25:1 ⧉ ⤴︎ וַיְדַבֵּ֤ר יְהֹוָה֙ אֶל ־מֹשֶׁ֔ה בְּהַ֥ר סִינַ֖י לֵאמֹֽר ׃
καὶ ἐλάλησεν κύριος πρὸς Μωυσῆν ἐν τῷ ὄρει Σινα λέγων
Locutusque est Dominus ad Moysen in monte Sinai , dicens :
ወነበቦ ፡ እግዚአብሔር ፡ ለሙሴ ፡ በደብረ ፡ ሲና ፡ ወይቤሎ ፤
Yahweh said to Moses on Mount Sinai,
25:2 ⧉ ⤴︎ דַּבֵּ֞ר אֶל ־בְּנֵ֤י יִשְׂרָאֵל֙ וְאָמַרְתָּ֣ אֲלֵהֶ֔ם כִּ֤י תָבֹ֙אוּ֙ אֶל ־הָאָ֔רֶץ אֲשֶׁ֥ר אֲנִ֖י נֹתֵ֣ן לָכֶ֑ם וְשָׁבְתָ֣ה הָאָ֔רֶץ שַׁבָּ֖ת לַיהֹוָֽה ׃
λάλησον τοῖς υἱοῖς Ισραηλ καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς ἐὰν εἰσέλθητε εἰς τὴν γῆν ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν καὶ ἀναπαύσεται ἡ γῆ ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν σάββατα τῷ κυρίῳ
Loquere filiis Israël , et dices ad eos : Quando ingressi fueritis terram quam ego dabo vobis , sabbatizes sabbatum Domino .
ንግሮሙ ፡ ለደቂቀ ፡ እስራኤል ፡ ወበሎሙ ፡ አመ ፡ ቦእክሙ ፡ ውስተ ፡ ምድር ፡ እንተ ፡ አነ ፡ እሁበክሙ ፡ ወታዐርፍ ፡ [ምድር ፡] እንተ ፡ አነ ፡ እሁበክሙ ፡ ወታሰነብት ፡ ለእግዚአብሔር ።
“Speak to the children of Israel, and tell them, ‘When you come into the land which I give you, then the land shall keep a Sabbath to Yahweh.
25:3 ⧉ ⤴︎ שֵׁ֤שׁ שָׁנִים֙ תִּזְרַ֣ע שָׂדֶ֔ךָ וְשֵׁ֥שׁ שָׁנִ֖ים תִּזְמֹ֣ר כַּרְמֶ֑ךָ וְאָסַפְתָּ֖ אֶת ־תְּבוּאָתָֽהּ ׃
ἓξ ἔτη σπερεῖς τὸν ἀγρόν σου καὶ ἓξ ἔτη τεμεῖς τὴν ἄμπελόν σου καὶ συνάξεις τὸν καρπὸν αὐτῆς
Sex annis seres agrum tuum , et sex annis putabis vineam tuam , colligesque fructus ejus :
ስድስተ ፡ ዓመተ ፡ ትዘርእ ፡ ገራህተከ ፡ ወስድስተ ፡ ዓመተ ፡ ትገምድ ፡ ወይነከ ፡ ወታስተጋብእ ፡ ፍሬሁ ።
You shall sow your field six years, and you shall prune your vineyard six years, and gather in its fruits;
25:4 ⧉ ⤴︎ וּבַשָּׁנָ֣ה הַשְּׁבִיעִ֗ת שַׁבַּ֤ת שַׁבָּתוֹן֙ יִהְיֶ֣ה לָאָ֔רֶץ שַׁבָּ֖ת לַיהֹוָ֑ה שָֽׂדְךָ֙ לֹ֣א תִזְרָ֔ע וְכַרְמְךָ֖ לֹ֥א תִזְמֹֽר ׃
τῷ δὲ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ σάββατα ἀνάπαυσις ἔσται τῇ γῇ σάββατα τῷ κυρίῳ τὸν ἀγρόν σου οὐ σπερεῖς καὶ τὴν ἄμπελόν σου οὐ τεμεῖς
septimo autem anno sabbatum erit terrae , requietionis Domini : agrum non seres , et vineam non putabis .
ወበሳብዕ ፡ ዓም ፡ ሰንበ [ት ] ፡ ዕረፍት ፡ ውእቱ ፡ ለምድር ፡ ወታሰነብት ፡ ለእግዚአብሔር ፤ ገራህተከኒ ፡ ኢትዘርእ ፡ ወዐጸደ ፡ ወይንከኒ ፡ ኢትገምድ ።
but in the seventh year there shall be a Sabbath of solemn rest for the land, a Sabbath to Yahweh. You shall not sow your field or prune your vineyard.
25:5 ⧉ ⤴︎ אֵ֣ת סְפִ֤יחַ קְצִֽירְךָ֙ לֹ֣א תִקְצ֔וֹר וְאֶת ־עִנְּבֵ֥י נְזִירֶ֖ךָ לֹ֣א תִבְצֹ֑ר שְׁנַ֥ת שַׁבָּת֖וֹן יִהְיֶ֥ה לָאָֽרֶץ ׃
καὶ τὰ αὐτόματα ἀναβαίνοντα τοῦ ἀγροῦ σου οὐκ ἐκθερίσεις καὶ τὴν σταφυλὴν τοῦ ἁγιάσματός σου οὐκ ἐκτρυγήσεις ἐνιαυτὸς ἀναπαύσεως ἔσται τῇ γῇ
Quae sponte gignet humus , non metes : et uvas primitiarum tuarum non colliges quasi vindemiam : annus enim requietionis terrae est :
ወዘለሊሁኒ ፡ ይበቍል ፡ ውስተ ፡ ገራህትከ ፡ ኢተዐፅድ ፡ ወአስካለኒ ፡ ዘቅዱስ ፡ ኢትቀሥም ፡ ዘይእቲ ፡ ዓመት ፡ እስመ ፡ ዕረፍታ ፡ ለምድር ፡ ውእቱ ።
What grows of itself in your harvest you shall not reap, and you shall not gather the grapes of your undressed vine. It shall be a year of solemn rest for the land.
25:6 ⧉ ⤴︎ וְ֠הָיְתָ֠ה שַׁבַּ֨ת הָאָ֤רֶץ לָכֶם֙ לְאׇכְלָ֔ה לְךָ֖ וּלְעַבְדְּךָ֣ וְלַאֲמָתֶ֑ךָ וְלִשְׂכִֽירְךָ֙ וּלְתוֹשָׁ֣בְךָ֔ הַגָּרִ֖ים עִמָּֽךְ ׃
καὶ ἔσται τὰ σάββατα τῆς γῆς βρώματά σοι καὶ τῷ παιδί σου καὶ τῇ παιδίσκῃ σου καὶ τῷ μισθωτῷ σου καὶ τῷ παροίκῳ τῷ προσκειμένῳ πρὸς σέ
sed erunt vobis in cibum , tibi et servo tuo , ancillae et mercenario tuo , et advenae qui peregrinantur apud te :
ወይኩን ፡ ውእቱ ፡ ዘሰንበታ ፡ ለምድር ፡ መብልዐ ፡ ለከ ፡ ወለገብርከ ፡ ወለአመትከ ፡ ወለገባኢከ ፡ ወለፈላሲኒ ፡ ዘየኀድር ፡ ኀቤከ ፤
The Sabbath of the land shall be for food for you; for yourself, for your servant, for your maid, for your hired servant, and for your stranger, who lives as a foreigner with you.
25:7 ⧉ ⤴︎ וְלִ֨בְהֶמְתְּךָ֔ וְלַֽחַיָּ֖ה אֲשֶׁ֣ר בְּאַרְצֶ֑ךָ תִּהְיֶ֥ה כׇל ־תְּבוּאָתָ֖הּ לֶאֱכֹֽל ׃ {ס}
καὶ τοῖς κτήνεσίν σου καὶ τοῖς θηρίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ σου ἔσται πᾶν τὸ γένημα αὐτοῦ εἰς βρῶσιν
jumentis tuis et pecoribus , omnia quae nascuntur praebebunt cibum .
ወለእንስሳከ ፡ ወለአራዊተ ፡ ምድርከኒ ፡ ይኩንክሙ ፡ መብልዐ ፡ ኵሉ ፡ እክሉ ።
For your livestock also, and for the animals that are in your land, shall all its increase be for food.
