9:1 ⧉ ⤴︎ וּמַֽלְכַּת ־שְׁבָ֗א שָׁמְעָה֮ אֶת ־שֵׁ֣מַע שְׁלֹמֹה֒ וַתָּב֣וֹא לְנַסּוֹת֩ אֶת ־שְׁלֹמֹ֨ה בְחִיד֜וֹת בִּירוּשָׁלַ֗͏ִם בְּחַ֣יִל כָּבֵ֣ד מְאֹ֡ד וּ֠גְמַלִּ֠ים נֹשְׂאִ֨ים בְּשָׂמִ֧ים וְזָהָ֛ב לָרֹ֖ב וְאֶ֣בֶן יְקָרָ֑ה וַתָּבוֹא֙ אֶל ־שְׁלֹמֹ֔ה וַתְּדַבֵּ֣ר עִמּ֔וֹ אֵ֛ת כׇּל ־אֲשֶׁ֥ר הָיָ֖ה עִם ־לְבָבָֽהּ ׃
καὶ βασίλισσα Σαβα ἤκουσεν τὸ ὄνομα Σαλωμων καὶ ἦλθεν τοῦ πειράσαι Σαλωμων ἐν αἰνίγμασιν εἰς Ιερουσαλημ ἐν δυνάμει βαρείᾳ σφόδρα καὶ κάμηλοι αἴρουσαι ἀρώματα καὶ χρυσίον εἰς πλῆθος καὶ λίθον τίμιον καὶ ἦλθεν πρὸς Σαλωμων καὶ ἐλάλησεν πρὸς αὐτὸν πάντα ὅσα ἐν τῇ ψυχῇ αὐτῆς
Regina quoque Saba , cum audisset famam Salomonis , venit ut tentaret eum in aenigmatibus in Jerusalem , cum magnis opibus et camelis , qui portabant aromata , et auri plurimum , gemmasque pretiosas . Cumque venisset ad Salomonem , locuta est ei quaecumque erant in corde suo .
ወንግሥተ ፡ ሳባ ፡ ሰምዓት ፡ ዜናሁ ፡ ለሰሎሞን ፡ ወመጽአት ፡ ከመ ፡ ታእምር ፡ ስመ ፡ እግዚአብሔር ፡ ወከመ ፡ ታመክሮ ፡ ለሰሎሞን ፡ በአስተማስሎ ፡ በኢየሩሳሌም ፡ በኃይል ፡ ጽኑዕ ፡ ፈድፋደ ፡ ወምስሌሃኒ ፡ አግማል ፡ ይፀውሩ ፡ አፈወ ፡ ወወርቀ ፡ ብዙኀ ፡ ወዕንቈ ፡ ክቡረ ፡ ወበጽሐት ፡ ኀበ ፡ ሰሎሞን ፡ ወተናገረቶ ፡ ኵሎ ፡ ዘውስተ ፡ ልባ ።
When the queen of Sheba heard of the fame of Solomon, she came to test Solomon with hard questions at Jerusalem, with a very great caravan, including camels that bore spices, gold in abundance, and precious stones. When she had come to Solomon, she talked with him about all that was in her heart.
9:2 ⧉ ⤴︎ וַיַּגֶּד ־לָ֥הּ שְׁלֹמֹ֖ה אֶת ־כׇּל ־דְּבָרֶ֑יהָ וְלֹֽא ־נֶעְלַ֤ם דָּבָר֙ מִשְּׁלֹמֹ֔ה אֲשֶׁ֧ר לֹ֦א הִגִּ֖יד לָֽהּ ׃
καὶ ἀνήγγειλεν αὐτῇ Σαλωμων πάντας τοὺς λόγους αὐτῆς καὶ οὐ παρῆλθεν λόγος ἀπὸ Σαλωμων ὃν οὐκ ἀπήγγειλεν αὐτῇ
Et exposuit ei Salomon omnia quae proposuerat : nec quidquam fuit , quod non perspicuum ei fecerit .
