箴言 第 24 章｜4 種原文並排

אַל־תְּ֭קַנֵּא בְּאַנְשֵׁ֣י רָעָ֑ה וְאַל־תִּ֝תְאָ֗ו לִֽהְי֥וֹת אִתָּֽם׃

υἱέ μὴ ζηλώσῃς κακοὺς ἄνδρας μηδὲ ἐπιθυμήσῃς εἶναι μετ’ αὐτῶν

Ne aemuleris viros malos, nec desideres esse cum eis :

ወልድየ፡ ኢትትቀሐው፡ ምስለ፡ ሰብእ፡ እኩያን፡ ወኢትፍቱ፡ ሀልዎ፡ ምስሌሆሙ።

כִּי־שֹׁ֭ד יֶהְגֶּ֣ה לִבָּ֑ם וְ֝עָמָ֗ל שִׂפְתֵיהֶ֥ם תְּדַבֵּֽרְנָה׃

ψεύδη γὰρ μελετᾷ ἡ καρδία αὐτῶν καὶ πόνους τὰ χείλη αὐτῶν λαλεῖ

quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur.

እስመ፡ ሐሰተ፡ ይትሜሀር፡ ልቦሙ፡ ወሕመሜ፡ ይትናገር፡ አፉሆሙ።

בְּ֭חׇכְמָה יִבָּ֣נֶה בָּ֑יִת וּ֝בִתְבוּנָ֗ה יִתְכּוֹנָֽן׃

μετὰ σοφίας οἰκοδομεῖται οἶκος καὶ μετὰ συνέσεως ἀνορθοῦται

Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur.

ምስለ፡ ጥበብ፡ ይትሐነጽ፡ ቤት፡ ወምስለ፡ አእምሮ፡ ይትነሣእ።

וּ֭בְדַעַת חֲדָרִ֣ים יִמָּלְא֑וּ כׇּל־ה֖וֹן יָקָ֣ר וְנָעִֽים׃

μετὰ αἰσθήσεως ἐμπίμπλαται ταμίεια ἐκ παντὸς πλούτου τιμίου καὶ καλοῦ

In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima.

ወምስለ፡ ጠይቆ፡ ይመልእ፡ መዛግብተ፡ ኵሉ፡ ክብር፡ ወብዕል፡ ሠናይ።

גֶּבֶר־חָכָ֥ם בַּע֑וֹז וְאִֽישׁ־דַּ֝֗עַת מְאַמֶּץ־כֹּֽחַ׃

κρείσσων σοφὸς ἰσχυροῦ καὶ ἀνὴρ φρόνησιν ἔχων γεωργίου μεγάλου

Vir sapiens fortis est, et vir doctus robustus et validus :

ይኄይስ፡ ጠቢብ፡ እምጽኑዕ፡ ወብእሲ፡ ዘቦ፡ አእምሮ፡ እምወፍር፡ ዓቢይ።

כִּ֣י בְ֭תַחְבֻּלוֹת תַּעֲשֶׂה־לְּךָ֣ מִלְחָמָ֑ה וּ֝תְשׁוּעָ֗ה בְּרֹ֣ב יוֹעֵֽץ׃

μετὰ κυβερνήσεως γίνεται πόλεμος βοήθεια δὲ μετὰ καρδίας βουλευτικῆς

quia cum dispositione initur bellum, et erit salus ubi multa consilia sunt.

በሕዳፌ፡ ይከውን፡ ጸብእ፡ ወረድኤትሰ፡ ዘምስለ፡ ልብ፡ መካሪት።

רָאמ֣וֹת לֶאֱוִ֣יל חׇכְמ֑וֹת בַּ֝שַּׁ֗עַר לֹ֣א יִפְתַּח־פִּֽיהוּ׃

σοφία καὶ ἔννοια ἀγαθὴ ἐν πύλαις σοφῶν σοφοὶ οὐκ ἐκκλίνουσιν ἐκ στόματος κυρίου

Excelsa stulto sapientia ; in porta non aperiet os suum.

