| 29:1 | ὁ ποιῶν ἔλεος δανιεῖ τῷ πλησίον καὶ ὁ ἐπισχύων τῇ χειρὶ αὐτοῦ τηρεῖ ἐντολάς | Qui facit misericordiam fœneratur proximo suo : et qui prævalet manu mandata servat. | ዘይገብር፡ ምጽዋተ፡ ይሌቅሖ፡ ለቢጹ፡ ወዘኒ፡ የአክል፡ ውስተ፡ እዴሁ፡ ይገብር፡ ትእዛዞ። | ὁ ποιῶν ἔλεος δανιεῖ τῷ πλησίον καὶ ὁ ἐπισχύων τῇ χειρὶ αὐτοῦ τηρεῖ ἐντολάς |
|---|
| 29:2 | δάνεισον τῷ πλησίον ἐν καιρῷ χρείας αὐτοῦ καὶ πάλιν ἀπόδος τῷ πλησίον εἰς τὸν καιρόν | Fœnerare proximo tuo in tempore necessitatis illius : et iterum redde proximo in tempore suo. | ለቅሖ፡ ለቢጽከ፡ አመ፡ ተጽናሱ፡ ከመ፡ ትደለው፡ ምስሌሁ፡ አመ፡ ተድላሁ። | δάνεισον τῷ πλησίον ἐν καιρῷ χρείας αὐτοῦ καὶ πάλιν ἀπόδος τῷ πλησίον εἰς τὸν καιρόν |
|---|
| 29:3 | στερέωσον λόγον καὶ πιστώθητι μετ’ αὐτοῦ καὶ ἐν παντὶ καιρῷ εὑρήσεις τὴν χρείαν σου | Confirma verbum, et fideliter age cum illo : et in omni tempore invenies quod tibi necessarium est. | ዕቀብ፡ ነገረከ፡ ወተአመን፡ ምስሌሁ፡ ወእንተ፡ ሶበ፡ ፈቀድከ፡ ትረክቦ፡ ለጽድቅከ። | στερέωσον λόγον καὶ πιστώθητι μετ’ αὐτοῦ καὶ ἐν παντὶ καιρῷ εὑρήσεις τὴν χρείαν σου |
|---|
| 29:4 | πολλοὶ ὡς εὕρεμα ἐνόμισαν δάνος καὶ παρέσχον κόπον τοῖς βοηθήσασιν αὐτοῖς | Multi quasi inventionem æstimaverunt fœnus, et præstiterunt molestiam his qui se adjuverunt. | ብዙኃን፡ እለ፡ ይመስሎሙ፡ ከመ፡ ዘውስተ፡ ምድር፡ ዘረከብዎ፡ ለንዋየ፡ ልቃሕ፡ ወአስርሕዎሙ፡ ለእለ፡ (ለቅሖሙ፡ እለ)፡ ረድእዎሙ፡ (እለ፡ ምንዳቤሆሙ)። | πολλοὶ ὡς εὕρεμα ἐνόμισαν δάνος καὶ παρέσχον κόπον τοῖς βοηθήσασιν αὐτοῖς |
|---|
| 29:5 | ἕως οὗ λάβῃ καταφιλήσει χεῖρας αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦ πλησίον ταπεινώσει φωνήν καὶ ἐν καιρῷ ἀποδόσεως παρελκύσει χρόνον καὶ ἀποδώσει λόγους ἀκηδίας καὶ τὸν καιρὸν αἰτιάσεται | Donec accipiant, osculantur manus dantis, et in promissionibus humiliant vocem suam : | እስከ፡ ይትሌቃሕ፡ ይስዕመከ፡ ርእሰከ፡ ወያደክም፡ ቃሎ፡ ወይየውሀከ፡ እስከ፡ ይነሥእ፡ ንዋየከ። ወአመ፡ ትትፈደዮ፡ ያነውኅ፡ ለከ፡ ዕድሜከ፡ ወየዐስየከ፡ ቅሥተ፡ ወተስናነ፡ በንዋይከ፡ ወያቴክት፡ (ወያስተኀልፍ)፡ ዕድሜከ። | ἕως οὗ λάβῃ καταφιλήσει χεῖρας αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦ πλησίον ταπεινώσει φωνήν καὶ ἐν καιρῷ ἀποδόσεως παρελκύσει χρόνον καὶ ἀποδώσει λόγους ἀκηδίας καὶ τὸν καιρὸν αἰτιάσεται |
