| 25:1 | גַּם־אֵ֭לֶּה מִשְׁלֵ֣י שְׁלֹמֹ֑ה אֲשֶׁ֥ר הֶ֝עְתִּ֗יקוּ אַנְשֵׁ֤י׀ חִזְקִיָּ֬ה מֶלֶךְ־יְהוּדָֽה׃ | αὗται αἱ παιδεῖαι σαλωμῶντος αἱ ἀδιάκριτοι ἃς ἐξεγράψαντο οἱ φίλοι Εζεκιου τοῦ βασιλέως τῆς Ιουδαίας | Hae quoque parabolae Salomonis, quas transtulerunt viri Ezechiae regis Juda. | መኑ፡ ዘዐርገ፡ ውስተ፡ ሰማይ፡ ወወረደ፡ ወመኑ፡ አስተጋብአ፡ ነፋሳተ፡ ውስተ፡ ኅፅኑ፡ ወመኑ፡ ዓቈረ፡ ማያተ፡ በልብሱ። | 以下也是所羅門的箴言，是猶大王希西家的人所謄錄的。 |
|---|
| 25:2 | כְּבֹ֣ד אֱ֭לֹהִים הַסְתֵּ֣ר דָּבָ֑ר וּכְבֹ֥ד מְ֝לָכִ֗ים חֲקֹ֣ר דָּבָֽר׃ | δόξα θεοῦ κρύπτει λόγον δόξα δὲ βασιλέως τιμᾷ πράγματα | Gloria Dei est celare verbum, et gloria regum investigare sermonem. | ወመኑ፡ አኀዘ፡ ኵሎ፡ አጽናፈ፡ ምድር፡ መኑ፡ ስሙ፡ ወመኑ፡ ስመ፡ አቡሁ፡ ከመ፡ ታእምሩ፡ ኵሎ። | 將事隱祕乃上帝的榮耀； 將事察清乃君王的榮耀。 |
|---|
| 25:3 | שָׁמַ֣יִם לָ֭רוּם וָאָ֣רֶץ לָעֹ֑מֶק וְלֵ֥ב מְ֝לָכִ֗ים אֵ֣ין חֵֽקֶר׃ | οὐρανὸς ὑψηλός γῆ δὲ βαθεῖα καρδία δὲ βασιλέως ἀνεξέλεγκτος | Caelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. | ነገረ፡ እግዚአብሔር፡ ርሱን፡ ወይትቃወም፡ ሎሙ፡ ለእለ፡ ይፈርህዎ። | 天之高，地之厚， 君王之心也測不透。 |
|---|
| 25:4 | הָג֣וֹ סִיגִ֣ים מִכָּ֑סֶף וַיֵּצֵ֖א לַצֹּרֵ֣ף כֶּֽלִי׃ | τύπτε ἀδόκιμον ἀργύριον καὶ καθαρισθήσεται καθαρὸν ἅπαν | Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. | ወኢትወስክ፡ ውስተ፡ ነገሩ፡ ከመ፡ ኢይዝልፍከ፡ ወሐሳዌ፡ ኢትኩን። | 除去銀子的渣滓就有銀子出來， 銀匠能以做器皿。 |
|---|
| 25:5 | הָג֣וֹ רָ֭שָׁע לִפְנֵי־מֶ֑לֶךְ וְיִכּ֖וֹן בַּצֶּ֣דֶק כִּסְאֽוֹ׃ | κτεῖνε ἀσεβεῖς ἐκ προσώπου βασιλέως καὶ κατορθώσει ἐν δικαιοσύνῃ ὁ θρόνος αὐτοῦ | Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus. | ክልኤተ፡ ነገረ፡ እስእል፡ እምኀቤከ፡ እግዚእየ፡ ወኢትክልአኒ፡ ጸጋከ፡ ዘእንበለ፡ እሙት። | 除去王面前的惡人， 國位就靠公義堅立。 |
|---|
| 25:6 | אַל־תִּתְהַדַּ֥ר לִפְנֵי־מֶ֑לֶךְ וּבִמְק֥וֹם גְּ֝דֹלִ֗ים אַֽל־תַּעֲמֹֽד׃ | μὴ ἀλαζονεύου ἐνώπιον βασιλέως μηδὲ ἐν τόποις δυναστῶν ὑφίστασο | Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris. | ከንቶ፡ ነገረ፡ ወሐሰተ፡ አርኅቅ፡ እምኔየ፡ ብዕለ፡ ወንዴተ፡ ኢተሀበኒ፡ አላ፡ ሥራዕ፡ ሊተ፡ ዘይትፈቀድ፡ ወዘየአክለኒ። | 不要在王面前妄自尊大； 不要在大人的位上站立。 |
|---|