25:8 ⧉ ⤴︎ וְסָפַרְתָּ֣ לְךָ֗ שֶׁ֚בַע שַׁבְּתֹ֣ת שָׁנִ֔ים שֶׁ֥בַע שָׁנִ֖ים שֶׁ֣בַע פְּעָמִ֑ים וְהָי֣וּ לְךָ֗ יְמֵי֙ שֶׁ֚בַע שַׁבְּתֹ֣ת הַשָּׁנִ֔ים תֵּ֥שַׁע וְאַרְבָּעִ֖ים שָׁנָֽה ׃
καὶ ἐξαριθμήσεις σεαυτῷ ἑπτὰ ἀναπαύσεις ἐτῶν ἑπτὰ ἔτη ἑπτάκις καὶ ἔσονταί σοι ἑπτὰ ἑβδομάδες ἐτῶν ἐννέα καὶ τεσσαράκοντα ἔτη
Numerabis quoque tibi septem hebdomadas annorum , id est , septies septem , quae simul faciunt annos quadraginta novem :
ወትኌልቍ ፡ ለከ ፡ ሰብዐተ ፡ ዕረፍተ ፡ ዘሰብዐቱ ፡ ዓመት ፡ ዘምስብዒት ፡ ወእምዝ ፡ ትሬሲ ፡ ለከ ፡ ፯ሰናብተ ፡ በዘ ፡ ትዜንው ፡ በመጥቅዕ ፡ ውስተ ፡ ኵሉ ፡ ምድርክሙ ፡ በበ፵ወ፱ዓመት ።
“‘You shall count off seven Sabbaths of years, seven times seven years; and there shall be to you the days of seven Sabbaths of years, even forty-nine years.
25:9 ⧉ ⤴︎ וְהַֽעֲבַרְתָּ֞ שׁוֹפַ֤ר תְּרוּעָה֙ בַּחֹ֣דֶשׁ הַשְּׁבִעִ֔י בֶּעָשׂ֖וֹר לַחֹ֑דֶשׁ בְּיוֹם֙ הַכִּפֻּרִ֔ים תַּעֲבִ֥ירוּ שׁוֹפָ֖ר בְּכׇל ־אַרְצְכֶֽם ׃
καὶ διαγγελεῖτε σάλπιγγος φωνῇ ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν τῷ μηνὶ τῷ ἑβδόμῳ τῇ δεκάτῃ τοῦ μηνός τῇ ἡμέρᾳ τοῦ ἱλασμοῦ διαγγελεῖτε σάλπιγγι ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν
et clanges buccina mense septimo , decima die mensis , propitiationis tempore , in universa terra vestra .
ወበሳብዕ ፡ ወርኅ ፡ በዕለተ ፡ አስተ [ስር ]ዮ ፡ ትዜንው ፡ በመጥቅዕ ፡ ውስተ ፡ ኵሉ ፡ ምድርክሙ ።
Then you shall sound the loud trumpet on the tenth day of the seventh month. On the Day of Atonement you shall sound the trumpet throughout all your land.
25:10 ⧉ ⤴︎ וְקִדַּשְׁתֶּ֗ם אֵ֣ת שְׁנַ֤ת הַחֲמִשִּׁים֙ שָׁנָ֔ה וּקְרָאתֶ֥ם דְּר֛וֹר בָּאָ֖רֶץ לְכׇל ־יֹשְׁבֶ֑יהָ יוֹבֵ֥ל הִוא֙ תִּהְיֶ֣ה לָכֶ֔ם וְשַׁבְתֶּ֗ם אִ֚ישׁ אֶל ־אֲחֻזָּת֔וֹ וְאִ֥ישׁ אֶל ־מִשְׁפַּחְתּ֖וֹ תָּשֻֽׁבוּ ׃
καὶ ἁγιάσετε τὸ ἔτος τὸ πεντηκοστὸν ἐνιαυτὸν καὶ διαβοήσετε ἄφεσιν ἐπὶ τῆς γῆς πᾶσιν τοῖς κατοικοῦσιν αὐτήν ἐνιαυτὸς ἀφέσεως σημασία αὕτη ἔσται ὑμῖν καὶ ἀπελεύσεται εἷς ἕκαστος εἰς τὴν κτῆσιν αὐτοῦ καὶ ἕκαστος εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ ἀπελεύσεσθε
Sanctificabisque annum quinquagesimum , et vocabis remissionem cunctis habitatoribus terrae tuae : ipse est enim jubilaeus . Revertetur homo ad possessionem suam , et unusquisque rediet ad familiam pristinam :
ወቀድስዋ ፡ ለይእቲ ፡ ዓመት ፡ [ዘ፶ ፡] ኵላ ፡ ዓመታ ፡ ወስብኩ ፡ ተኀድጎ ፡ ውስተ ፡ ኵሉ ፡ ምድርክሙ ፡ ለኵሉ ፡ እለ ፡ ይነብሩ ፡ ውስቴታ ፡ እስመ ፡ ዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ ውእቱ ፡ ወተአምረ ፡ ይኩንክሙ ፡ ውይእቱ ፡ ኵሉ ፡ ውስተ ፡ ጥሪቱ ፡ ወይሑር ፡ ኵሉ ፡ ውስተ ፡ ሀገሩ ።
You shall make the fiftieth year holy, and proclaim liberty throughout the land to all its inhabitants. It shall be a jubilee to you; and each of you shall return to his own property, and each of you shall return to his family.
25:11 ⧉ ⤴︎ יוֹבֵ֣ל הִ֗וא שְׁנַ֛ת הַחֲמִשִּׁ֥ים שָׁנָ֖ה תִּהְיֶ֣ה לָכֶ֑ם לֹ֣א תִזְרָ֔עוּ וְלֹ֤א תִקְצְרוּ֙ אֶת ־סְפִיחֶ֔יהָ וְלֹ֥א תִבְצְר֖וּ אֶת ־נְזִרֶֽיהָ ׃
ἀφέσεως σημασία αὕτη τὸ ἔτος τὸ πεντηκοστὸν ἐνιαυτὸς ἔσται ὑμῖν οὐ σπερεῖτε οὐδὲ ἀμήσετε τὰ αὐτόματα ἀναβαίνοντα αὐτῆς καὶ οὐ τρυγήσετε τὰ ἡγιασμένα αὐτῆς
quia jubilaeus est , et quinquagesimus annus . Non seretis neque metetis sponte in agro nascentia , et primitias vindemiae non colligetis ,
ትእምርተ ፡ ተኀድጎ ፡ (ወ )ይኩንክሙ ፡ ውእቱ ፡ ዓመት ፡ ዘኀምሳ ፡ ኵላ ፡ ዓመታ ፡ ኢትዘርኡ ፡ ወኢተዐፅዱ ፡ እንበለ ፡ ዘለሊሁ ፡ በቍለ ፡ ወኢትቀሥሙ ፡ ዘተቀደሰ ፡ ባቲ ።
That fiftieth year shall be a jubilee to you. In it you shall not sow, neither reap that which grows of itself, nor gather from the undressed vines.
25:12 ⧉ ⤴︎ כִּ֚י יוֹבֵ֣ל הִ֔וא קֹ֖דֶשׁ תִּהְיֶ֣ה לָכֶ֑ם מִ֨ן ־הַשָּׂדֶ֔ה תֹּאכְל֖וּ אֶת ־תְּבוּאָתָֽהּ ׃
ὅτι ἀφέσεως σημασία ἐστίν ἅγιον ἔσται ὑμῖν ἀπὸ τῶν πεδίων φάγεσθε τὰ γενήματα αὐτῆς
ob sanctificationem jubilaei : sed statim oblata comedetis .
እስመ ፡ ትእምርተ ፡ ተኀድጎ ፡ ውእቱ ፡ ወቅዱሰ ፡ ይኩንክሙ ፡ ወብልዑ ፡ ዘእምውስተ ፡ ገዳም ፡ እክል ።
For it is a jubilee; it shall be holy to you. You shall eat of its increase out of the field.
25:13 ⧉ ⤴︎ בִּשְׁנַ֥ת הַיּוֹבֵ֖ל הַזֹּ֑את תָּשֻׁ֕בוּ אִ֖ישׁ אֶל ־אֲחֻזָּתֽוֹ ׃
ἐν τῷ ἔτει τῆς ἀφέσεως σημασίᾳ αὐτῆς ἐπανελεύσεται ἕκαστος εἰς τὴν κτῆσιν αὐτοῦ
Anno jubilaei , redient omnes ad possessiones suas .
ወበይእቲ ፡ ዓመት ፡ ዘትእምርተ ፡ ተኀድጎ ፡ የአቱ ፡ ኵሉ ፡ ውስተ ፡ ጥሪቱ ።
“‘In this Year of Jubilee each of you shall return to his property.
25:14 ⧉ ⤴︎ וְכִֽי ־תִמְכְּר֤וּ מִמְכָּר֙ לַעֲמִיתֶ֔ךָ א֥וֹ קָנֹ֖ה מִיַּ֣ד עֲמִיתֶ֑ךָ אַל ־תּוֹנ֖וּ אִ֥ישׁ אֶת ־אָחִֽיו ׃
ἐὰν δὲ ἀποδῷ πρᾶσιν τῷ πλησίον σου ἐὰν καὶ κτήσῃ παρὰ τοῦ πλησίον σου μὴ θλιβέτω ἄνθρωπος τὸν πλησίον
Quando vendes quippiam civi tuo , vel emes ab eo , ne contristes fratrem tuum , sed juxta numerum annorum jubilaei emes ab eo ,
ወእመኒ ፡ ቦ ፡ ዘሤጠ ፡ ኀበ ፡ ካልኡ ፡ ወእመኒ ፡ ቦ ፡ ዘተሣየጠ ፡ በኀበ ፡ ካልኡ ፡ ኢያጽኅቦ ፡ ለካልኡ ።
“‘If you sell anything to your neighbor, or buy from your neighbor, you shall not wrong one another.