ጥበብ፡ ወአእምሮ፡ ሠናይ፡ ውስተ፡ አንቀጸ፡ ጠበብት፡ ይትረከብ፡ ወጠበብት፡ ኢይትገኀሡ፡ እምቃለ፡ እግዚአብሔር፡ አላ፡ ይሄልዉ፡ በማኅበር።

מְחַשֵּׁ֥ב לְהָרֵ֑עַ ל֝֗וֹ בַּעַל־מְזִמּ֥וֹת יִקְרָֽאוּ׃

ἀλλὰ λογίζονται ἐν συνεδρίοις ἀπαιδεύτοις συναντᾷ θάνατος

Qui cogitat mala facere stultus vocabitur :

ለዐብዳን፡ ይዳደቆሙ፡ ሞት።

זִמַּ֣ת אִוֶּ֣לֶת חַטָּ֑את וְתוֹעֲבַ֖ת לְאָדָ֣ם לֵֽץ׃

ἀποθνῄσκει δὲ ἄφρων ἐν ἁμαρτίαις ἀκαθαρσία δὲ ἀνδρὶ λοιμῷ ἐμμολυνθήσεται

cogitatio stulti peccatum est, et abominatio hominum detractor.

ይመውት፡ ዓብድ፡ በኃጣውእ።

הִ֭תְרַפִּיתָ בְּי֥וֹם צָרָ֗ה צַ֣ר כֹּחֶֽכָה׃

ἐν ἡμέρᾳ κακῇ καὶ ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως ἕως ἂν ἐκλίπῃ

Si desperaveris lassus in die angustiae, imminuetur fortitudo tua.

ርኵሱ፡ ለብእሲ፡ ቀታሊ፡ ያጠልቆ፡ በዕለት፡ እኪት።

הַ֭צֵּל לְקֻחִ֣ים לַמָּ֑וֶת וּמָטִ֥ים לַ֝הֶ֗רֶג אִם־תַּחְשֽׂוֹךְ׃

ῥῦσαι ἀγομένους εἰς θάνατον καὶ ἐκπρίου κτεινομένους μὴ φείσῃ

Erue eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum, liberare ne cesses.

ወበዕለተ፡ ምንዳቤ፡ እስመ፡ የኃልቅ፡ አድኅን፡ እለ፡ ይሰሐቡ፡ ውስተ፡ ሞት፡ ወተሣይጦ፡ ዘይትቀተል፡ ኢትምሃክ።

כִּֽי־תֹאמַ֗ר הֵן֮ לֹא־יָדַ֢עְנ֫וּ זֶ֥ה הֲֽלֹא־תֹ֘כֵ֤ן לִבּ֨וֹת׀ הֽוּא־יָבִ֗ין וְנֹצֵ֣ר נַ֭פְשְׁךָ ה֣וּא יֵדָ֑ע וְהֵשִׁ֖יב לְאָדָ֣ם כְּפׇעֳלֽוֹ׃

ἐὰν δὲ εἴπῃς οὐκ οἶδα τοῦτον γίνωσκε ὅτι κύριος καρδίας πάντων γινώσκει καὶ ὁ πλάσας πνοὴν πᾶσιν αὐτὸς οἶδεν πάντα ὃς ἀποδίδωσιν ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ

Si dixeris : Vires non suppetunt ; qui inspector est cordis ipse intelligit : et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua.

