16:1 ⧉ ⤴︎ בִּשְׁנַ֨ת שְׁלֹשִׁ֤ים וָשֵׁשׁ֙ לְמַלְכ֣וּת אָסָ֔א עָלָ֞ה בַּעְשָׁ֤א מֶֽלֶךְ ־יִשְׂרָאֵל֙ עַל ־יְהוּדָ֔ה וַיִּ֖בֶן אֶת ־הָרָמָ֑ה לְבִלְתִּ֗י תֵּ֚ת יוֹצֵ֣א וָבָ֔א לְאָסָ֖א מֶ֥לֶךְ יְהוּדָֽה ׃
καὶ ἐν τῷ ὀγδόῳ καὶ τριακοστῷ ἔτει τῆς βασιλείας Ασα ἀνέβη Βαασα βασιλεὺς Ισραηλ ἐπὶ Ιουδαν καὶ ᾠκοδόμησεν τὴν Ραμα τοῦ μὴ δοῦναι ἔξοδον καὶ εἴσοδον τῷ Ασα βασιλεῖ Ιουδα
Anno autem trigesimo sexto regni ejus , ascendit Baasa rex Israël in Judam , et muro circumdabat Rama , ut nullus tute posset egredi et ingredi de regno Asa .
ወበሠላሳ ፡ ወስድስቱ ፡ ዓመተ ፡ መንግሥቱ ፡ ለአሣ ፡ ዓርገባኦስ ፡ ንጉሠ ፡ እስራኤል ፡ ላዕለ ፡ ይሁዳ ፡ ወሐነፃ ፡ ለራማ ፡ ከመ ፡ ኢይርከብ ፡ ሙባኣ ፡ ወሙፃኣ ፡ አሣ ፡ ንጉሠ ፡ ይሁዳ ።
In the thirty-sixth year of Asa’s reign, Baasha king of Israel went up against Judah, and built Ramah, that he might not allow anyone to go out or come in to Asa king of Judah.
16:2 ⧉ ⤴︎ וַיֹּצֵ֨א אָסָ֜א כֶּ֣סֶף וְזָהָ֗ב מֵאֹ֥צְר֛וֹת בֵּ֥ית יְהֹוָ֖ה וּבֵ֣ית הַמֶּ֑לֶךְ וַיִּשְׁלַ֗ח אֶל ־בֶּן ־הֲדַד֙ מֶ֣לֶךְ אֲרָ֔ם הַיּוֹשֵׁ֥ב בְּדַרְמֶ֖שֶׂק לֵאמֹֽר ׃
καὶ ἔλαβεν Ασα χρυσίον καὶ ἀργύριον ἐκ θησαυρῶν οἴκου κυρίου καὶ οἴκου τοῦ βασιλέως καὶ ἀπέστειλεν πρὸς τὸν υἱὸν τοῦ Αδερ βασιλέως Συρίας τὸν κατοικοῦντα ἐν Δαμασκῷ λέγων
Protulit ergo Asa argentum et aurum de thesauris domus Domini , et de thesauris regis , misitque ad Benadad regem Syriae , qui habitabat in Damasco , dicens :
ወነሥአ ፡ አሣ ፡ ወርቀ ፡ ወብሩረ ፡ እመዛግብተ ፡ ቤተ ፡ እግዚአብሔር ፡ ወእመዛግብተ ፡ ቤተ ፡ ንጉሥ ፡ ወፈነወ ፡ ለወልደ ፡ አዴር ፡ ንጉሠ ፡ ሶርያ ፡ ዘይነብር ፡ ብሔረ ፡ ደማስቆ ፡ እንዘ ፡ ይብል ።
Then Asa brought out silver and gold out of the treasures of Yahweh’s house and of the king’s house, and sent to Ben Hadad king of Syria, who lived at Damascus, saying,
16:3 ⧉ ⤴︎ בְּרִית֙ בֵּינִ֣י וּבֵינֶ֔ךָ וּבֵ֥ין אָבִ֖י וּבֵ֣ין אָבִ֑יךָ הִנֵּ֨ה שָׁלַ֤חְתִּֽי לְךָ֙ כֶּ֣סֶף וְזָהָ֔ב לֵ֞ךְ הָפֵ֣ר בְּרִֽיתְךָ֗ אֶת ־בַּעְשָׁא֙ מֶ֣לֶךְ יִשְׂרָאֵ֔ל וְיַעֲלֶ֖ה מֵעָלָֽי ׃
διάθου διαθήκην ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ σοῦ καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ πατρός μου καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ πατρός σου ἰδοὺ ἀπέσταλκά σοι χρυσίον καὶ ἀργύριον δεῦρο καὶ διασκέδασον ἀπ’ ἐμοῦ τὸν Βαασα βασιλέα Ισραηλ καὶ ἀπελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ
Foedus inter me et te est ; pater quoque meus et pater tuus habuere concordiam : quam ob rem misi tibi argentum et aurum , ut rupto foedere quod habes cum Baasa rege Israël , facias eum a me recedere .