25:15 ⧉ ⤴︎ בְּמִסְפַּ֤ר שָׁנִים֙ אַחַ֣ר הַיּוֹבֵ֔ל תִּקְנֶ֖ה מֵאֵ֣ת עֲמִיתֶ֑ךָ בְּמִסְפַּ֥ר שְׁנֵֽי ־תְבוּאֹ֖ת יִמְכׇּר ־לָֽךְ ׃
κατὰ ἀριθμὸν ἐτῶν μετὰ τὴν σημασίαν κτήσῃ παρὰ τοῦ πλησίον κατὰ ἀριθμὸν ἐνιαυτῶν γενημάτων ἀποδώσεταί σοι
et juxta supputationem frugum vendet tibi .
እምድኅረ ፡ ዓመተ ፡ ትእምርት ፡ ይሠይጥ ፡ ለካልኡ ፡ ወበመዋዕለ ፡ ይዘራእ ፡ እክል ፡ በውእቱ ፡ ዓመት ፡ ይፈድየከ ።
According to the number of years after the Jubilee you shall buy from your neighbor. According to the number of years of the crops he shall sell to you.
25:16 ⧉ ⤴︎ לְפִ֣י ׀ רֹ֣ב הַשָּׁנִ֗ים תַּרְבֶּה֙ מִקְנָת֔וֹ וּלְפִי֙ מְעֹ֣ט הַשָּׁנִ֔ים תַּמְעִ֖יט מִקְנָת֑וֹ כִּ֚י מִסְפַּ֣ר תְּבוּאֹ֔ת ה֥וּא מֹכֵ֖ר לָֽךְ ׃
καθότι ἂν πλεῖον τῶν ἐτῶν πληθύνῃ τὴν ἔγκτησιν αὐτοῦ καὶ καθότι ἂν ἔλαττον τῶν ἐτῶν ἐλαττονώσῃ τὴν κτῆσιν αὐτοῦ ὅτι ἀριθμὸν γενημάτων αὐτοῦ οὕτως ἀποδώσεταί σοι
Quanto plures anni remanserint post jubilaeum , tanto crescet et pretium : et quanto minus temporis numeraveris , tanto minoris et emptio constabit : tempus enim frugum vendet tibi .
በአምጣነ ፡ ብዝኆሙ ፡ ለእማንቱ ፡ ዓመት ፡ ያበዝኅ ፡ ጥሪቶ ፡ ወአመ ፡ ይትኀደጉ ፡ ውእቶሙ ፡ ዓመት ፡ የኀድግ ፡ ተሣይጦ ፡ ወበመዋዕለ ፡ ይዘራእ ፡ እክል ፡ ይፈድየከ ።
According to the length of the years you shall increase its price, and according to the shortness of the years you shall diminish its price; for he is selling the number of the crops to you.
25:17 ⧉ ⤴︎ וְלֹ֤א תוֹנוּ֙ אִ֣ישׁ אֶת ־עֲמִית֔וֹ וְיָרֵ֖אתָ מֵֽאֱלֹהֶ֑יךָ כִּ֛י אֲנִ֥י יְהֹוָ֖ה אֱלֹהֵיכֶֽם ׃
μὴ θλιβέτω ἄνθρωπος τὸν πλησίον καὶ φοβηθήσῃ κύριον τὸν θεόν σου ἐγώ εἰμι κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν
Nolite affligere contribules vestros , sed timeat unusquisque Deum suum , quia ego Dominus Deus vester .
ወኢያጽኅብ ፡ ሰብእ ፡ ለካልኡ ፡ ወፍራህ ፡ እግዚአብሔር ፡ አምላክከ ፡ እስመ ፡ አነ ፡ እግዚአብሔር ፡ አምላክክሙ ።
You shall not wrong one another, but you shall fear your God; for I am Yahweh your God.
25:18 ⧉ ⤴︎ וַעֲשִׂיתֶם֙ אֶת ־חֻקֹּתַ֔י וְאֶת ־מִשְׁפָּטַ֥י תִּשְׁמְר֖וּ וַעֲשִׂיתֶ֣ם אֹתָ֑ם וִֽישַׁבְתֶּ֥ם עַל ־הָאָ֖רֶץ לָבֶֽטַח ׃
καὶ ποιήσετε πάντα τὰ δικαιώματά μου καὶ πάσας τὰς κρίσεις μου καὶ φυλάξασθε καὶ ποιήσετε αὐτὰ καὶ κατοικήσετε ἐπὶ τῆς γῆς πεποιθότες
Facite praecepta mea , et judicia custodite , et implete ea : ut habitare possitis in terra absque ullo pavore ,
ወግበሩ ፡ ኵሎ ፡ ኵነኔየ ፡ ወኵሎ ፡ ፍትሕየ ፡ ወዕቀብዎ ፡ ወግበርዎ ፡ ወትነብሩ ፡ ውስተ ፡ ምድርክሙ ፡ ተአሚነክሙ ።
“‘Therefore you shall do my statutes, and keep my ordinances and do them; and you shall dwell in the land in safety.
25:19 ⧉ ⤴︎ וְנָתְנָ֤ה הָאָ֙רֶץ֙ פִּרְיָ֔הּ וַאֲכַלְתֶּ֖ם לָשֹׂ֑בַע וִֽישַׁבְתֶּ֥ם לָבֶ֖טַח עָלֶֽיהָ ׃
καὶ δώσει ἡ γῆ τὰ ἐκφόρια αὐτῆς καὶ φάγεσθε εἰς πλησμονὴν καὶ κατοικήσετε πεποιθότες ἐπ’ αὐτῆς
et gignat vobis humus fructus suos , quibus vescamini usque ad saturitatem , nullius impetum formidantes .
ወትሁበክሙ ፡ ምድር ፡ ፍሬሃ ፡ ወትበልዑ ፡ ወትጸግቡ ፡ ወትነብሩ ፡ ውስቴታ ፡ እንዘ ፡ ትትአመኑ ።
The land shall yield its fruit, and you shall eat your fill, and dwell therein in safety.
25:20 ⧉ ⤴︎ וְכִ֣י תֹאמְר֔וּ מַה ־נֹּאכַ֖ל בַּשָּׁנָ֣ה הַשְּׁבִיעִ֑ת הֵ֚ן לֹ֣א נִזְרָ֔ע וְלֹ֥א נֶאֱסֹ֖ף אֶת ־תְּבוּאָתֵֽנוּ ׃
ἐὰν δὲ λέγητε τί φαγόμεθα ἐν τῷ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ τούτῳ ἐὰν μὴ σπείρωμεν μηδὲ συναγάγωμεν τὰ γενήματα ἡμῶν
Quod si dixeritis : Quid comedemus anno septimo , si non severimus , neque collegerimus fruges nostras ?
ወእመሰ ፡ ትብሉ ፡ ምንተ ፡ ንበልዕ ፡ በውእቱ ፡ ሳብዕ ፡ ዓም ፡ ለእመ ፡ ኢዘራእነ ፡ ወለእመ ፡ ኢያስተጋባእነ ፡ እክለነ ፤
If you said, “What shall we eat the seventh year? Behold, we shall not sow, nor gather in our increase;”
25:21 ⧉ ⤴︎ וְצִוִּ֤יתִי אֶת ־בִּרְכָתִי֙ לָכֶ֔ם בַּשָּׁנָ֖ה הַשִּׁשִּׁ֑ית וְעָשָׂת֙ אֶת ־הַתְּבוּאָ֔ה לִשְׁלֹ֖שׁ הַשָּׁנִֽים ׃
καὶ ἀποστελῶ τὴν εὐλογίαν μου ὑμῖν ἐν τῷ ἔτει τῷ ἕκτῳ καὶ ποιήσει τὰ γενήματα αὐτῆς εἰς τὰ τρία ἔτη
dabo benedictionem meam vobis anno sexto , et faciet fructus trium annorum :
እፌኑ ፡ በረከትየ ፡ ለክሙ ፡ አመ ፡ ሳድስ ፡ ዓም ፡ ወትገብር ፡ ፍሬሃ ፡ ዘሠለስቱ ፡ ዓመት ፡ እክል ።
then I will command my blessing on you in the sixth year, and it shall bear fruit for the three years.