| 25:7 | כִּ֤י ט֥וֹב אֲמׇר־לְךָ֗ עֲֽלֵ֫ה־הֵ֥נָּה מֵ֭הַשְׁפִּ֣ילְךָ לִפְנֵ֣י נָדִ֑יב אֲשֶׁ֖ר רָא֣וּ עֵינֶֽיךָ׃ | κρεῖσσον γάρ σοι τὸ ῥηθῆναι ἀνάβαινε πρός με ἢ ταπεινῶσαί σε ἐν προσώπῳ δυνάστου ἃ εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου λέγε | Melius est enim ut dicatur tibi : Ascende huc, quam ut humilieris coram principe. | ከመ፡ አእኪልየ፡ ሐሳዌ፡ ኢይኩን፡ ወኢይበል፡ መኑ፡ እግዚአብሔር፡ ወእመ፡ አኮ፡ ነዲይየ፡ ኢይስርቅ፡ ወኢይምሐል፡ በስመ፡ እግዚአብሔር፡ በሐሰት። | 寧可有人說：請你上來， 強如在你覲見的王子面前叫你退下。 |
|---|
| 25:8 | אַל־תֵּצֵ֥א לָרִ֗ב מַ֫הֵ֥ר פֶּ֣ן מַה־תַּ֭עֲשֶׂה בְּאַחֲרִיתָ֑הּ בְּהַכְלִ֖ים אֹתְךָ֣ רֵעֶֽךָ׃ | μὴ πρόσπιπτε εἰς μάχην ταχέως ἵνα μὴ μεταμεληθῇς ἐπ’ ἐσχάτων ἡνίκα ἄν σε ὀνειδίσῃ ὁ σὸς φίλος | Quae viderunt oculi tui ne proferas in jurgio cito, ne postea emendare non possis, cum dehonestaveris amicum tuum. | ወኢታግብእ፡ ገብረ፡ ውስተ፡ እደ፡ አግዚኡ፡ ከመ፡ እመቦ፡ ዘረገመከ፡ ኢትማስን። | 不要冒失出去與人爭競， 免得至終被他羞辱， 你就不知道怎樣行了。 |
|---|
| 25:9 | רִ֭יבְךָ רִ֣יב אֶת־רֵעֶ֑ךָ וְס֖וֹד אַחֵ֣ר אַל־תְּגָֽל׃ | ἀναχώρει εἰς τὰ ὀπίσω μὴ καταφρόνει | Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles : | ወልድ፡ እኩይ፡ ይረግም፡ አባሁ፡ ወእሞሂ፡ ይባርክ። | 你與鄰舍爭訟， 要與他一人辯論， 不可洩漏人的密事， |
|---|
| 25:10 | פֶּֽן־יְחַסֶּדְךָ֥ שֹׁמֵ֑עַ וְ֝דִבָּתְךָ֗ לֹ֣א תָשֽׁוּב׃ | μή σε ὀνειδίσῃ μὲν ὁ φίλος ἡ δὲ μάχη σου καὶ ἡ ἔχθρα οὐκ ἀπέσται ἀλλ’ ἔσται σοι ἴση θανάτῳ χάρις καὶ φιλία ἐλευθεροῖ ἃς τήρησον σεαυτῷ ἵνα μὴ ἐπονείδιστος γένῃ ἀλλὰ φύλαξον τὰς ὁδούς σου εὐσυναλλάκτως | ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Gratia et amicitia liberant : quas tibi serva, ne exprobrabilis fias. | ወልድ፡ እኩይ፡ ጽድቀ፡ ርእሱ፡ ይፈትሕ፡ ወፀአቶሂ፡ ኢይጤይቅ። | 恐怕聽見的人罵你， 你的臭名就難以脫離。 |
|---|
| 25:11 | תַּפּוּחֵ֣י זָ֭הָב בְּמַשְׂכִּיּ֣וֹת כָּ֑סֶף דָּ֝בָ֗ר דָּבֻ֥ר עַל־אׇפְנָֽיו׃ | μῆλον χρυσοῦν ἐν ὁρμίσκῳ σαρδίου οὕτως εἰπεῖν λόγον | Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. | ለወልድ፡ እኩይ፡ አዕይንተ፡ ዕበይ፡ ቦቱ፡ ወቀራንብቲዑኒ፡ ያሌዕል። | 一句話說得合宜， 就如金蘋果在銀網子裏。 |
|---|
