ዘኢይቀውም፡ እምከመ፡ መጽአ፡ ነፋስ፡ ከማሁ፡ ኅሊና፡ አብድ፡ በውስተ፡ ልበ፡ ፈራህ፡ ዘኢይቀውም፡ ለእምከመ፡ ቦቱ፡ ዘገረሞ። | χάρακες ἐπὶ μετεώρου κείμενοι κατέναντι ἀνέμου οὐ μὴ ὑπομείνωσιν οὕτως καρδία δειλὴ ἐπὶ διανοήματος μωροῦ κατέναντι παντὸς φόβου οὐ μὴ ὑπομείνῃ |
|---|
| 22:19 | ὁ νύσσων ὀφθαλμὸν κατάξει δάκρυα καὶ νύσσων καρδίαν ἐκφαίνει αἴσθησιν | Loramentum ligneum colligatum in fundamento ædificii non dissolvetur, sic et cor confirmatum in cogitatione consilii. | ዘደጐጸ፡ ዐይኖ፡ ያወርድ፡ አንብዐ፡ ወዘደጐጸ፡ ልቦ፡ ያርኢ፡ ጥበበ። | ὁ νύσσων ὀφθαλμὸν κατάξει δάκρυα καὶ νύσσων καρδίαν ἐκφαίνει αἴσθησιν |
|---|
| 22:20 | βάλλων λίθον ἐπὶ πετεινὰ ἀποσοβεῖ αὐτά καὶ ὁ ὀνειδίζων φίλον διαλύσει φιλίαν | Cogitatus sensati in omni tempore metu non depravabitur. | ዘወገሮን፡ ለአዕዋፍ፡ ይሰዶን፡ ወዘይዘረክዮ፡ ለዐርኩ፡ ሰዐረ፡ ታእኃሁ። | βάλλων λίθον ἐπὶ πετεινὰ ἀποσοβεῖ αὐτά καὶ ὁ ὀνειδίζων φίλον διαλύσει φιλίαν |
|---|
| 22:21 | ἐπὶ φίλον ἐὰν σπάσῃς ῥομφαίαν μὴ ἀφελπίσῃς ἔστιν γὰρ ἐπάνοδος | Sicut pali in excelsis, et cæmenta sine impensa posita, contra faciem venti non permanebunt : | እመኒ፡ መላኅከ፡ መጥባሕተ፡ ላዕለ፡ ዐርክከ። | ἐπὶ φίλον ἐὰν σπάσῃς ῥομφαίαν μὴ ἀφελπίσῃς ἔστιν γὰρ ἐπάνοδος |
|---|
| 22:22 | ἐπὶ φίλον ἐὰν ἀνοίξῃς στόμα μὴ εὐλαβηθῇς ἔστιν γὰρ διαλλαγή πλὴν ὀνειδισμοῦ καὶ ὑπερηφανίας καὶ μυστηρίου ἀποκαλύψεως καὶ πληγῆς δολίας ἐν τούτοις ἀποφεύξεται πᾶς φίλος | sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistet. | ወእመኒ፡ አዕበይከ፡ አፉከ፡ ላዕሌሁ፡ ኢትቅበጾ፡ በከመ፡ ይትዓረከከ። እንበለ፡ ዳእሙ፡ ለእመ፡ ዘርከይካሁ፡ ወአዕበይከ፡ አፉከ፡ ላዕሌሁ፡ ወጸዐልካሁ፡ ወለእመኒ፡ ከሠትከ፡ ሎቱ፡ ምክሮ፡ ወተጓሕለውካሁ፡ ወአሕመምካሁ፡ በዝንቱ፡ ነገር፡ ይጐይይ፡ ኵሉ፡ ዐርክ። | ἐπὶ φίλον ἐὰν ἀνοίξῃς στόμα μὴ εὐλαβηθῇς ἔστιν γὰρ διαλλαγή πλὴν ὀνειδισμοῦ καὶ ὑπερηφανίας καὶ μυστηρίου ἀποκαλύψεως καὶ πληγῆς δολίας ἐν τούτοις ἀποφεύξεται πᾶς φίλος |
|---|