25:22 ⧉ ⤴︎ וּזְרַעְתֶּ֗ם אֵ֚ת הַשָּׁנָ֣ה הַשְּׁמִינִ֔ת וַאֲכַלְתֶּ֖ם מִן ־הַתְּבוּאָ֣ה יָשָׁ֑ן עַ֣ד ׀ הַשָּׁנָ֣ה הַתְּשִׁיעִ֗ת עַד ־בּוֹא֙ תְּב֣וּאָתָ֔הּ תֹּאכְל֖וּ יָשָֽׁן ׃
καὶ σπερεῖτε τὸ ἔτος τὸ ὄγδοον καὶ φάγεσθε ἀπὸ τῶν γενημάτων παλαιά ἕως τοῦ ἔτους τοῦ ἐνάτου ἕως ἂν ἔλθῃ τὸ γένημα αὐτῆς φάγεσθε παλαιὰ παλαιῶν
seretisque anno octavo , et comedetis veteres fruges usque ad nonum annum : donec nova nascantur , edetis vetera .
ወትዘርኡ ፡ እምኔሁ ፡ በሳምንኒ ፡ ዓም ፡ ወትበልዑ ፡ እምውእቱ ፡ እክል ፡ ከራሚ ፡ እስከ ፡ ታስዕ ፡ ዓም ፡ እስከ ፡ አመ ፡ ይበጽሕ ፡ እክላ ፡ ትበልዑ ፡ ብሉየ ፡ ከራሜ ።
You shall sow the eighth year, and eat of the fruits from the old store until the ninth year. Until its fruits come in, you shall eat the old store.
25:23 ⧉ ⤴︎ וְהָאָ֗רֶץ לֹ֤א תִמָּכֵר֙ לִצְמִתֻ֔ת כִּי ־לִ֖י הָאָ֑רֶץ כִּֽי ־גֵרִ֧ים וְתוֹשָׁבִ֛ים אַתֶּ֖ם עִמָּדִֽי ׃
καὶ ἡ γῆ οὐ πραθήσεται εἰς βεβαίωσιν ἐμὴ γάρ ἐστιν ἡ γῆ διότι προσήλυτοι καὶ πάροικοι ὑμεῖς ἐστε ἐναντίον μου
Terra quoque non vendetur in perpetuum , quia mea est , et vos advenae et coloni mei estis :
ወምድርኒ ፡ ኢትሠየጥ ፡ ስሉጠ ፡ እስመ ፡ እንቲአየ ፡ ይእቲ ፡ ምድር ፡ ወእስመ ፡ አንትሙ ፡ ግዩራነ ፡ ወፈላስያነ ፡ ኮንክሙ ፡ ቅድሜየ ።
“‘The land shall not be sold in perpetuity, for the land is mine; for you are strangers and live as foreigners with me.
25:24 ⧉ ⤴︎ וּבְכֹ֖ל אֶ֣רֶץ אֲחֻזַּתְכֶ֑ם גְּאֻלָּ֖ה תִּתְּנ֥וּ לָאָֽרֶץ ׃ {ס}
καὶ κατὰ πᾶσαν γῆν κατασχέσεως ὑμῶν λύτρα δώσετε τῆς γῆς
unde cuncta regio possessionis vestrae sub redemptionis conditione vendetur .
ወበኵሉ ፡ ደወለ ፡ ምድርክሙ ፡ ኀበ ፡ ምኵናነ ፡ ዘዚአክሙ ፡ ታቤዝው ፡ ምድረ ።
In all the land of your possession you shall grant a redemption for the land.
25:25 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־יָמ֣וּךְ אָחִ֔יךָ וּמָכַ֖ר מֵאֲחֻזָּת֑וֹ וּבָ֤א גֹֽאֲלוֹ֙ הַקָּרֹ֣ב אֵלָ֔יו וְגָאַ֕ל אֵ֖ת מִמְכַּ֥ר אָחִֽיו ׃
ἐὰν δὲ πένηται ὁ ἀδελφός σου ὁ μετὰ σοῦ καὶ ἀποδῶται ἀπὸ τῆς κατασχέσεως αὐτοῦ καὶ ἔλθῃ ὁ ἀγχιστεύων ἐγγίζων ἔγγιστα αὐτοῦ καὶ λυτρώσεται τὴν πρᾶσιν τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ
Si attenuatus frater tuus vendiderit possessiunculam suam , et voluerit propinquus ejus , potest redimere quod ille vendiderat .
ለእመ ፡ ነደየ ፡ ካልእከ ፡ ዘምስሌከ ፡ ወሤጠከ ፡ ምድሮ ፡ ወእምዝ ፡ መጽአ ፡ ዘቅሩቡ ፡ ዘይኰስዮ ፡ ታቤዝዎ ፡ ዘሤጠ ፡ እኁሁ ።
“‘If your brother becomes poor, and sells some of his possessions, then his kinsman who is next to him shall come, and redeem that which his brother has sold.
25:26 ⧉ ⤴︎ וְאִ֕ישׁ כִּ֛י לֹ֥א יִֽהְיֶה ־לּ֖וֹ גֹּאֵ֑ל וְהִשִּׂ֣יגָה יָד֔וֹ וּמָצָ֖א כְּדֵ֥י גְאֻלָּתֽוֹ ׃
ἐὰν δὲ μὴ ᾖ τινι ὁ ἀγχιστεύων καὶ εὐπορηθῇ τῇ χειρὶ καὶ εὑρεθῇ αὐτῷ τὸ ἱκανὸν λύτρα αὐτοῦ
Sin autem non habuerit proximum , et ipse pretium ad redimendum potuerit invenire ,
ወእመኒ ፡ ዘአልቦ ፡ ዘይኰስዮ ፡ ውእቱ ፡ ወእምዝ ፡ ረከበ ፡ ውስተ ፡ እዴሁ ፡ ወአእከለ ፡ ለቤዝወቱ ፤
If a man has no one to redeem it, and he becomes prosperous and finds sufficient means to redeem it,
25:27 ⧉ ⤴︎ וְחִשַּׁב֙ אֶת ־שְׁנֵ֣י מִמְכָּר֔וֹ וְהֵשִׁיב֙ אֶת ־הָ֣עֹדֵ֔ף לָאִ֖ישׁ אֲשֶׁ֣ר מָֽכַר ־ל֑וֹ וְשָׁ֖ב לַאֲחֻזָּתֽוֹ ׃
καὶ συλλογιεῖται τὰ ἔτη τῆς πράσεως αὐτοῦ καὶ ἀποδώσει ὃ ὑπερέχει τῷ ἀνθρώπῳ ᾧ ἀπέδοτο ἑαυτὸν αὐτῷ καὶ ἀπελεύσεται εἰς τὴν κατάσχεσιν αὐτοῦ
computabuntur fructus ex eo tempore quo vendidit : et quod reliquum est , reddet emptori , sicque recipiet possessionem suam .
ወይኌልቁ ፡ ሎቱ ፡ ዓመተ ፡ ዘእምአመ ፡ ሤጠ ፡ ወይፈድዮ ፡ በመጠነ ፡ በጽሐ ፡ ለውእቱ ፡ ብእሲ ፡ ዘኀቤሁ ፡ ሤጠ ፡ ወይገብእ ፡ ሎቱ ፡ ገራህቱ ።
then let him reckon the years since its sale, and restore the surplus to the man to whom he sold it; and he shall return to his property.
25:28 ⧉ ⤴︎ וְאִ֨ם לֹֽא ־מָצְאָ֜ה יָד֗וֹ דֵּי֮ הָשִׁ֣יב לוֹ֒ וְהָיָ֣ה מִמְכָּר֗וֹ בְּיַד֙ הַקֹּנֶ֣ה אֹת֔וֹ עַ֖ד שְׁנַ֣ת הַיּוֹבֵ֑ל וְיָצָא֙ בַּיֹּבֵ֔ל וְשָׁ֖ב לַאֲחֻזָּתֽוֹ ׃ {ס}
ἐὰν δὲ μὴ εὐπορηθῇ ἡ χεὶρ αὐτοῦ τὸ ἱκανὸν ὥστε ἀποδοῦναι αὐτῷ καὶ ἔσται ἡ πρᾶσις τῷ κτησαμένῳ αὐτὰ ἕως τοῦ ἕκτου ἔτους τῆς ἀφέσεως καὶ ἐξελεύσεται τῇ ἀφέσει καὶ ἀπελεύσεται εἰς τὴν κατάσχεσιν αὐτοῦ
Quod si non invenerit manus ejus ut reddat pretium , habebit emptor quod emerat , usque ad annum jubilaeum . In ipso enim omnis venditio redibit ad dominum et ad possessorem pristinum .
ወእመሰ ፡ ኢረከበ ፡ ውስተ ፡ እዴሁ ፡ በአምጣነ ፡ ይፈድዮ ፡ ይከውን ፡ ገራህቱ ፡ ለዘተሣየጦ ፡ እስከ ፡ አመ ፡ ዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ ወየሐውር ፡ በዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ ወያገብእ ፡ ሎቱ ፡ ገራህቶ ።
But if he isn’t able to get it back for himself, then what he has sold shall remain in the hand of him who has bought it until the Year of Jubilee. In the Jubilee it shall be released, and he shall return to his property.