ወእመሰ፡ ትቤ፡ ኢየአምሮ፡ ለዝ፡ አእምር፡ ከመ፡ እግዚአብሔር፡ የአምር፡ ልበ፡ ኵሉ፡ ወዘገብረ፡ እስታንፋሰ፡ ለኵሉ፡ ውእቱ፡ የአምር፡ ኵሎ፡ ወይፈድዮ፡ ለኵሉ፡ በከመ፡ ምግባሩ።

אֱכׇל־בְּנִ֣י דְבַ֣שׁ כִּי־ט֑וֹב וְנֹ֥פֶת מָ֝ת֗וֹק עַל־חִכֶּֽךָ׃

φάγε μέλι υἱέ ἀγαθὸν γὰρ κηρίον ἵνα γλυκανθῇ σου ὁ φάρυγξ

Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gutturi tuo.

ብላዕ፡ መዓረ፡ ወልድየ፡ እስመ፡ ሠናይ፡ ዐቃውዕ፡ ከመ፡ ያምዓርዕሮ፡ ለጒርዔከ።

כֵּ֤ן׀ דְּעֶ֥ה חׇכְמָ֗ה לְנַ֫פְשֶׁ֥ךָ אִם־מָ֭צָאתָ וְיֵ֣שׁ אַחֲרִ֑ית וְ֝תִקְוָתְךָ֗ לֹ֣א תִכָּרֵֽת׃ {פ}

οὕτως αἰσθήσῃ σοφίαν τῇ σῇ ψυχῇ ἐὰν γὰρ εὕρῃς ἔσται καλὴ ἡ τελευτή σου καὶ ἐλπίς σε οὐκ ἐγκαταλείψει

Sic et doctrina sapientiae animae tuae : quam cum inveneris, habebis in novissimis spem, et spes tua non peribit.

ከማሁ፡ ተመሀር፡ ጥበበ፡ ወአእምሮ፡ ለእመ፡ ረከብከ፡ ወይነ፡ ሠናየ፡ ይከውን፡ ሞትከ፡ ወተስፋከ፡ ኢየኀድገከ።

אַל־תֶּאֱרֹ֣ב רָ֭שָׁע לִנְוֵ֣ה צַדִּ֑יק אַֽל־תְּשַׁדֵּ֥ד רִבְצֽוֹ׃

μὴ προσαγάγῃς ἀσεβῆ νομῇ δικαίων μηδὲ ἀπατηθῇς χορτασίᾳ κοιλίας

Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo justi, neque vastes requiem ejus.

ወኢታብእ፡ ረሲዓነ፡ ውስተ፡ መካነ፡ ጻድቃን፡ ወኢትስማሐት፡ በጽጋበ፡ ከርሥከ።

כִּ֤י שֶׁ֨בַע׀ יִפּ֣וֹל צַדִּ֣יק וָקָ֑ם וּ֝רְשָׁעִ֗ים יִכָּשְׁל֥וּ בְרָעָֽה׃

ἑπτάκι γὰρ πεσεῖται ὁ δίκαιος καὶ ἀναστήσεται οἱ δὲ ἀσεβεῖς ἀσθενήσουσιν ἐν κακοῖς

Septies enim cadet justus, et resurget : impii autem corruent in malum.

ስብዐ፡ ይወድቅ፡ ጻድቅ፡ ወስብዐ፡ ይትነሣእ፡ ወረሲዓንሰ፡ ይደውዩ፡ በእኩይ።

בִּנְפֹ֣ל (אויביך) [א֭וֹיִבְךָ] אַל־תִּשְׂמָ֑ח וּ֝בִכָּשְׁל֗וֹ אַל־יָגֵ֥ל לִבֶּֽךָ׃

ἐὰν πέσῃ ὁ ἐχθρός σου μὴ ἐπιχαρῇς αὐτῷ ἐν δὲ τῷ ὑποσκελίσματι αὐτοῦ μὴ ἐπαίρου

Cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas, et in ruina ejus ne exsultet cor tuum :

ለእመ፡ ወድቀ፡ ጸላኢከ፡ ኢትትፈሣሕ፡ ቦቱ፡ ወበተዓቅፎቱ፡ ኢትትዓበይ።

פֶּן־יִרְאֶ֣ה יְ֭הֹוָה וְרַ֣ע בְּעֵינָ֑יו וְהֵשִׁ֖יב מֵעָלָ֣יו אַפּֽוֹ׃

ὅτι ὄψεται κύριος καὶ οὐκ ἀρέσει αὐτῷ καὶ ἀποστρέψει τὸν θυμὸν αὐτοῦ ἀπ’ αὐτοῦ

ne forte videat Dominus, et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam.