ወሢም ፡ ኪዳነ ፡ ማእከሌየ ፡ ወማእከሌከ ፡ ወማእከለ ፡ አቡየ ፡ ወማእከለ ፡ አቡከ ፡ ወናሁ ፡ ፈኖኩ ፡ ለከ ፡ ወርቀ ፡ ወብሩረ ፡ ከም ፡ ትምጻእ ፡ ወትሁኮ ፡ እምኔየ ፡ ለባኦስ ፡ ንጉሠ ፡ እስራኤል ፡ ከመ ፡ ይትሀወክ ፡ ወይትገኃሥ ፡ እምኔየ ።
“Let there be a treaty between me and you, as there was between my father and your father. Behold, I have sent you silver and gold. Go, break your treaty with Baasha king of Israel, that he may depart from me.”
16:4 ⧉ ⤴︎ וַיִּשְׁמַ֨ע בֶּן ־הֲדַ֜ד אֶל ־הַמֶּ֣לֶךְ אָסָ֗א וַ֠יִּשְׁלַ֠ח אֶת ־שָׂרֵ֨י הַחֲיָלִ֤ים אֲשֶׁר ־לוֹ֙ אֶל ־עָרֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל וַיַּכּוּ֙ אֶת ־עִיּ֣וֹן וְאֶת ־דָּ֔ן וְאֵ֖ת אָבֵ֣ל מָ֑יִם וְאֵ֥ת כׇּֽל ־מִסְכְּנ֖וֹת עָרֵ֥י נַפְתָּלִֽי ׃
καὶ ἤκουσεν υἱὸς Αδερ τοῦ βασιλέως Ασα καὶ ἀπέστειλεν τοὺς ἄρχοντας τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἐπὶ τὰς πόλεις Ισραηλ καὶ ἐπάταξεν τὴν Ιων καὶ τὴν Δαν καὶ τὴν Αβελμαιν καὶ πάσας τὰς περιχώρους Νεφθαλι
Quo comperto , Benadad misit principes exercituum suorum ad urbes Israël : qui percusserunt Ahion , et Dan , et Abelmaim , et universas urbes Nephthali muratas .
ወሰምዖ ፡ ወልደ ፡ አዴር ፡ ለንጉሥ ፡ አሣ ፡ ወፈነወ ፡ መላእክቲሁ ፡ ጸናዕተ ፡ ላዕለ ፡ አህጉረ ፡ እስራኤል ፡ ወቀተለ ፡ ብሔረ ፡ አእዮን ፡ ወብሔረ ፡ ዳን ፡ ወብሔረ ፡ አብሊማኢን ፡ ወኵሎ ፡ አድያመ ፡ ንፍታሌም ።
Ben Hadad listened to King Asa, and sent the captains of his armies against the cities of Israel; and they struck Ijon, Dan, Abel Maim, and all the storage cities of Naphtali.
16:5 ⧉ ⤴︎ וַֽיְהִי֙ כִּשְׁמֹ֣עַ בַּעְשָׁ֔א וַיֶּחְדַּ֕ל מִבְּנ֖וֹת אֶת ־הָרָמָ֑ה וַיַּשְׁבֵּ֖ת אֶת ־מְלַאכְתּֽוֹ ׃ {ס}
καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἀκοῦσαι Βαασα ἀπέλιπεν τοῦ μηκέτι οἰκοδομεῖν τὴν Ραμα καὶ κατέπαυσεν τὸ ἔργον αὐτοῦ
Quod cum audisset Baasa , desiit aedificare Rama , et intermisit opus suum .