25:29 ⧉ ⤴︎ וְאִ֗ישׁ כִּֽי ־יִמְכֹּ֤ר בֵּית ־מוֹשַׁב֙ עִ֣יר חוֹמָ֔ה וְהָיְתָה֙ גְּאֻלָּת֔וֹ עַד ־תֹּ֖ם שְׁנַ֣ת מִמְכָּר֑וֹ יָמִ֖ים תִּהְיֶ֥ה גְאֻלָּתֽוֹ ׃
ἐὰν δέ τις ἀποδῶται οἰκίαν οἰκητὴν ἐν πόλει τετειχισμένῃ καὶ ἔσται ἡ λύτρωσις αὐτῆς ἕως πληρωθῇ ἐνιαυτὸς ἡμερῶν ἔσται ἡ λύτρωσις αὐτῆς
Qui vendiderit domum intra urbis muros , habebit licentiam redimendi , donec unus impleatur annus .
ወለእመቦ ፡ ዘሤጠ ፡ ቤቶ ፡ ወበውስተ ፡ ሀገር ፡ እንተ ፡ ባቲ ፡ ቅጽረ ፡ እስከ ፡ ይፌጽም ፡ መዋዕለ ፡ ይእቲ ፡ ዓመት ፡ ይከውኖ ፡ ለቤዝዎ ፡ ወያቤዝውዎ ።
“‘If a man sells a dwelling house in a walled city, then he may redeem it within a whole year after it has been sold. For a full year he shall have the right of redemption.
25:30 ⧉ ⤴︎ וְאִ֣ם לֹֽא ־יִגָּאֵ֗ל עַד ־מְלֹ֣את לוֹ֮ שָׁנָ֣ה תְמִימָה֒ וְ֠קָ֠ם הַבַּ֨יִת אֲשֶׁר ־בָּעִ֜יר אֲשֶׁר ־[ל֣וֹ ] (לא ) חֹמָ֗ה לַצְּמִיתֻ֛ת לַקֹּנֶ֥ה אֹת֖וֹ לְדֹרֹתָ֑יו לֹ֥א יֵצֵ֖א בַּיֹּבֵֽל ׃
ἐὰν δὲ μὴ λυτρωθῇ ἕως ἂν πληρωθῇ αὐτῆς ἐνιαυτὸς ὅλος κυρωθήσεται ἡ οἰκία ἡ οὖσα ἐν πόλει τῇ ἐχούσῃ τεῖχος βεβαίως τῷ κτησαμένῳ αὐτὴν εἰς τὰς γενεὰς αὐτοῦ καὶ οὐκ ἐξελεύσεται ἐν τῇ ἀφέσει
Si non redemerit , et anni circulus fuerit evolutus , emptor possidebit eam , et posteri ejus in perpetuum , et redimi non poterit , etiam in jubilaeo .
ወእመሰ ፡ ተፈጸመት ፡ ኵላ ፡ ይእቲ ፡ ዓመት ፡ ወኢቤዘወ ፡ ስሉጠ ፡ ይከውኖ ፡ ውእቱ ፡ ቤት ፡ ለዘተሣየጠ ፡ ወየሐትትዎ ፡ ሎቱ ፡ ውእተ ፡ ቤተ ፡ ዘሀለወ ፡ ውስተ ፡ ሀገር ፡ እንተ ፡ ባቲ ፡ ቅጽረ ፡ ወይከውኖ ፡ ለውሉዶ ፡ ውሉዱ ፡ ወኢይነሥእዎ ፡ እምኔሁ ፡ አመ ፡ ተኀድጎ ።
If it isn’t redeemed within the space of a full year, then the house that is in the walled city shall be made sure in perpetuity to him who bought it, throughout his generations. It shall not be released in the Jubilee.
25:31 ⧉ ⤴︎ וּבָתֵּ֣י הַחֲצֵרִ֗ים אֲשֶׁ֨ר אֵין ־לָהֶ֤ם חֹמָה֙ סָבִ֔יב עַל ־שְׂדֵ֥ה הָאָ֖רֶץ יֵחָשֵׁ֑ב גְּאֻלָּה֙ תִּהְיֶה ־לּ֔וֹ וּבַיֹּבֵ֖ל יֵצֵֽא ׃
αἱ δὲ οἰκίαι αἱ ἐν ἐπαύλεσιν αἷς οὐκ ἔστιν ἐν αὐταῖς τεῖχος κύκλῳ πρὸς τὸν ἀγρὸν τῆς γῆς λογισθήτωσαν λυτρωταὶ διὰ παντὸς ἔσονται καὶ ἐν τῇ ἀφέσει ἐξελεύσονται
Sin autem in villa domus , quae muros non habet , agrorum jure vendetur : si ante redempta non fuerit , in jubilaeo revertetur ad dominum .
ወአብያተሰ ፡ ዘውስተ ፡ ሀገር ፡ እንተ ፡ አልባቲ ፡ ቅጽረ ፡ ዐውዳ ፡ ከመ ፡ ገራህተ ፡ ምድር ፡ ይትቤዘው ፡ ወበኵሉ ፡ ጊዜ ፡ ያቤዝውዎ ፡ ወአመ ፡ ተኀድጎኒ ፡ ያገብእዎ ።
But the houses of the villages which have no wall around them shall be accounted for with the fields of the country: they may be redeemed, and they shall be released in the Jubilee.
25:32 ⧉ ⤴︎ וְעָרֵי֙ הַלְוִיִּ֔ם בָּתֵּ֖י עָרֵ֣י אֲחֻזָּתָ֑ם גְּאֻלַּ֥ת עוֹלָ֖ם תִּהְיֶ֥ה לַלְוִיִּֽם ׃
καὶ αἱ πόλεις τῶν Λευιτῶν οἰκίαι τῶν πόλεων αὐτῶν κατασχέσεως λυτρωταὶ διὰ παντὸς ἔσονται τοῖς Λευίταις
Aedes Levitarum quae in urbibus sunt , semper possunt redimi :
ወአህጉረ ፡ ሌዋውያንኒ ፡ ይትቤዘው ፡ በኵሉ ፡ ጊዜ ፡ አብያቲሆሙ ፡ ዘውስተ ፡ አህጉሪሆሙ ፡ ወያቤዝውዎሙ ፡ ለሌዋውያን ።
“‘Nevertheless, in the cities of the Levites, the Levites may redeem the houses in the cities of their possession at any time.
25:33 ⧉ ⤴︎ וַאֲשֶׁ֤ר יִגְאַל֙ מִן ־הַלְוִיִּ֔ם וְיָצָ֧א מִמְכַּר ־בַּ֛יִת וְעִ֥יר אֲחֻזָּת֖וֹ בַּיֹּבֵ֑ל כִּ֣י בָתֵּ֞י עָרֵ֣י הַלְוִיִּ֗ם הִ֚וא אֲחֻזָּתָ֔ם בְּת֖וֹךְ בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל ׃
καὶ ὃς ἂν λυτρωσάμενος παρὰ τῶν Λευιτῶν καὶ ἐξελεύσεται ἡ διάπρασις αὐτῶν οἰκιῶν πόλεως κατασχέσεως αὐτῶν ἐν τῇ ἀφέσει ὅτι οἰκίαι τῶν πόλεων τῶν Λευιτῶν κατάσχεσις αὐτῶν ἐν μέσῳ υἱῶν Ισραηλ
si redemptae non fuerint , in jubilaeo revertentur ad dominos , quia domus urbium Levitarum pro possessionibus sunt inter filios Israël .
ወኵሉ ፡ ዘተቤዘወ ፡ በኀበ ፡ ሌዋውያን ፡ ወእመኒ ፡ አብያት ፡ ዘውስተ ፡ አህጉሪሆሙ ፡ ዘገብአ ፡ ለአብዕልቲሁ ፡ ተሠይጦ ፡ ዘአግብኡ ፡ አመ ፡ ተኀድጎ ፡ በደወለ ፡ ዚአሆሙ ፡ እስመ ፡ አብያተ ፡ አህጉሪሆሙ ፡ ለሌዋውያን ፡ ውእቱ ፡ [ምኵናን ] ፡ ዘዚአሆሙ ፡ ይኩን ፡ በማእከሎሙ ፡ ለደቂቀ ፡ እስራኤል ።
The Levites may redeem the house that was sold, and the city of his possession, and it shall be released in the Jubilee; for the houses of the cities of the Levites are their possession among the children of Israel.
25:34 ⧉ ⤴︎ וּֽשְׂדֵ֛ה מִגְרַ֥שׁ עָרֵיהֶ֖ם לֹ֣א יִמָּכֵ֑ר כִּֽי ־אֲחֻזַּ֥ת עוֹלָ֛ם ה֖וּא לָהֶֽם ׃ {ס}
καὶ οἱ ἀγροὶ οἱ ἀφωρισμένοι ταῖς πόλεσιν αὐτῶν οὐ πραθήσονται ὅτι κατάσχεσις αἰωνία τοῦτο αὐτῶν ἐστιν
Suburbana autem eorum non veneant , quia possessio sempiterna est .