እስመ፡ ይሬኢ፡ እግዚአብሔር፡ ወኢይኤድሞ፡ ወይመይጥ፡ መዓቶ፡ እምኔሁ።

אַל־תִּתְחַ֥ר בַּמְּרֵעִ֑ים אַל־תְּ֝קַנֵּ֗א בָּֽרְשָׁעִֽים׃

μὴ χαῖρε ἐπὶ κακοποιοῖς μηδὲ ζήλου ἁμαρτωλούς

Ne contendas cum pessimis, nec aemuleris impios :

ኢትትፈሣሕ፡ በገበርተ፡ እክይ፡ ወኢትቅናእ፡ ላዕለ፡ እኩያን።

כִּ֤י׀ לֹא־תִהְיֶ֣ה אַחֲרִ֣ית לָרָ֑ע נֵ֖ר רְשָׁעִ֣ים יִדְעָֽךְ׃

οὐ γὰρ μὴ γένηται ἔκγονα πονηρῶν λαμπτὴρ δὲ ἀσεβῶν σβεσθήσεται

quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum extinguetur.

እስመ፡ ኢይከውን፡ ዘመን፡ ለእኩያን፡ ወብርሃነ፡ ረሲዓን፡ ይጠፍእ።

יְרָא־אֶת־יְהֹוָ֣ה בְּנִ֣י וָמֶ֑לֶךְ עִם־שׁ֝וֹנִ֗ים אַל־תִּתְעָרָֽב׃

φοβοῦ τὸν θεόν υἱέ καὶ βασιλέα καὶ μηθετέρῳ αὐτῶν ἀπειθήσῃς

Time Dominum, fili mi, et regem, et cum detractoribus non commiscearis :

ወልድየ፡ ፍርሆ፡ ለእግዚአብሔር፡ ወለንጉሥኒ፡ ወኢበአሐዱ፡ እምኔሆሙ፡ ኢትትዓበይ።

כִּֽי־פִ֭תְאֹם יָק֣וּם אֵידָ֑ם וּפִ֥יד שְׁ֝נֵיהֶ֗ם מִ֣י יוֹדֵֽעַ׃ {פ}

ἐξαίφνης γὰρ τείσονται τοὺς ἀσεβεῖς τὰς δὲ τιμωρίας ἀμφοτέρων τίς γνώσεται λόγον φυλασσόμενος υἱὸς ἀπωλείας ἐκτὸς ἔσται δεχόμενος δὲ ἐδέξατο αὐτόν μηδὲν ψεῦδος ἀπὸ γλώσσης βασιλεῖ λεγέσθω καὶ οὐδὲν ψεῦδος ἀπὸ γλώσσης αὐτοῦ οὐ μὴ ἐξέλθῃ μάχαιρα γλῶσσα βασιλέως καὶ οὐ σαρκίνη ὃς δ’ ἂν παραδοθῇ συντριβήσεται ἐὰν γὰρ ὀξυνθῇ ὁ θυμὸς αὐτοῦ σὺν νεύροις ἀνθρώπους ἀναλίσκει καὶ ὀστᾶ ἀνθρώπων κατατρώγει καὶ συγκαίει ὥσπερ φλὸξ ὥστε ἄβρωτα εἶναι νεοσσοῖς ἀετῶν

quoniam repente consurget perditio eorum, et ruinam utriusque quis novit ?