|---|
| 29:6 | ἐὰν ἰσχύσῃ μόλις κομίσεται τὸ ἥμισυ καὶ λογιεῖται αὐτὸ ὡς εὕρεμα εἰ δὲ μή ἀπεστέρησεν αὐτὸν τῶν χρημάτων αὐτοῦ καὶ ἐκτήσατο αὐτὸν ἐχθρὸν δωρεάν κατάρας καὶ λοιδορίας ἀποδώσει αὐτῷ καὶ ἀντὶ δόξης ἀποδώσει αὐτῷ ἀτιμίαν | et in tempore redditionis postulabit tempus, et loquetur verba tædii et murmurationum, et tempus causabitur. | እምዕጹብ፡ መንፈቆ፡ ለእመ፡ ፈደየከ፡ ወዓዲ፡ ኪያሁኒ፡ ይመስለከ፡ ከመ፡ ዘበዲበ፡ ምድር፡ ረከብከ። ወእመ፡ አልቦሰ፡ ተሀጕል፡ ወዓዲ፡ ጸላኤ፡ ይከውነከ፡ ወመርገመ፡ ወጽዕለተ፡ የዐስየከ፡ ወያኀስረከ፡ ዘእምአክበረከ። | ἐὰν ἰσχύσῃ μόλις κομίσεται τὸ ἥμισυ καὶ λογιεῖται αὐτὸ ὡς εὕρεμα εἰ δὲ μή ἀπεστέρησεν αὐτὸν τῶν χρημάτων αὐτοῦ καὶ ἐκτήσατο αὐτὸν ἐχθρὸν δωρεάν κατάρας καὶ λοιδορίας ἀποδώσει αὐτῷ καὶ ἀντὶ δόξης ἀποδώσει αὐτῷ ἀτιμίαν |
|---|
| 29:7 | πολλοὶ οὐ χάριν πονηρίας ἀπέστρεψαν ἀποστερηθῆναι δωρεὰν εὐλαβήθησαν | Si autem potuerit reddere, adversabitur : solidi vix reddet dimidium, et computabit illud quasi inventionem : | ወብዙኃን፡ እለ፡ ኢይሌቅሑ፡ በኢፈቂደ፡ ጻሕብ፡ ወበፈሪሀ፡ ኢይህጐሉ፡ ወከመ፡ ኢይጸልኡ። | πολλοὶ οὐ χάριν πονηρίας ἀπέστρεψαν ἀποστερηθῆναι δωρεὰν εὐλαβήθησαν |
|---|
| 29:8 | πλὴν ἐπὶ ταπεινῷ μακροθύμησον καὶ ἐπ’ ἐλεημοσύνῃ μὴ παρελκύσῃς αὐτόν | sin autem, fraudabit illum pecunia sua, et possidebit illum inimicum gratis : | ወባሕቱ፡ ለነዳይሰ፡ ተዐገሦ፡ ወምጽዋተኒ፡ ኢታኅልፎ። | πλὴν ἐπὶ ταπεινῷ μακροθύμησον καὶ ἐπ’ ἐλεημοσύνῃ μὴ παρελκύσῃς αὐτόν |
|---|
| 29:9 | χάριν ἐντολῆς ἀντιλαβοῦ πένητος καὶ κατὰ τὴν ἔνδειαν αὐτοῦ μὴ ἀποστρέψῃς αὐτὸν κενόν | et convitia et maledicta reddet illi, et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam. | እንበይነ፡ ምጽዋት፡ ተወከፎ፡ ለነዳይ፡ ወእስመ፡ ጽኑስ፡ ውእቱ፡ ኢታውጽኦ፡ ዕራቆ። | χάριν ἐντολῆς ἀντιλαβοῦ πένητος καὶ κατὰ τὴν ἔνδειαν αὐτοῦ μὴ ἀποστρέψῃς αὐτὸν κενόν |
|---|
| 29:10 | ἀπόλεσον ἀργύριον δῑ ἀδελφὸν καὶ φίλον καὶ μὴ ἰωθήτω ὑπὸ τὸν λίθον εἰς ἀπώλειαν | Multi non causa nequitiæ non fœnerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt. | ህጐል፡ ወርቀከ፡ እምትህጐል፡ ዐርከከ፡ ወቢጸከ፡ ወእምይዝሐልውስተ፡ መድፍን፡ ወይትሀጐል፡ ታሕተ፡ እብን። | ἀπόλεσον ἀργύριον δῑ ἀδελφὸν καὶ φίλον καὶ μὴ ἰωθήτω ὑπὸ τὸν λίθον εἰς ἀπώλειαν |