| 25:12 | נֶ֣זֶם זָ֭הָב וַחֲלִי־כָ֑תֶם מוֹכִ֥יחַ חָ֝כָ֗ם עַל־אֹ֥זֶן שֹׁמָֽעַת׃ | εἰς ἐνώτιον χρυσοῦν σάρδιον πολυτελὲς δέδεται λόγος σοφὸς εἰς εὐήκοον οὖς | Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem et aurem obedientem. | ወልድ፡ እኩይ፡ ስነነ፡ መጥባሕት፡ ቦቱ፡ ወጥረሲሁ፡ መከርክር፡ ከመ፡ ያኅልቅ፡ ነዳያነ፡ እምድር፡ ወምስኪናኒሆሙ፡ እምሰብእ። | 智慧人的勸戒，在順從的人耳中， 好像金耳環和精金的妝飾。 |
|---|
| 25:13 | כְּצִנַּת־שֶׁ֨לֶג׀ בְּי֬וֹם קָצִ֗יר צִ֣יר נֶ֭אֱמָן לְשֹׁלְחָ֑יו וְנֶ֖פֶשׁ אֲדֹנָ֣יו יָשִֽׁיב׃ {פ} | ὥσπερ ἔξοδος χιόνος ἐν ἀμήτῳ κατὰ καῦμα ὠφελεῖ οὕτως ἄγγελος πιστὸς τοὺς ἀποστείλαντας αὐτόν ψυχὰς γὰρ τῶν αὐτῷ χρωμένων ὠφελεῖ | Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei qui misit eum : animam ipsius requiescere facit. | ዘንተ፡ አየድዓክሙ፡ ለጠቢባን፡ ከመ፡ ታእምሩ፡ ኀፊረ፡ ገጽ፡ ለፍትሕ፡ አኮ፡ ሠናይ። | 忠信的使者叫差他的人心裏舒暢， 就如在收割時有冰雪的涼氣。 |
|---|
| 25:14 | נְשִׂיאִ֣ים וְ֭רוּחַ וְגֶ֣שֶׁם אָ֑יִן אִ֥ישׁ מִ֝תְהַלֵּ֗ל בְּמַתַּת־שָֽׁקֶר׃ | ὥσπερ ἄνεμοι καὶ νέφη καὶ ὑετοὶ ἐπιφανέστατοι οὕτως οἱ καυχώμενοι ἐπὶ δόσει ψευδεῖ | Nubes, et ventus, et pluviae non sequentes, vir gloriosus et promissa non complens. | ዘይብሎ፡ ለረሲዕ፡ ጻድቅ፡ ውእቱ፡ ርጉመ፡ ይከውን፡ በሕዝብ፡ ወጽሉአ፡ በአሕዛብ። | 空誇贈送禮物的， 好像無雨的風雲。 |
|---|
| 25:15 | בְּאֹ֣רֶךְ אַ֭פַּיִם יְפֻתֶּ֣ה קָצִ֑ין וְלָשׁ֥וֹן רַ֝כָּ֗ה תִּשְׁבׇּר־גָּֽרֶם׃ | ἐν μακροθυμίᾳ εὐοδία βασιλεῦσιν γλῶσσα δὲ μαλακὴ συντρίβει ὀστᾶ | Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam. | ወእለሰ፡ ይዘልፉ፡ በጽድቅ፡ ያሤንዩ፡ አስተርእዮ፡ ወላዕሌሆሙ፡ ትመጽእ፡ በረከት፡ ሠናይት። | 恆常忍耐可以勸動君王； 柔和的舌頭能折斷骨頭。 |
|---|
| 25:16 | דְּבַ֣שׁ מָ֭צָאתָ אֱכֹ֣ל דַּיֶּ֑ךָּ פֶּן־תִּ֝שְׂבָּעֶ֗נּוּ וַהֲקֵאתֽוֹ׃ | μέλι εὑρὼν φάγε τὸ ἱκανόν μήποτε πλησθεὶς ἐξεμέσῃς | Mel invenisti : comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud. | ከናፍር፡ ያወሥኣ፡ እለ፡ ያፈቅራ፡ ነገረ፡ ጥበብ። | 你得了蜜嗎？只可吃夠而已， 恐怕你過飽就嘔吐出來。 |
|---|