ወሶበ ፡ ሰምዐ ፡ ባኦስ ፡ ኃደገ ፡ ከመ ፡ ኢይሕንጽዋ ፡ ለራማ ፡ ሀገር ፡ ወአዕረፈ ፡ እምገቢሮቱ ።
When Baasha heard of it, he stopped building Ramah, and let his work cease.
16:6 ⧉ ⤴︎ וְאָסָ֣א הַמֶּ֗לֶךְ לָקַח֙ אֶת ־כׇּל ־יְהוּדָ֔ה וַיִּשְׂא֞וּ אֶת ־אַבְנֵ֤י הָרָמָה֙ וְאֶת ־עֵצֶ֔יהָ אֲשֶׁ֥ר בָּנָ֖ה בַּעְשָׁ֑א וַיִּ֣בֶן בָּהֶ֔ם אֶת ־גֶּ֖בַע וְאֶת ־הַמִּצְפָּֽה ׃ {ס}
καὶ Ασα ὁ βασιλεὺς ἔλαβεν πάντα τὸν Ιουδαν καὶ ἔλαβεν τοὺς λίθους τῆς Ραμα καὶ τὰ ξύλα αὐτῆς ἃ ᾠκοδόμησεν Βαασα καὶ ᾠκοδόμησεν ἐν αὐτοῖς τὴν Γαβαε καὶ τὴν Μασφα
Porro Asa rex assumpsit universum Judam , et tulerunt lapides de Rama , et ligna quae aedificationi praeparaverat Baasa , aedificavitque ex eis Gabaa et Maspha .
ወአሣ ፡ ንጉሠ ፡ ይሁዳ ፡ አስተጋብአ ፡ ኵሎ ፡ ሕዝበ ፡ ይሁዳ ፡ ወነሥአ ፡ ወፆረ ፡ ኵሎ ፡ እብነ ፡ ራማ ፡ ወዕፀዊሃ ፡ ዘሐነፀ ፡ ባኦስ ፡ ወአሕነፀ ፡ በውእቱ ፡ ዕፀው ፡ ወእብን ፡ ብሔረ ፡ ገባኦን ፡ ወብሔረ ፡ መሴፋ ።
Then Asa the king took all Judah, and they carried away the stones and timber of Ramah, with which Baasha had built; and he built Geba and Mizpah with them.
16:7 ⧉ ⤴︎ וּבָעֵ֣ת הַהִ֗יא בָּ֚א חֲנָ֣נִי הָרֹאֶ֔ה אֶל ־אָסָ֖א מֶ֣לֶךְ יְהוּדָ֑ה וַיֹּ֣אמֶר אֵלָ֗יו בְּהִשָּׁ֨עֶנְךָ֜ עַל ־מֶ֤לֶךְ אֲרָם֙ וְלֹ֤א נִשְׁעַ֙נְתָּ֙ עַל ־יְהֹוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ עַל ־כֵּ֗ן נִמְלַ֛ט חֵ֥יל מֶלֶךְ ־אֲרָ֖ם מִיָּדֶֽךָ ׃
καὶ ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἦλθεν Ανανι ὁ προφήτης πρὸς Ασα βασιλέα Ιουδα καὶ εἶπεν αὐτῷ ἐν τῷ πεποιθέναι σε ἐπὶ βασιλέα Συρίας καὶ μὴ πεποιθέναι σε ἐπὶ κύριον θεόν σου διὰ τοῦτο ἐσώθη δύναμις Συρίας ἀπὸ τῆς χειρός σου
In tempore illo venit Hanani propheta ad Asa regem Juda , et dixit ei : Quia habuisti fiduciam in rege Syriae , et non in Domino Deo tuo , idcirco evasit Syriae regis exercitus de manu tua .