እስመ፡ እሙንቱ፡ ግብተ፡ ይትቤቀልዎሙ፡ ለረሲዓን፡ ወኵነኔ፡ ክልኤሆሙ፡ መኑ፡ የአምር።

גַּם־אֵ֥לֶּה לַחֲכָמִ֑ים הַֽכֵּר־פָּנִ֖ים בְּמִשְׁפָּ֣ט בַּל־טֽוֹב׃

ταῦτα δὲ λέγω ὑμῖν τοῖς σοφοῖς ἐπιγινώσκειν αἰδεῖσθαι πρόσωπον ἐν κρίσει οὐ καλόν

Haec quoque sapientibus. Cognoscere personam in judicio non est bonum.

ቃለ፡ ዘየዓቅብ፡ ወልድ፡ ርኁቅ፡ ውእቱ፡ እምተኀጒሎ፡ ወዘሰ፡ ይትዌከፎ፡ ሎቱኒ፡ ይትዌከፎ።

אֹ֤מֵ֨ר׀ לְרָשָׁע֮ צַדִּ֢יק אָ֥֫תָּה יִקְּבֻ֥הוּ עַמִּ֑ים יִזְעָמ֥וּהוּ לְאֻמִּֽים׃

ὁ εἰπὼν τὸν ἀσεβῆ δίκαιός ἐστιν ἐπικατάρατος λαοῖς ἔσται καὶ μισητὸς εἰς ἔθνη

Qui dicunt impio : Justus es : maledicent eis populi, et detestabuntur eos tribus.

ምንትኒ፡ ሐሰት፡ እምልሳን፡ ንጉሥ፡ ኢይትበሀል፡ ወአልቦ፡ ኀሰት፡ እምልሳኑ፡ ዘይወፅእ።

וְלַמּוֹכִיחִ֥ים יִנְעָ֑ם וַ֝עֲלֵיהֶ֗ם תָּב֥וֹא בִרְכַּת־טֽוֹב׃

οἱ δὲ ἐλέγχοντες βελτίους φανοῦνται ἐπ’ αὐτοὺς δὲ ἥξει εὐλογία ἀγαθή

Qui arguunt eum laudabuntur, et super ipsos veniet benedictio.

ወጥባሕተ፡ ቃለ፡ ንጉሥ፡ ወአኮ፡ እንተ፡ አባል፡ ለዘተውህበት፡ ትቀጥቅጦ።

שְׂפָתַ֥יִם יִשָּׁ֑ק מֵ֝שִׁ֗יב דְּבָרִ֥ים נְכֹחִֽים׃

χείλη δὲ φιλήσουσιν ἀποκρινόμενα λόγους ἀγαθούς

Labia deosculabitur qui recta verba respondet.

ወእመሰ፡ ተስሕለት፡ ሰይፈ፡ መዓቱ፡ ምስለ፡ ሥረዊሁ፡ ሰብአ፡ ታኀልቅ፡ ወአፅምተ፡ ሰብእ፡ ታኀቂ፡ ወታውዒ፡ ከመ፡ ነበልባል፡ እስመ፡ አመ፡ ኢይትበላዕ፡ እምእጒለ፡ አንስርት።

הָ֘כֵ֤ן בַּח֨וּץ׀ מְלַאכְתֶּ֗ךָ וְעַתְּדָ֣הּ בַּשָּׂדֶ֣ה לָ֑ךְ אַ֝חַ֗ר וּבָנִ֥יתָ בֵיתֶֽךָ׃ {פ}

ἑτοίμαζε εἰς τὴν ἔξοδον τὰ ἔργα σου καὶ παρασκευάζου εἰς τὸν ἀγρὸν καὶ πορεύου κατόπισθέν μου καὶ ἀνοικοδομήσεις τὸν οἶκόν σου

Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam.