| 25:17 | הֹקַ֣ר רַ֭גְלְךָ מִבֵּ֣ית רֵעֶ֑ךָ פֶּן־יִ֝שְׂבָּעֲךָ֗ וּשְׂנֵאֶֽךָ׃ | σπάνιον εἴσαγε σὸν πόδα πρὸς τὸν σεαυτοῦ φίλον μήποτε πλησθείς σου μισήσῃ σε | Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, nequando satiatus oderit te. | አስተዳሉ፡ ለመንገድከ፡ ምግባሪከ፡ ወተደለው፡ ውስተወፍር፡ ወትሉ፡ ድኅሬየ፡ ወታነሥእ፡ ቤተከ። | 你的腳要少進鄰舍的家， 恐怕他厭煩你，恨惡你。 |
|---|
| 25:18 | מֵפִ֣יץ וְ֭חֶרֶב וְחֵ֣ץ שָׁנ֑וּן אִ֥ישׁ עֹנֶ֥ה בְ֝רֵעֵ֗הוּ עֵ֣ד שָֽׁקֶר׃ | ῥόπαλον καὶ μάχαιρα καὶ τόξευμα ἀκιδωτόν οὕτως καὶ ἀνὴρ ὁ καταμαρτυρῶν τοῦ φίλου αὐτοῦ μαρτυρίαν ψευδῆ | Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum falsum testimonium. | ወኢትኩን፡ ስምዐ፡ በሐሰት፡ ላዕለ፡ ሰብአ፡ ብሔርከ፡ ወኢትጌጊ፡ በከናፍሪከ። | 作假見證陷害鄰舍的， 就是大槌，是利刀，是快箭。 |
|---|
| 25:19 | שֵׁ֣ן רֹ֭עָה וְרֶ֣גֶל מוּעָ֑דֶת מִבְטָ֥ח בּ֝וֹגֵ֗ד בְּי֣וֹם צָרָֽה׃ | ὀδοὺς κακοῦ καὶ ποὺς παρανόμου ὀλεῖται ἐν ἡμέρᾳ κακῇ | Dens putridus, et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiae, | ወኢትበል፡ በከመ፡ ረሰየኒ፡ እሰ፡ ሬስ፡ ወእፈድዮ፡ በከመ፡ ገፍዐኒ። | 患難時倚靠不忠誠的人， 好像破壞的牙，錯骨縫的腳。 |
|---|
| 25:20 | מַ֥עֲדֶה־בֶּ֨גֶד׀ בְּי֣וֹם קָ֭רָה חֹ֣מֶץ עַל־נָ֑תֶר וְשָׁ֥ר בַּ֝שִּׁרִ֗ים עַ֣ל לֶב־רָֽע׃ {פ} | ὥσπερ ὄξος ἕλκει ἀσύμφορον οὕτως προσπεσὸν πάθος ἐν σώματι καρδίαν λυπεῖ ὥσπερ σὴς ἱματίῳ καὶ σκώληξ ξύλῳ οὕτως λύπη ἀνδρὸς βλάπτει καρδίαν | et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Sicut tinea vestimento, et vermis ligno, ita tristitia viri nocet cordi. | ውስተ፡ ገራህተ፡ ብእሲ፡ ዐብድ፡ ኀለፍኩ፡ ወውስተ፡ ዐፀደ፡ ወይነ፡ ብእሲ፡ ነዳየ፡ አእምሮ፡ ሖርኩ። | 對傷心的人唱歌， 就如冷天脫衣服， 又如鹼上倒醋。 |
|---|
| 25:21 | אִם־רָעֵ֣ב שֹׂ֭נַאֲךָ הַאֲכִלֵ֣הוּ לָ֑חֶם וְאִם־צָ֝מֵ֗א הַשְׁקֵ֥הוּ מָֽיִם׃ | ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου τρέφε αὐτόν ἐὰν διψᾷ πότιζε αὐτόν | Si esurierit inimicus tuus, ciba illum ; si sitierit, da ei aquam bibere : | ናሁ፡ በቈለ፡ ላዕሌሁ፡ ሦከ፡ ወየዐብር፡ ሣዕሩ፡ ፍጹመ፡ ወይከውን፡ በድወ፡ ወፀቈነ፡ እበኒሁ፡ ይንኅል። | 你的仇敵若餓了，就給他飯吃； 若渴了，就給他水喝； |
|---|
| 25:22 | כִּ֤י גֶחָלִ֗ים אַ֭תָּה חֹתֶ֣ה עַל־רֹאשׁ֑וֹ וַ֝יהֹוָ֗ה יְשַׁלֶּם־לָֽךְ׃ | τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ὁ δὲ κύριος ἀνταποδώσει σοι ἀγαθά | prunas enim congregabis super caput ejus, et Dominus reddet tibi. | ድኅረ፡ አነ፡ ነሳሕኩ፡ ወነጸርኩ፡ እኅረይ፡ ተግሣፀ። | 因為，你這樣行就是把炭火堆在他的頭上； 耶和華也必賞賜你。 |