| 22:23 | πίστιν κτῆσαι ἐν πτωχείᾳ μετὰ τοῦ πλησίον ἵνα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ ὁμοῦ πλησθῇς ἐν καιρῷ θλίψεως διάμενε αὐτῷ ἵνα ἐν τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ συγκληρονομήσῃς | Sicut cor trepidum in cogitatione fatui omni tempore non metuet, sic et qui in præceptis Dei permanet semper. | ለእመኒ፡ ነዳይ፡ አንተ፡ ሃይማኖተከ፡ ዕቀብ፡ ምስለ፡ ቢጽከ፡ ከመ፡ ትትፈሣሕ፡ አመ፡ ትፍሥሕቱ። ለእመኒ፡ ተጸነሰ፡ ተዐገሥ፡ ምስሌሁ፡ ከመ፡ ትትፈሣሕ፡ አመ፡ ይረክብ፡ ርስቶ፡ ምስሌሁ። | πίστιν κτῆσαι ἐν πτωχείᾳ μετὰ τοῦ πλησίον ἵνα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ ὁμοῦ πλησθῇς ἐν καιρῷ θλίψεως διάμενε αὐτῷ ἵνα ἐν τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ συγκληρονομήσῃς |
|---|
| 22:24 | πρὸ πυρὸς ἀτμὶς καμίνου καὶ καπνός οὕτως πρὸ αἱμάτων λοιδορίαι | Pungens oculum deducit lacrimas, et qui pungit cor profert sensum. | ለእሳትኒ፡ ይቀድም፡ ይጠይስ፡ ተነ፡ ጢሱ፡ ከማሁ፡ ለደምኒ፡ ይቀድም፡ ላኳ፡ ወጋእዝ። | πρὸ πυρὸς ἀτμὶς καμίνου καὶ καπνός οὕτως πρὸ αἱμάτων λοιδορίαι |
|---|
| 22:25 | φίλον σκεπάσαι οὐκ αἰσχυνθήσομαι καὶ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οὐ μὴ κρυβῶ | Mittens lapidem in volatilia, dejiciet illa : sic et qui conviciatur amico, dissolvit amicitiam. | ሰውሮቶ፡ ለዐርክየ፡ ኢየኀፍር፡ ወኢይትኀባእኒ፡ እምቅድመ፡ ገጹ። | φίλον σκεπάσαι οὐκ αἰσχυνθήσομαι καὶ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οὐ μὴ κρυβῶ |
|---|
| 22:26 | καὶ εἰ κακά μοι συμβήσεται δῑ αὐτόν πᾶς ὁ ἀκούων φυλάξεται ἀπ’ αὐτοῦ | Ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes : est enim regressus. Ad amicum | ወአእመሰ፡ እኪት፡ ትረክበኒ፡ በእንቲአሁ፡ ኵሉ፡ ዘሰምዐ፡ የዐቅብ፡ ርእሶ፡ እምኔሁ። | καὶ εἰ κακά μοι συμβήσεται δῑ αὐτόν πᾶς ὁ ἀκούων φυλάξεται ἀπ’ αὐτοῦ |
|---|
| 22:27 | τίς δώσει ἐπὶ στόμα μου φυλακὴν καὶ ἐπὶ τῶν χειλέων μου σφραγῖδα πανοῦργον ἵνα μὴ πέσω ἀπ’ αὐτῆς καὶ ἡ γλῶσσά μου ἀπολέσῃ με | si aperueris os triste, non timeas : est enim concordatio : excepto convitio, et improperio, et superbia, et mysterii revelatione, et plaga dolosa : in his omnibus effugiet amicus. | መኑ፡ ይሠይም፡ ሊተ፡ ዐቃቤ፡ ላዕለ፡ አፉየ፡ ወማኅተመ፡ ጥበብ፡ ዲበ፡ ከናፍርየ፡ ከመ፡ ኢይደቅ፡ ቦቱ፡ ወከመ፡ ኢይቅትለኒ፡ ልሳንየ። | τίς δώσει ἐπὶ στόμα μου φυλακὴν καὶ ἐπὶ τῶν χειλέων μου σφραγῖδα πανοῦργον ἵνα μὴ πέσω ἀπ’ αὐτῆς καὶ ἡ γλῶσσά μου ἀπολέσῃ με |
|---|