ወበውእቱ ፡ መዋዕል ፡ መጽአ ፡ አናኒ ፡ ነቢይ ፡ ኀበ ፡ አሣ ፡ ንጉሠ ፡ ይሁዳ ፡ ወይቤሎ ፡ እስመ ፡ ተወከልከ ፡ በንጉሠ ፡ ሶርያውያን ፡ ወኢተወከልከ ፡ በእግዚአብሔር ፡ አምላክከ ፡ በእንተ ፡ ዝንቱ ፡ ድኅኑ ፡ ሠራዊተ ፡ ሶርያውያን ፡ እምእዴከ ።
At that time Hanani the seer came to Asa king of Judah, and said to him, “Because you have relied on the king of Syria, and have not relied on Yahweh your God, therefore the army of the king of Syria has escaped out of your hand.
16:8 ⧉ ⤴︎ הֲלֹ֧א הַכּוּשִׁ֣ים וְהַלּוּבִ֗ים הָי֨וּ לְחַ֧יִל ׀לָרֹ֛ב לְרֶ֥כֶב וּלְפָרָשִׁ֖ים לְהַרְבֵּ֣ה מְאֹ֑ד וּבְהִשָּׁעֶנְךָ֥ עַל ־יְהֹוָ֖ה נְתָנָ֥ם בְּיָדֶֽךָ ׃
οὐχ οἱ Αἰθίοπες καὶ Λίβυες ἦσαν εἰς δύναμιν πολλὴν εἰς θάρσος εἰς ἱππεῖς εἰς πλῆθος σφόδρα καὶ ἐν τῷ πεποιθέναι σε ἐπὶ κύριον παρέδωκεν εἰς τὰς χεῖράς σου
Nonne Aethiopes et Libyes multo plures erant quadrigis , et equitibus , et multitudine nimia , quos cum Domino credidisses , tradidit in manu tua ?
አኮኑ ፡ ሰብአ ፡ ኢትዮጵያ ፡ ወሰብአ ፡ ልብያስ ፡ ኮኑ ፡ ብዙኃነ ፡ ጽኑዓነ ፡ ወኃያላነ ፡ ወተባዕያነ ፡ ወመስተጽዕናን ፡ በአፍራስ ፡ ብዙኀን ፡ ጥቀ ፡ ወእመሰ ፡ ተወከልከ ፡ በእግዚአብሔር ፡ አምላክከ ፡ ያገብኦሙ ፡ ወይሜጥዎሙ ፡ ውስተ ፡ እደዊከ ።
Weren’t the Ethiopians and the Lubim a huge army, with chariots and exceedingly many horsemen? Yet, because you relied on Yahweh, he delivered them into your hand.
16:9 ⧉ ⤴︎ כִּ֣י יְהֹוָ֗ה עֵינָ֞יו מְשֹׁטְט֤וֹת בְּכׇל ־הָאָ֙רֶץ֙ לְ֠הִתְחַזֵּ֠ק עִם ־לְבָבָ֥ם שָׁלֵ֛ם אֵלָ֖יו נִסְכַּ֣לְתָּ עַל ־זֹ֑את כִּ֣י מֵעַ֔תָּה יֵ֥שׁ עִמְּךָ֖ מִלְחָמֽוֹת ׃
ὅτι οἱ ὀφθαλμοὶ κυρίου ἐπιβλέπουσιν ἐν πάσῃ τῇ γῇ κατισχῦσαι ἐν πάσῃ καρδίᾳ πλήρει πρὸς αὐτόν ἠγνόηκας ἐπὶ τούτῳ ἀπὸ τοῦ νῦν ἔσται μετὰ σοῦ πόλεμος
Oculi enim Domini contemplantur universam terram , et praebent fortitudinem his qui corde perfecto credunt in eum . Stulte igitur egisti , et propter hoc ex praesenti tempore adversum te bella consurgent .