|---|
| 25:23 | ר֣וּחַ צָ֭פוֹן תְּח֣וֹלֵֽל גָּ֑שֶׁם וּפָנִ֥ים נִ֝זְעָמִ֗ים לְשׁ֣וֹן סָֽתֶר׃ | ἄνεμος βορέας ἐξεγείρει νέφη πρόσωπον δὲ ἀναιδὲς γλῶσσαν ἐρεθίζει | Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem. | ሕቀ፡ ድቃስ፡ ወሕቀ፡ ንዋም፡ ወሕቀ፡ አስተጋብኦ፡ እድዲበ፡ እንግድዓ። | 北風生雨， 讒謗人的舌頭也生怒容。 |
|---|
| 25:24 | ט֗וֹב שֶׁ֥בֶת עַל־פִּנַּת־גָּ֑ג מֵאֵ֥שֶׁת (מדונים) [מִ֝דְיָנִ֗ים] וּבֵ֥ית חָֽבֶר׃ | κρεῖττον οἰκεῖν ἐπὶ γωνίας δώματος ἢ μετὰ γυναικὸς λοιδόρου ἐν οἰκίᾳ κοινῇ | Melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi. | ወእመ፡ ዘንተ፡ ትገብር፡ ትመጽእ፡ እንዘ፡ ትትቄደም፡ ከመ፡ እኩይ፡ ሐዋርያ፡ ንዴት፡ ወተጽናስ፡ ከመ፡ ኄር፡ ረዋጺ። | 寧可住在房頂的角上， 不在寬闊的房屋與爭吵的婦人同住。 |
|---|
| 25:25 | מַ֣יִם קָ֭רִים עַל־נֶ֣פֶשׁ עֲיֵפָ֑ה וּשְׁמוּעָ֥ה ט֝וֹבָ֗ה מֵאֶ֥רֶץ מֶרְחָֽק׃ | ὥσπερ ὕδωρ ψυχρὸν ψυχῇ διψώσῃ προσηνές οὕτως ἀγγελία ἀγαθὴ ἐκ γῆς μακρόθεν | Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. | — | 有好消息從遠方來， 就如拿涼水給口渴的人喝。 |
|---|
| 25:26 | מַעְיָ֣ן נִ֭רְפָּשׂ וּמָק֣וֹר מׇשְׁחָ֑ת צַ֝דִּ֗יק מָ֣ט לִפְנֵֽי־רָשָֽׁע׃ | ὥσπερ εἴ τις πηγὴν φράσσοι καὶ ὕδατος ἔξοδον λυμαίνοιτο οὕτως ἄκοσμον δίκαιον πεπτωκέναι ἐνώπιον ἀσεβοῦς | Fons turbatus pede et vena corrupta, justus cadens coram impio. | — | 義人在惡人面前退縮， 好像詵渾之泉，弄濁之井。 |
|---|
| 25:27 | אָ֘כֹ֤ל דְּבַ֣שׁ הַרְבּ֣וֹת לֹא־ט֑וֹב וְחֵ֖קֶר כְּבֹדָ֣ם כָּבֽוֹד׃ | ἐσθίειν μέλι πολὺ οὐ καλόν τιμᾶν δὲ χρὴ λόγους ἐνδόξους | Sicut qui mel multum comedit non est ei bonum, sic qui scrutator est majestatis opprimetur a gloria. | — | 吃蜜過多是不好的； 考究自己的榮耀也是可厭的。 |
|---|
| 25:28 | עִ֣יר פְּ֭רוּצָה אֵ֣ין חוֹמָ֑ה אִ֝֗ישׁ אֲשֶׁ֤ר אֵ֖ין מַעְצָ֣ר לְרוּחֽוֹ׃ | ὥσπερ πόλις τὰ τείχη καταβεβλημένη καὶ ἀτείχιστος οὕτως ἀνὴρ ὃς οὐ μετὰ βουλῆς τι πράσσει | Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum. | — | 人不制伏自己的心， 好像毀壞的城邑沒有牆垣。 |
|---|