|---|
| 29:11 | θὲς τὸν θησαυρόν σου κατ’ ἐντολὰς ὑψίστου καὶ λυσιτελήσει σοι μᾶλλον ἢ τὸ χρυσίον | Verumtamen super humilem animo fortior esto, et pro eleemosyna non trahas illum. | አስተዋጽኦ፡ ለመድፍንከ፡ በእንተ፡ ትእዛዙ፡ ለልዑል፡ ወይረብሐከ፡ ፈድፋደ፡ እመዛግብተ፡ ወርቅ። | θὲς τὸν θησαυρόν σου κατ’ ἐντολὰς ὑψίστου καὶ λυσιτελήσει σοι μᾶλλον ἢ τὸ χρυσίον |
|---|
| 29:12 | σύγκλεισον ἐλεημοσύνην ἐν τοῖς ταμιείοις σου καὶ αὕτη ἐξελεῖταί σε ἐκ πάσης κακώσεως | Propter mandatum assume pauperem, et propter inopiam ejus ne dimittas eum vacuum. | ዝግባ፡ ለምጽዋት፡ ውስተ፡ አብያቲከ፡ ወይእቲ፡ ትኄይስ፡ አድኅኖተከ፡ እምነ፡ ኵሉ፡ ምንዳቤከ። | σύγκλεισον ἐλεημοσύνην ἐν τοῖς ταμιείοις σου καὶ αὕτη ἐξελεῖταί σε ἐκ πάσης κακώσεως |
|---|
| 29:13 | ὑπὲρ ἀσπίδα κράτους καὶ ὑπὲρ δόρυ ὁλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ | Perde pecuniam propter fratrem et amicum tuum, et non abscondas illam sub lapide in perditionem. | እመኒ፡ በኲናት፡ በንዋየ፡ ሐቅል፡ ትበድር፡ ይእቲ፡ (ወትመውእ፡ ለከ፡ ጸላኤከ)፡ ወትትቃተል፡ ለከ፡ ፀረከ። | ὑπὲρ ἀσπίδα κράτους καὶ ὑπὲρ δόρυ ὁλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ |
|---|
| 29:14 | ἀνὴρ ἀγαθὸς ἐγγυήσεται τὸν πλησίον καὶ ὁ ἀπολωλεκὼς αἰσχύνην ἐγκαταλείψει αὐτόν | Pone thesaurum tuum in præceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum. | ብእሲሰ፡ ኄር፡ ይትሐበዮ፡ ለዐርኩ፡ ወዘኢየኀፍር፡ ይትዔወር። | ἀνὴρ ἀγαθὸς ἐγγυήσεται τὸν πλησίον καὶ ὁ ἀπολωλεκὼς αἰσχύνην ἐγκαταλείψει αὐτόν |
|---|
| 29:15 | χάριτας ἐγγύου μὴ ἐπιλάθῃ ἔδωκεν γὰρ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ σοῦ | Conclude eleemosynam in corde pauperis, et hæc pro te exorabit ab omni malo. | ዕሴቶ፡ ለዘ፡ ተሐበየከ፡ ኢትርሳዕ፡ ሎቱ፡ እስመ፡ መጠወ፡ ነፍሶ፡ ህየንቴከ። | χάριτας ἐγγύου μὴ ἐπιλάθῃ ἔδωκεν γὰρ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ σοῦ |
|---|
| 29:16 | ἀγαθὰ ἐγγύου ἀνατρέψει ἁμαρτωλός καὶ ἀχάριστος ἐν διανοίᾳ ἐγκαταλείψει ῥυσάμενον | Super scutum potentis | ሠናይ፡ ተሐበዮ፡ ለአጥፍኦ፡ እኩይ። | ἀγαθὰ ἐγγύου ἀνατρέψει ἁμαρτωλός καὶ ἀχάριστος ἐν διανοίᾳ ἐγκαταλείψει ῥυσάμενον |