እስመ ፡ አዕይንቲሁ ፡ ለእግዚአብሔር ፡ ይኔጽራ ፡ ውስተ ፡ ኵሉ ፡ ምድር ፡ ከመ ፡ ያጽንዕ ፡ ሕሊናሆሙ ፡ ለፍጹማነ ፡ ልብ ፡ ወይእዜኒ ፡ ጽናዕ ፡ በምልእት ፡ ወፍጽምት ፡ ልብ ፡ በኀቤሁ ፡ ወይእዜኒ ፡ በኢያእምሮትከ ፡ ጌገይከ ፡ በዝንቱ ፡ ቃል ፡ ወእምይእዜሰ ፡ ይከውን ፡ ምስሌከ ፡ ቀትል ።
For Yahweh’s eyes run back and forth throughout the whole earth, to show himself strong in the behalf of them whose heart is perfect toward him. You have done foolishly in this; for from now on you will have wars.”
16:10 ⧉ ⤴︎ וַיִּכְעַ֨ס אָסָ֜א אֶל ־הָרֹאֶ֗ה וַֽיִּתְּנֵ֙הוּ֙ בֵּ֣ית הַמַּהְפֶּ֔כֶת כִּֽי ־בְזַ֥עַף עִמּ֖וֹ עַל ־זֹ֑את וַיְרַצֵּ֥ץ אָסָ֛א מִן ־הָעָ֖ם בָּעֵ֥ת הַהִֽיא ׃
καὶ ἐθυμώθη Ασα τῷ προφήτῃ καὶ παρέθετο αὐτὸν εἰς φυλακήν ὅτι ὠργίσθη ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐλυμήνατο Ασα ἐν τῷ λαῷ ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ
Iratusque Asa adversus videntem , jussit eum mitti in nervum : valde quippe super hoc fuerat indignatus : et interfecit de populo in tempore illo plurimos .
ወተምዐ ፡ ንጉሥ ፡ አሣ ፡ ላዕለ ፡ አናኒ ፡ ነቢይ ፡ ወአንበሮ ፡ ውስተ ፡ ቤተ ፡ ሞቅሕ ፡ እስመ ፡ ተምዐ ፡ ንጉሥ ፡ አሣ ፡ ላዕለ ፡ አናኒ ፡ ነቢይ ፡ በዝንቱ ፡ ቃል ፡ ወበእንተዝ ፡ ቀሠፎ ፡ ለአሣ ፡ በውእቱ ፡ መዋዕል ፡ ማእከለ ፡ ሕዝብ ።
Then Asa was angry with the seer, and put him in the prison; for he was in a rage with him because of this thing. Asa oppressed some of the people at the same time.
16:11 ⧉ ⤴︎ וְהִנֵּה֙ דִּבְרֵ֣י אָסָ֔א הָרִאשׁוֹנִ֖ים וְהָאַחֲרוֹנִ֑ים הִנָּ֤ם כְּתוּבִים֙ עַל ־סֵ֣פֶר הַמְּלָכִ֔ים לִיהוּדָ֖ה וְיִשְׂרָאֵֽל ׃
καὶ ἰδοὺ οἱ λόγοι Ασα οἱ πρῶτοι καὶ οἱ ἔσχατοι γεγραμμένοι ἐν βιβλίῳ βασιλέων Ιουδα καὶ Ισραηλ
Opera autem Asa prima et novissima scripta sunt in libro regum Juda et Israël .
ወነዮን ፡ ቃላተ ፡ አሣ ፡ ቀደምት ፡ ወደኃርት ፡ ጽሑፋት ፡ ውስተ ፡ መጽሐፈ ፡ ነገሥተ ፡ ይሁዳ ፡ ወእስራኤል ።
Behold, the acts of Asa, first and last, behold, they are written in the book of the kings of Judah and Israel.
16:12 ⧉ ⤴︎ וַיֶּחֱלֶ֣א אָסָ֡א בִּשְׁנַת֩ שְׁלוֹשִׁ֨ים וָתֵ֤שַׁע לְמַלְכוּתוֹ֙ בְּרַגְלָ֔יו עַד ־לְמַ֖עְלָה חׇלְי֑וֹ וְגַם ־בְּחׇלְיוֹ֙ לֹא ־דָרַ֣שׁ אֶת ־יְהֹוָ֔ה כִּ֖י בָּרֹפְאִֽים ׃
καὶ ἐμαλακίσθη Ασα ἐν τῷ ἐνάτῳ καὶ τριακοστῷ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ τοὺς πόδας ἕως σφόδρα ἐμαλακίσθη καὶ ἐν τῇ μαλακίᾳ αὐτοῦ οὐκ ἐζήτησεν κύριον ἀλλὰ τοὺς ἰατρούς
Aegrotavit etiam Asa anno trigesimo nono regni sui , dolore pedum vehementissimo , et nec in infirmitate sua quaesivit Dominum , sed magis in medicorum arte confisus est .