ወልድየ፡ ዘዚአየ፡ ነገረ፡ ፍራህ፡ ወተወከፎ፡ ወነስሕ፡ ዘንተ፡ እቤ፡ ለእለ፡ አምኑ፡ በእግዚአብሔር፡ ወፈጸምኩ።

אַל־תְּהִ֣י עֵד־חִנָּ֣ם בְּרֵעֶ֑ךָ וַ֝הֲפִתִּ֗יתָ בִּשְׂפָתֶֽיךָ׃

μὴ ἴσθι ψευδὴς μάρτυς ἐπὶ σὸν πολίτην μηδὲ πλατύνου σοῖς χείλεσιν

Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis.

እስመ፡ አነ፡ ዐብድ፡ እምኵሉ፡ ወጥበበ፡ ሰብእኒ፡ ኢሀሎ፡ ኀቤየ።

אַל־תֹּאמַ֗ר כַּאֲשֶׁ֣ר עָֽשָׂה־לִ֭י כֵּ֤ן אֶֽעֱשֶׂה־לּ֑וֹ אָשִׁ֖יב לָאִ֣ישׁ כְּפׇעֳלֽוֹ׃ {פ}

μὴ εἴπῃς ὃν τρόπον ἐχρήσατό μοι χρήσομαι αὐτῷ τείσομαι δὲ αὐτὸν ἅ με ἠδίκησεν

Ne dicas : Quomodo fecit mihi, sic faciam ei ; reddam unicuique secundum opus suum.

ወእግዚአብሔር፡ ወሀበኒ፡ ጥበበ፡ ወአእምሮ፡ ቅዱሳን፡ አእመርኩ።

עַל־שְׂדֵ֣ה אִישׁ־עָצֵ֣ל עָבַ֑רְתִּי וְעַל־כֶּ֝֗רֶם אָדָ֥ם חֲסַר־לֵֽב׃

ὥσπερ γεώργιον ἀνὴρ ἄφρων καὶ ὥσπερ ἀμπελὼν ἄνθρωπος ἐνδεὴς φρενῶν

Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti :

וְהִנֵּ֨ה עָ֘לָ֤ה כֻלּ֨וֹ׀ קִמְּשֹׂנִ֗ים כׇּסּ֣וּ פָנָ֣יו חֲרֻלִּ֑ים וְגֶ֖דֶר אֲבָנָ֣יו נֶהֱרָֽסָה׃

ἐὰν ἀφῇς αὐτόν χερσωθήσεται καὶ χορτομανήσει ὅλος καὶ γίνεται ἐκλελειμμένος οἱ δὲ φραγμοὶ τῶν λίθων αὐτοῦ κατασκάπτονται

et ecce totum repleverant urticae, et operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat.

וָאֶחֱזֶ֣ה אָ֭נֹכִי אָשִׁ֣ית לִבִּ֑י רָ֝אִ֗יתִי לָקַ֥חְתִּי מוּסָֽר׃

ὕστερον ἐγὼ μετενόησα ἐπέβλεψα τοῦ ἐκλέξασθαι παιδείαν

Quod cum vidissem, posui in corde meo, et exemplo didici disciplinam.

מְעַ֣ט שֵׁ֭נוֹת מְעַ֣ט תְּנוּמ֑וֹת מְעַ֓ט׀ חִבֻּ֖ק יָדַ֣יִם לִשְׁכָּֽב׃

ὀλίγον νυστάζω ὀλίγον δὲ καθυπνῶ ὀλίγον δὲ ἐναγκαλίζομαι χερσὶν στήθη

Parum, inquam, dormies, modicum dormitabis ; pauxillum manus conseres ut quiescas :

וּבָֽא־מִתְהַלֵּ֥ךְ רֵישֶׁ֑ךָ וּ֝מַחְסֹרֶ֗יךָ כְּאִ֣ישׁ מָגֵֽן׃ {פ}

ἐὰν δὲ τοῦτο ποιῇς ἥξει προπορευομένη ἡ πενία σου καὶ ἡ ἔνδειά σου ὥσπερ ἀγαθὸς δρομεύς

et veniet tibi quasi cursor egestas, et mendicitas quasi vir armatus.