|---|
| 29:17 | ἐγγύη πολλοὺς ἀπώλεσεν κατευθύνοντας καὶ ἐσάλευσεν αὐτοὺς ὡς κῦμα θαλάσσης | et super lanceam | ወኃጥእሰ፡ ይረስዕ፡ ዕሴተ፡ ዘአድኀኖ። | ἐγγύη πολλοὺς ἀπώλεσεν κατευθύνοντας καὶ ἐσάλευσεν αὐτοὺς ὡς κῦμα θαλάσσης |
|---|
| 29:18 | ἄνδρας δυνατοὺς ἀπῴκισεν καὶ ἐπλανήθησαν ἐν ἔθνεσιν ἀλλοτρίοις | adversus inimicum tuum pugnabit. | ብዙኃነ፡ ኄራነ፡ አሕመሞሙ፡ ተሐበዮ፡ ወሆኮሙ፡ ከመ፡ ማዕበለ፡ ባሕር፡ ወአስሐቶሙ፡ ለዕደው፡ ጽኑዓን፡ ወውስተ፡ አሕዛበ፡ ባዕድ፡ አፍለሶሙ። | ἄνδρας δυνατοὺς ἀπῴκισεν καὶ ἐπλανήθησαν ἐν ἔθνεσιν ἀλλοτρίοις |
|---|
| 29:19 | ἁμαρτωλὸς ἐμπεσὼν εἰς ἐγγύην καὶ διώκων ἐργολαβίας ἐμπεσεῖται εἰς κρίσεις | Vir bonus fidem facit pro proximo suo : et qui perdiderit confusionem derelinquet sibi. | ኃጥእሰ፡ ይትመነሶ፡ በሕቢት፡ ወዘይሤሥዕ፡ በረባሕ፡ ይወድቅ፡ ውስተ፡ መንሱት። | ἁμαρτωλὸς ἐμπεσὼν εἰς ἐγγύην καὶ διώκων ἐργολαβίας ἐμπεσεῖται εἰς κρίσεις |
|---|
| 29:20 | ἀντιλαβοῦ τοῦ πλησίον κατὰ δύναμίν σου καὶ πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἐμπέσῃς | Gratiam fidejussoris ne obliviscaris : dedit enim pro te animam suam. | ተወከፍ፡ ቢጸከ፡ በአምጣነ፡ ኀይልከ፡ ወተዐቀብ፡ ርእሰከ፡ ኢያስሕትከ። | ἀντιλαβοῦ τοῦ πλησίον κατὰ δύναμίν σου καὶ πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἐμπέσῃς |
|---|
| 29:21 | ἀρχὴ ζωῆς ὕδωρ καὶ ἄρτος καὶ ἱμάτιον καὶ οἶκος καλύπτων ἀσχημοσύνην | Repromissorem fugit peccator et immundus. | ቀዳሜ፡ ሕይወትከ፡ እክል፡ ወማይ፡ ወልብስ፡ ወቤት(ከሰ)፡ ኀበ፡ ትሴውር፡ ኀፍረተከ። | ἀρχὴ ζωῆς ὕδωρ καὶ ἄρτος καὶ ἱμάτιον καὶ οἶκος καλύπτων ἀσχημοσύνην |
|---|
| 29:22 | κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοκῶν ἢ ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις | Bona repromissoris sibi ascribit peccator : et ingratus sensu derelinquet liberantem se. | ይኄይስ፡ ትጸነስ፡ በታሕተ፡ ሠርዌ፡ ቤትከ፡ እምትደለው፡ ወትትፈጋዕ፡ በቤተ፡ ባዕድ፡ በንዋየ፡ ነኪር። | κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοκῶν ἢ ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις |
|---|