ወደወየ ፡ አሣ ፡ አመ ፡ ሠላስ ፡ ወታስዕ ፡ ዓመተ ፡ መንግሥቱ ፡ አገሪሁ ፡ ብዙኀ ፡ መዋዕለ ፡ ወበደዌሁኒ ፡ ኢኃሠሦ ፡ ለእግዚአብሔር ፡ ዘእንበለ ፡ ለዓቀብተ ፡ ሥራይ ።
In the thirty-ninth year of his reign, Asa was diseased in his feet. His disease was exceedingly great; yet in his disease he didn’t seek Yahweh, but just the physicians.
16:13 ⧉ ⤴︎ וַיִּשְׁכַּ֥ב אָסָ֖א עִם ־אֲבֹתָ֑יו וַיָּ֕מׇת בִּשְׁנַ֛ת אַרְבָּעִ֥ים וְאַחַ֖ת לְמׇלְכֽוֹ ׃
καὶ ἐκοιμήθη Ασα μετὰ τῶν πατέρων αὐτοῦ καὶ ἐτελεύτησεν ἐν τῷ ἐνάτῳ καὶ τριακοστῷ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ
Dormivitque cum patribus suis , et mortuus est anno quadragesimo primo regni sui .
ወኖመ ፡ አሣ ፡ ምስለ ፡ አበዊሁ ፡ ወአዕረፈ ፡ በአርባዓ ፡ ወአሐዱ ፡ ዓመተ ፡ መንግሥቱ ።
Asa slept with his fathers, and died in the forty-first year of his reign.
16:14 ⧉ ⤴︎ וַיִּקְבְּרֻ֣הוּ בְקִבְרֹתָ֗יו אֲשֶׁ֣ר כָּרָה ־לוֹ֮ בְּעִ֣יר דָּוִיד֒ וַיַּשְׁכִּיבֻ֗הוּ בַּמִּשְׁכָּב֙ אֲשֶׁ֤ר מִלֵּא֙ בְּשָׂמִ֣ים וּזְנִ֔ים מְרֻקָּחִ֖ים בְּמִרְקַ֣חַת מַעֲשֶׂ֑ה וַיִּשְׂרְפוּ ־ל֥וֹ שְׂרֵפָ֖ה גְּדוֹלָ֥ה עַד ־לִמְאֹֽד ׃ {פ}
καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τῷ μνήματι ᾧ ὤρυξεν ἑαυτῷ ἐν πόλει Δαυιδ καὶ ἐκοίμισαν αὐτὸν ἐπὶ τῆς κλίνης καὶ ἔπλησαν ἀρωμάτων καὶ γένη μύρων μυρεψῶν καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ἐκφορὰν μεγάλην ἕως σφόδρα
Et sepelierunt eum in sepulchro suo quod foderat sibi in civitate David : posueruntque eum super lectum suum plenum aromatibus et unguentibus meretriciis , quae erant pigmentariorum arte confecta , et combusserunt super eum ambitione nimia .
ወቀበርዎ ፡ ውስተ ፡ መቃብር ፡ ዘገብረ ፡ ለሊሁ ፡ በሀገረ ፡ ዳዊት ፡ ወአስከብዎ ፡ ውስተ ፡ ዓራት ፡ ወመልእዎ ፡ እምአፈው ፡ እምዘመደ ፡ ዕፍረት ፡ ዘይገብሩ ፡ ሎቱ ፡ ሙፃአ ፡ ቀበር ፡ ዓቢይ ፡ ጥቀ ።
They buried him in his own tomb, which he had dug out for himself in David’s city, and laid him in the bed which was filled with sweet odors and various kinds of spices prepared by the perfumers’ art; and they made a very great fire for him.