ወገራውህኒ ፡ ዘደወለ ፡ አህጉሪሆሙ ፡ ኢይሠየጥ ፡ እስመ ፡ ደወሎሙ ፡ ውእቱ ፡ ዘለዓለም ።
But the field of the pasture lands of their cities may not be sold, for it is their perpetual possession.
25:35 ⧉ ⤴︎ וְכִֽי ־יָמ֣וּךְ אָחִ֔יךָ וּמָ֥טָה יָד֖וֹ עִמָּ֑ךְ וְהֶֽחֱזַ֣קְתָּ בּ֔וֹ גֵּ֧ר וְתוֹשָׁ֛ב וָחַ֖י עִמָּֽךְ ׃
ἐὰν δὲ πένηται ὁ ἀδελφός σου καὶ ἀδυνατήσῃ ταῖς χερσὶν παρὰ σοί ἀντιλήμψῃ αὐτοῦ ὡς προσηλύτου καὶ παροίκου καὶ ζήσεται ὁ ἀδελφός σου μετὰ σοῦ
Si attenuatus fuerit frater tuus , et infirmus manu , et susceperis eum quasi advenam et peregrinum , et vixerit tecum ,
ወእመኒ ፡ ነደየ ፡ ካልእከ ፡ ዘምስሌከ ፡ ወስእነ ፡ ተገብሮ ፡ በኀቤከ ፡ ተዐቅቦ ፡ ከመ ፡ ግዩር ፡ ወፈላስ ፡ ወየሐዩ ፡ ካልእከ ፡ ምስሌከ ።
“‘If your brother has become poor, and his hand can’t support himself among you, then you shall uphold him. He shall live with you like an alien and a temporary resident.
25:36 ⧉ ⤴︎ אַל ־תִּקַּ֤ח מֵֽאִתּוֹ֙ נֶ֣שֶׁךְ וְתַרְבִּ֔ית וְיָרֵ֖אתָ מֵֽאֱלֹהֶ֑יךָ וְחֵ֥י אָחִ֖יךָ עִמָּֽךְ ׃
οὐ λήμψῃ παρ’ αὐτοῦ τόκον οὐδὲ ἐπὶ πλήθει καὶ φοβηθήσῃ τὸν θεόν σου ἐγὼ κύριος καὶ ζήσεται ὁ ἀδελφός σου μετὰ σοῦ
ne accipias usuras ab eo , nec amplius quam dedisti : time Deum tuum , ut vivere possit frater tuus apud te .
ወኢትንሣእ ፡ እምኔሁ ፡ ርዴ ፡ ወኢእመ ፡ ብዙኀ ፡ አጐንደየ ፡ ወፍራህ ፡ አምላክከ ፡ እስመ ፡ አነ ፡ እግዚአብሔር ፡ ወይሕየው ፡ ካልእከ ፡ ምስሌከ ።
Take no interest from him or profit; but fear your God, that your brother may live among you.
25:37 ⧉ ⤴︎ אֶ֨ת ־כַּסְפְּךָ֔ לֹֽא ־תִתֵּ֥ן ל֖וֹ בְּנֶ֑שֶׁךְ וּבְמַרְבִּ֖ית לֹא ־תִתֵּ֥ן אׇכְלֶֽךָ ׃
τὸ ἀργύριόν σου οὐ δώσεις αὐτῷ ἐπὶ τόκῳ καὶ ἐπὶ πλεονασμὸν οὐ δώσεις αὐτῷ τὰ βρώματά σου
Pecuniam tuam non dabis ei ad usuram , et frugum superabundantiam non exiges .
ወኢትሁቦ ፡ ወርቀከ ፡ በርዴ ፡ ወ [እክለከኒ ] ፡ ኢትትረደዮ ።
You shall not lend him your money at interest, nor give him your food for profit.
25:38 ⧉ ⤴︎ אֲנִ֗י יְהֹוָה֙ אֱלֹ֣הֵיכֶ֔ם אֲשֶׁר ־הוֹצֵ֥אתִי אֶתְכֶ֖ם מֵאֶ֣רֶץ מִצְרָ֑יִם לָתֵ֤ת לָכֶם֙ אֶת ־אֶ֣רֶץ כְּנַ֔עַן לִהְי֥וֹת לָכֶ֖ם לֵאלֹהִֽים ׃ {ס}
ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν ὁ ἐξαγαγὼν ὑμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου δοῦναι ὑμῖν τὴν γῆν Χανααν ὥστε εἶναι ὑμῶν θεός
Ego Dominus Deus vester , qui eduxi vos de terra Aegypti , ut darem vobis terram Chanaan , et essem vester Deus .
እስመ ፡ አነ ፡ እግዚአብሔር ፡ ዘአውፃእኩክሙ ፡ እምነ ፡ ምድረ ፡ ግብጽ ፡ ከመ ፡ አሀብክሙ ፡ ምድረ ፡ ከናአን ፡ ወእኩንክሙ ፡ አምላክክሙ ።
I am Yahweh your God, who brought you out of the land of Egypt, to give you the land of Canaan, and to be your God.
25:39 ⧉ ⤴︎ וְכִֽי ־יָמ֥וּךְ אָחִ֛יךָ עִמָּ֖ךְ וְנִמְכַּר ־לָ֑ךְ לֹא ־תַעֲבֹ֥ד בּ֖וֹ עֲבֹ֥דַת עָֽבֶד ׃
ἐὰν δὲ ταπεινωθῇ ὁ ἀδελφός σου παρὰ σοὶ καὶ πραθῇ σοι οὐ δουλεύσει σοι δουλείαν οἰκέτου
Si paupertate compulsus vendiderit se tibi frater tuus , non eum opprimes servitute famulorum ,
ወእመ ፡ ተፀነሰ ፡ ካልእከ ፡ ወተሠይጠ ፡ ኀቤከ ፡ ኢይትቀነይ ፡ ለከ ፡ ከመ ፡ ገብር ።
“‘If your brother has grown poor among you, and sells himself to you, you shall not make him to serve as a slave.
25:40 ⧉ ⤴︎ כְּשָׂכִ֥יר כְּתוֹשָׁ֖ב יִהְיֶ֣ה עִמָּ֑ךְ עַד ־שְׁנַ֥ת הַיֹּבֵ֖ל יַעֲבֹ֥ד עִמָּֽךְ ׃
ὡς μισθωτὸς ἢ πάροικος ἔσται σοι ἕως τοῦ ἔτους τῆς ἀφέσεως ἐργᾶται παρὰ σοί
sed quasi mercenarius et colonus erit : usque ad annum jubilaeum operabitur apud te ,
አላ ፡ ከመ ፡ ገባኢ ፡ ወከመ ፡ ፈላሲ ፡ ይኩንከ ፡ እስከ ፡ ዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ ይትቀነይ ፡ ለከ ።
As a hired servant, and as a temporary resident, he shall be with you; he shall serve with you until the Year of Jubilee.
25:41 ⧉ ⤴︎ וְיָצָא֙ מֵֽעִמָּ֔ךְ ה֖וּא וּבָנָ֣יו עִמּ֑וֹ וְשָׁב֙ אֶל ־מִשְׁפַּחְתּ֔וֹ וְאֶל ־אֲחֻזַּ֥ת אֲבֹתָ֖יו יָשֽׁוּב ׃
καὶ ἐξελεύσεται τῇ ἀφέσει καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ μετ’ αὐτοῦ καὶ ἀπελεύσεται εἰς τὴν γενεὰν αὐτοῦ εἰς τὴν κατάσχεσιν τὴν πατρικὴν ἀποδραμεῖται
et postea egredietur cum liberis suis , et revertetur ad cognationem , ad possessionem patrum suorum .
ወአመ ፡ ዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ ይወፅእ ፡ ውእቱ ፡ ወደቂቁ ፡ ምስሌሁ ፡ ወይገብእ ፡ ውስተ ፡ አዝማዲሁ ፡ ወውስተ ፡ ደወሉ ፡ ወየሐውር ፡ ብሔሮ ።
Then he shall go out from you, he and his children with him, and shall return to his own family, and to the possession of his fathers.