| 29:23 | ἐπὶ μικρῷ καὶ μεγάλῳ εὐδοκίαν ἔχε καὶ ὀνειδισμὸν παροικίας οὐ μὴ ἀκούσῃς | Vir repromittit de proximo suo : et cum perdiderit reverentiam, derelinquetur ab eo. | ለንኡስኒ፡ ወለዐቢይኒ፡ አሠኒ፡ ግዕዘከ፡ ወቃለከ። | ἐπὶ μικρῷ καὶ μεγάλῳ εὐδοκίαν ἔχε καὶ ὀνειδισμὸν παροικίας οὐ μὴ ἀκούσῃς |
|---|
| 29:24 | ζωὴ πονηρὰ ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν καὶ οὗ παροικήσεις οὐκ ἀνοίξεις στόμα | Repromissio nequissima multos perdidit dirigentes, et commovit illos quasi fluctus maris. | እኩይ፡ ሕይወቱ፡ ለዘይትፋለስ፡ እምቤት፡ ቤተ፡ ወኀበ፡ ኀደርከ፡ ዑቅ፡ ኢታሕሥም፡ አፉከ። | ζωὴ πονηρὰ ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν καὶ οὗ παροικήσεις οὐκ ἀνοίξεις στόμα |
|---|
| 29:25 | ξενιεῖς καὶ ποτιεῖς εἰς ἀχάριστα καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις πικρὰ ἀκούσῃ | Viros potentes gyrans migrare fecit, et vagati sunt in gentibus alienis. | ወእመ፡ አኮሰ፡ ታበልዕኒ፡ ወታሰቲኒ፡ ወአኰቴተ፡ አልብከ፡ ወምስለ፡ ኵሉዝ፡ መራር፡ ያውሥኡከ። | ξενιεῖς καὶ ποτιεῖς εἰς ἀχάριστα καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις πικρὰ ἀκούσῃ |
|---|
| 29:26 | πάρελθε πάροικε κόσμησον τράπεζαν καὶ εἴ τι ἐν τῇ χειρί σου ψώμισόν με | Peccator transgrediens mandatum Domini incidet in promissionem nequam : et qui conatur multa agere incidet in judicium. | ወአመሰ፡ ትዴለው፡ ይብሉከ፡ ባእ፡ ኀዳሪነ፡ ሥራዕ፡ ማእደ፡ ወአብልዐነ፡ ዘብከ። | πάρελθε πάροικε κόσμησον τράπεζαν καὶ εἴ τι ἐν τῇ χειρί σου ψώμισόν με |
|---|
| 29:27 | ἔξελθε πάροικε ἀπὸ προσώπου δόξης ἐπεξένωταί μοι ὁ ἀδελφός χρεία τῆς οἰκίας | Recupera proximum secundum virtutem tuam, et attende tibi ne incidas. | ወእምከመ፡ ተጸነስከ፡ ይብሉከ፡ ፃእ፡ ኀዳሪነ፡ በጽሐ፡ ማኅፈርነ፡ ንፈቅድ፡ ቤተነ። | ἔξελθε πάροικε ἀπὸ προσώπου δόξης ἐπεξένωταί μοι ὁ ἀδελφός χρεία τῆς οἰκίας |
|---|
| 29:28 | βαρέα ταῦτα ἀνθρώπῳ ἔχοντι φρόνησιν ἐπιτίμησις οἰκίας καὶ ὀνειδισμὸς δανειστοῦ | Initium vitæ hominis, aqua et panis, et vestimentum, et domus protegens turpitudinem. | ዕጹብ፡ ዝነገር፡ በኀበ፡ ብእሲ፡ ጠቢብ፡ ያኀስረከ፡ ዘአኅደ[ረ]ከ፡ ወይዘረክየከ፡ ዘለ[ቅሐ]ከ። | βαρέα ταῦτα ἀνθρώπῳ ἔχοντι φρόνησιν ἐπιτίμησις οἰκίας καὶ ὀνειδισμὸς δανειστοῦ |
|---|