25:42 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־עֲבָדַ֣י הֵ֔ם אֲשֶׁר ־הוֹצֵ֥אתִי אֹתָ֖ם מֵאֶ֣רֶץ מִצְרָ֑יִם לֹ֥א יִמָּכְר֖וּ מִמְכֶּ֥רֶת עָֽבֶד ׃
διότι οἰκέται μού εἰσιν οὗτοι οὓς ἐξήγαγον ἐκ γῆς Αἰγύπτου οὐ πραθήσεται ἐν πράσει οἰκέτου
Mei enim servi sunt , et ego eduxi eos de terra Aegypti : non veneant conditione servorum :
እስመ ፡ አግብርተ ፡ ዚአየ ፡ እሙንቱ ፡ እለ ፡ አውፃእኩ ፡ እምነ ፡ ምድረ ፡ ግብጽ ፤ ኢይሠየጡ ፡ ከመ ፡ ይሠየጥ ፡ ገብር ።
For they are my servants, whom I brought out of the land of Egypt. They shall not be sold as slaves.
25:43 ⧉ ⤴︎ לֹא ־תִרְדֶּ֥ה ב֖וֹ בְּפָ֑רֶךְ וְיָרֵ֖אתָ מֵאֱלֹהֶֽיךָ ׃
οὐ κατατενεῖς αὐτὸν ἐν τῷ μόχθῳ καὶ φοβηθήσῃ κύριον τὸν θεόν σου
ne affligas eum per potentiam , sed metuito Deum tuum .
ወኢ [ታ ]ጠውቆ ፡ በጻማ ፡ ወፍራህ ፡ እግዚአብሔር ፡ አምላክከ ።
You shall not rule over him with harshness, but shall fear your God.
25:44 ⧉ ⤴︎ וְעַבְדְּךָ֥ וַאֲמָתְךָ֖ אֲשֶׁ֣ר יִהְיוּ ־לָ֑ךְ מֵאֵ֣ת הַגּוֹיִ֗ם אֲשֶׁר֙ סְבִיבֹ֣תֵיכֶ֔ם מֵהֶ֥ם תִּקְנ֖וּ עֶ֥בֶד וְאָמָֽה ׃
καὶ παῖς καὶ παιδίσκη ὅσοι ἂν γένωνταί σοι ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ὅσοι κύκλῳ σού εἰσιν ἀπ’ αὐτῶν κτήσεσθε δοῦλον καὶ δούλην
Servus et ancilla sint vobis de nationibus quae in circuitu vestro sunt :
ወገብረሰ ፡ ወአመተኒ ፡ መጠነ ፡ ረከብከ ፡ እምውስተ ፡ አሕዛብ ፡ እለ ፡ ዐውድክሙ ፡ እምኔሆሙ ፡ ታጠርዩ ፡ ገብረኒ ፡ ወአመተኒ ።
“‘As for your male and your female slaves, whom you may have from the nations that are around you, from them you may buy male and female slaves.
25:45 ⧉ ⤴︎ וְ֠גַ֠ם מִבְּנֵ֨י הַתּוֹשָׁבִ֜ים הַגָּרִ֤ים עִמָּכֶם֙ מֵהֶ֣ם תִּקְנ֔וּ וּמִמִּשְׁפַּחְתָּם֙ אֲשֶׁ֣ר עִמָּכֶ֔ם אֲשֶׁ֥ר הוֹלִ֖ידוּ בְּאַרְצְכֶ֑ם וְהָי֥וּ לָכֶ֖ם לַֽאֲחֻזָּֽה ׃
καὶ ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν παροίκων τῶν ὄντων ἐν ὑμῖν ἀπὸ τούτων κτήσεσθε καὶ ἀπὸ τῶν συγγενῶν αὐτῶν ὅσοι ἂν γένωνται ἐν τῇ γῇ ὑμῶν ἔστωσαν ὑμῖν εἰς κατάσχεσιν
et de advenis qui peregrinantur apud vos , vel qui ex his nati fuerint in terra vestra , hos habebitis famulos :
ወእምውስተ ፡ ደቂቆሙኒ ፡ ለእለ ፡ የኀድሩ ፡ ምስሌክሙ ፡ እምኔሆሙ ፡ ታጠርዩ ፡ ወእምውስተ ፡ አዝማዲሆሙኒ ፡ ኵሎሙ ፡ እለ ፡ ይነብሩ ፡ ውስተ ፡ ምድርክሙ ፡ ለጥሪትክሙ ፡ ይኩኑክሙ ።
Moreover, of the children of the aliens who live among you, of them you may buy, and of their families who are with you, which they have conceived in your land; and they will be your property.
25:46 ⧉ ⤴︎ וְהִתְנַחַלְתֶּ֨ם אֹתָ֜ם לִבְנֵיכֶ֤ם אַחֲרֵיכֶם֙ לָרֶ֣שֶׁת אֲחֻזָּ֔ה לְעֹלָ֖ם בָּהֶ֣ם תַּעֲבֹ֑דוּ וּבְאַ֨חֵיכֶ֤ם בְּנֵֽי ־יִשְׂרָאֵל֙ אִ֣ישׁ בְּאָחִ֔יו לֹא ־תִרְדֶּ֥ה ב֖וֹ בְּפָֽרֶךְ ׃ {ס}
καὶ καταμεριεῖτε αὐτοὺς τοῖς τέκνοις ὑμῶν μεθ’ ὑμᾶς καὶ ἔσονται ὑμῖν κατόχιμοι εἰς τὸν αἰῶνα τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν τῶν υἱῶν Ισραηλ ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ οὐ κατατενεῖ αὐτὸν ἐν τοῖς μόχθοις
et haereditario jure transmittetis ad posteros , ac possidebitis in aeternum : fratres autem vestros filios Israël ne opprimatis per potentiam .
ወለውሉድክሙኒ ፡ እምውስቴቶሙ ፡ ተከፈልዎሙ ፡ ወይኩኑክሙ ፡ ለጥሪትክሙ ፡ ለዓለም ፡ ወለዘ ፡ እምውስተ ፡ አኀዊከ ፡ ዘእምደቂቀ ፡ እስራኤል ፡ አሐዱ ፡ አሐዱ ፡ ኢያጥቆ ፡ ለካልኡ ፡ በጻማ ።
You may make them an inheritance for your children after you, to hold for a possession. Of them you may take your slaves forever, but over your brothers the children of Israel you shall not rule, one over another, with harshness.
25:47 ⧉ ⤴︎ וְכִ֣י תַשִּׂ֗יג יַ֣ד גֵּ֤ר וְתוֹשָׁב֙ עִמָּ֔ךְ וּמָ֥ךְ אָחִ֖יךָ עִמּ֑וֹ וְנִמְכַּ֗ר לְגֵ֤ר תּוֹשָׁב֙ עִמָּ֔ךְ א֥וֹ לְעֵ֖קֶר מִשְׁפַּ֥חַת גֵּֽר ׃
ἐὰν δὲ εὕρῃ ἡ χεὶρ τοῦ προσηλύτου ἢ τοῦ παροίκου τοῦ παρὰ σοὶ καὶ ἀπορηθεὶς ὁ ἀδελφός σου πραθῇ τῷ προσηλύτῳ ἢ τῷ παροίκῳ τῷ παρὰ σοὶ ἐκ γενετῆς προσηλύτῳ
Si invaluerit apud vos manus advenae atque peregrini , et attenuatus frater tuus vendiderit se ei , aut cuiquam de stirpe ejus :
ወእመሰ ፡ ረከበ ፡ ውስተ ፡ እዴሁ ፡ ውእቱ ፡ ግዩር ፡ ወእመኒ ፡ ዝክቱ ፡ ፈላስ ፡ ዘኀቤከ ፡ ወይቤለከ ፡ ሰብአቲሁ ፡ አቤዝወኒዮ ፡ ለዝንቱ ፡ ግዩር ፡ አው ፡ ለዝክቱ ፡ ፈላስ ፡ ዘኀቤከ ፤
“‘If an alien or temporary resident with you becomes rich, and your brother beside him has grown poor, and sells himself to the stranger or foreigner living among you, or to a member of the stranger’s family,
25:48 ⧉ ⤴︎ אַחֲרֵ֣י נִמְכַּ֔ר גְּאֻלָּ֖ה תִּהְיֶה ־לּ֑וֹ אֶחָ֥ד מֵאֶחָ֖יו יִגְאָלֶֽנּוּ ׃
μετὰ τὸ πραθῆναι αὐτῷ λύτρωσις ἔσται αὐτῷ εἷς τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ λυτρώσεται αὐτόν
post venditionem potest redimi . Qui voluerit ex fratribus suis , redimet eum ,
እምድኅረ ፡ ተሣየጥካሆሙ ፡ እመኒ ፡ ዘሰብአቲሁ ፡ ለውእቱ ፡ ግዩር ፡ ታቤዝዎ ፡ ወይቤዝዎ ፡ አሐዱ ፡ እምውስተ ፡ ሰብአቲሁ ፤
after he is sold he may be redeemed. One of his brothers may redeem him;
25:49 ⧉ ⤴︎ אוֹ ־דֹד֞וֹ א֤וֹ בֶן ־דֹּדוֹ֙ יִגְאָלֶ֔נּוּ אֽוֹ ־מִשְּׁאֵ֧ר בְּשָׂר֛וֹ מִמִּשְׁפַּחְתּ֖וֹ יִגְאָלֶ֑נּוּ אֽוֹ ־הִשִּׂ֥יגָה יָד֖וֹ וְנִגְאָֽל ׃
ἀδελφὸς πατρὸς αὐτοῦ ἢ υἱὸς ἀδελφοῦ πατρὸς λυτρώσεται αὐτὸν ἢ ἀπὸ τῶν οἰκείων τῶν σαρκῶν αὐτοῦ ἐκ τῆς φυλῆς αὐτοῦ λυτρώσεται αὐτόν ἐὰν δὲ εὐπορηθεὶς ταῖς χερσὶν λυτρώσηται ἑαυτόν
et patruus , et patruelis , et consanguineus , et affinis . Sin autem et ipse potuerit , redimet se ,
እመኒ ፡ እምውስተ ፡ አኀወ ፡ አቡሁ ፡ ወእመኒ ፡ ወልደ ፡ እኁሁ ፡ ለአቡሁ ፡ ይቤዝውዎ ፡ አው ፡ እምውስተ ፡ ሰብአቲሁ ፡ አው ፡ እምነ ፡ ሥጋሁ ፡ አው ፡ እምውስተ ፡ ነገዱ ፡ ይቤዝዎ ፡ ወለእመሰ ፡ ረከበ ፡ ውስተ ፡ እዴሁ ፡ ለሊሁ ፡ ይቤዙ ፡ ርእሶ ።
or his uncle, or his uncle’s son, may redeem him, or any who is a close relative to him of his family may redeem him; or if he has grown rich, he may redeem himself.
25:50 ⧉ ⤴︎ וְחִשַּׁב֙ עִם ־קֹנֵ֔הוּ מִשְּׁנַת֙ הִמָּ֣כְרוֹ ל֔וֹ עַ֖ד שְׁנַ֣ת הַיֹּבֵ֑ל וְהָיָ֞ה כֶּ֤סֶף מִמְכָּרוֹ֙ בְּמִסְפַּ֣ר שָׁנִ֔ים כִּימֵ֥י שָׂכִ֖יר יִהְיֶ֥ה עִמּֽוֹ ׃
καὶ συλλογιεῖται πρὸς τὸν κεκτημένον αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ἔτους οὗ ἀπέδοτο ἑαυτὸν αὐτῷ ἕως τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς ἀφέσεως καὶ ἔσται τὸ ἀργύριον τῆς πράσεως αὐτοῦ ὡς μισθίου ἔτος ἐξ ἔτους ἔσται μετ’ αὐτοῦ
supputatis dumtaxat annis a tempore venditionis suae usque ad annum jubilaeum : et pecunia , qua venditus fuerat , juxta annorum numerum , et rationem mercenarii supputata .
ወየሐስቡ ፡ ሎቱ ፡ ለዘተሣየጦ ፡ እምዓመት ፡ ዘተሣየጦ ፡ እስከ ፡ ዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ ወይሬስዩ ፡ ሎቱ ፡ ወርቀ ፡ ሤጦ ፡ ከመ ፡ ዘዕለቱ ፡ ለገባኢ ፡ ዘእምዓመት ፡ እስከ ፡ ዓመት ፡ ዘሀለወ ፡ ምስሌሁ ።
He shall reckon with him who bought him from the year that he sold himself to him to the Year of Jubilee. The price of his sale shall be according to the number of years; he shall be with him according to the time of a hired servant.
25:51 ⧉ ⤴︎ אִם ־ע֥וֹד רַבּ֖וֹת בַּשָּׁנִ֑ים לְפִיהֶן֙ יָשִׁ֣יב גְּאֻלָּת֔וֹ מִכֶּ֖סֶף מִקְנָתֽוֹ ׃
ἐὰν δέ τινι πλεῖον τῶν ἐτῶν ᾖ πρὸς ταῦτα ἀποδώσει τὰ λύτρα αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ἀργυρίου τῆς πράσεως αὐτοῦ
Si plures fuerint anni qui remanent usque ad jubilaeum , secundum hos reddet et pretium :
ወእመ ፡ ወሰከ ፡ እምነ ፡ ሰማንቱ ፡ ዓም ፡ ይሁብ ፡ ቤዛሁ ፡ እምውስተ ፡ ወርቀ ፡ ሤጡ ።
If there are yet many years, according to them he shall give back the price of his redemption out of the money that he was bought for.
25:52 ⧉ ⤴︎ וְאִם ־מְעַ֞ט נִשְׁאַ֧ר בַּשָּׁנִ֛ים עַד ־שְׁנַ֥ת הַיֹּבֵ֖ל וְחִשַּׁב ־ל֑וֹ כְּפִ֣י שָׁנָ֔יו יָשִׁ֖יב אֶת ־גְּאֻלָּתֽוֹ ׃
ἐὰν δὲ ὀλίγον καταλειφθῇ ἀπὸ τῶν ἐτῶν εἰς τὸν ἐνιαυτὸν τῆς ἀφέσεως καὶ συλλογιεῖται αὐτῷ κατὰ τὰ ἔτη αὐτοῦ καὶ ἀποδώσει τὰ λύτρα αὐτοῦ
si pauci , ponet rationem cum eo juxta annorum numerum , et reddet emptori quod reliquum est annorum ,
ወእመሰ ፡ ሕዳጥ ፡ ተርፈ ፡ ዓመት ፡ እስከ ፡ ዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ የኀስቡ ፡ ሎቱ ፡ ዓመቲሁ ፡ ወይሁብ ፡ ቤዛሁ ፤
If there remain but a few years to the year of jubilee, then he shall reckon with him; according to his years of service he shall give back the price of his redemption.
25:53 ⧉ ⤴︎ כִּשְׂכִ֥יר שָׁנָ֛ה בְּשָׁנָ֖ה יִהְיֶ֣ה עִמּ֑וֹ לֹֽא ־יִרְדֶּ֥נּֽוּ בְּפֶ֖רֶךְ לְעֵינֶֽיךָ ׃
ὡς μισθωτὸς ἐνιαυτὸν ἐξ ἐνιαυτοῦ ἔσται μετ’ αὐτοῦ οὐ κατατενεῖς αὐτὸν ἐν τῷ μόχθῳ ἐνώπιόν σου
quibus ante servivit mercedibus imputatis : non affliget eum violenter in conspectu tuo .
ከመ ፡ ዐስበ ፡ ገባኢ ፡ ዘእምዓመት ፡ እስከ ፡ ዓመት ፡ ዘሀለወ ፡ ምስሌሁ ፡ ወአኮ ፡ ዘለለ ፡ ዓመት ፡ ዘጻመወ ፡ ሎቱ ፡ በቅድሜሁ ።
As a servant hired year by year shall he be with him. He shall not rule with harshness over him in your sight.
25:54 ⧉ ⤴︎ וְאִם ־לֹ֥א יִגָּאֵ֖ל בְּאֵ֑לֶּה וְיָצָא֙ בִּשְׁנַ֣ת הַיֹּבֵ֔ל ה֖וּא וּבָנָ֥יו עִמּֽוֹ ׃
ἐὰν δὲ μὴ λυτρῶται κατὰ ταῦτα ἐξελεύσεται ἐν τῷ ἔτει τῆς ἀφέσεως αὐτὸς καὶ τὰ παιδία αὐτοῦ μετ’ αὐτοῦ
Quod si per haec redimi non potuerit , anno jubilaeo egredietur cum liberis suis .
ወእመሰ ፡ ኢተቤዘወ ፡ ከመዝ ፡ አመ ፡ ዓመተ ፡ ተኀድጎ ፡ ይወፅእ ፡ እምኔሁ ፡ ምስለ ፡ ደቂቁ ።
If he isn’t redeemed by these means, then he shall be released in the Year of Jubilee: he and his children with him.
25:55 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־לִ֤י בְנֵֽי ־יִשְׂרָאֵל֙ עֲבָדִ֔ים עֲבָדַ֣י הֵ֔ם אֲשֶׁר ־הוֹצֵ֥אתִי אוֹתָ֖ם מֵאֶ֣רֶץ מִצְרָ֑יִם אֲנִ֖י יְהֹוָ֥ה אֱלֹהֵיכֶֽם ׃
ὅτι ἐμοὶ οἱ υἱοὶ Ισραηλ οἰκέται παῖδές μου οὗτοί εἰσιν οὓς ἐξήγαγον ἐκ γῆς Αἰγύπτου ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν
Mei enim sunt servi filii Israël , quos eduxi de terra Aegypti .
እስመ ፡ አግብርተ ፡ ዚአየ ፡ እሙንቱ ፡ ደቂቀ ፡ እስራኤል ፡ እል ፡ አውፃእኩ ፡ እምነ ፡ ግብጽ ፡ ወአነ ፡ እግዚአብሔር ፡ አምላክክሙ ።
For to me the children of Israel are servants; they are my servants whom I brought out of the land of Egypt. I am Yahweh your God.