ወሰሎሞንሂ ፡ ካዕበ ፡ ዜነዋ ፡ ወፈከረ ፡ ላቲ ፡ ኵሎ ፡ ቃላቲሃ ፡ ወኢኃደገ ፡ ሰሎሞን ፡ ቃለ ፡ እምነገሩ ፡ ዘኢዜነዋ ፡ በእንቲአሁ ።
Solomon answered all her questions. There wasn’t anything hidden from Solomon which he didn’t tell her.
9:3 ⧉ ⤴︎ וַתֵּ֙רֶא֙ מַֽלְכַּת ־שְׁבָ֔א אֵ֖ת חׇכְמַ֣ת שְׁלֹמֹ֑ה וְהַבַּ֖יִת אֲשֶׁ֥ר בָּנָֽה ׃
καὶ εἶδεν βασίλισσα Σαβα τὴν σοφίαν Σαλωμων καὶ τὸν οἶκον ὃν ᾠκοδόμησεν
Quae postquam vidit , sapientiam scilicet Salomonis , et domum quam aedificaverat ,
ወርእያ ፡ ንግሥተ ፡ ሳባ ፡ ጥበቢሁ ፡ ለሰሎሞን ፡ ወቤተ ፡ ዘሐነፀ ፡ ወመባልዕተ ፡ ወማዕዳተ ፡ ወመናብርተ ፡ አግብርቲሁ ፡ ወፆታ ፡ ላእካኒሁ ፡ ወአልባሲሆሙ ፡ ለእለ ፡ ይቀውሙ ፡ ኀቤሁ ፡ ወመላብሲሆሙ ።
When the queen of Sheba had seen the wisdom of Solomon, the house that he had built,
9:4 ⧉ ⤴︎ וּמַאֲכַ֣ל שֻׁלְחָנ֡וֹ וּמוֹשַׁ֣ב עֲבָדָיו֩ וּמַעֲמַ֨ד מְשָׁרְתָ֜יו וּמַלְבּוּשֵׁיהֶ֗ם וּמַשְׁקָיו֙ וּמַלְבּ֣וּשֵׁיהֶ֔ם וַֽעֲלִיָּת֔וֹ אֲשֶׁ֥ר יַעֲלֶ֖ה בֵּ֣ית יְהֹוָ֑ה וְלֹא ־הָ֥יָה ע֛וֹד בָּ֖הּ רֽוּחַ ׃
καὶ τὰ βρώματα τῶν τραπεζῶν καὶ καθέδραν παίδων αὐτοῦ καὶ στάσιν λειτουργῶν αὐτοῦ καὶ ἱματισμὸν αὐτῶν καὶ οἰνοχόους αὐτοῦ καὶ στολισμὸν αὐτῶν καὶ τὰ ὁλοκαυτώματα ἃ ἀνέφερεν ἐν οἴκῳ κυρίου καὶ ἐξ ἑαυτῆς ἐγένετο
necnon et cibaria mensae ejus , et habitacula servorum , et officia ministrorum ejus , et vestimenta eorum , pincernas quoque et vestes eorum , et victimas quas immolabat in domo Domini : non erat prae stupore ultra in ea spiritus .
ወጽንሐሐ ፡ ዘአዕረገ ፡ ሰሎሞን ፡ ውስተ ፡ ቤተ ፡ እግዚአብሔር ፡ እምነጽሮጹ ፡ ደንገፀት ።
the food of his table, the seating of his servants, the attendance of his ministers, their clothing, his cup bearers and their clothing, and his ascent by which he went up to Yahweh’s house, there was no more spirit in her.
9:5 ⧉ ⤴︎ וַתֹּ֙אמֶר֙ אֶל ־הַמֶּ֔לֶךְ אֱמֶת֙ הַדָּבָ֔ר אֲשֶׁ֥ר שָׁמַ֖עְתִּי בְּאַרְצִ֑י עַל ־דְּבָרֶ֖יךָ וְעַל ־חׇכְמָתֶֽךָ ׃
καὶ εἶπεν πρὸς τὸν βασιλέα ἀληθινὸς ὁ λόγος ὃν ἤκουσα ἐν τῇ γῇ μου περὶ τῶν λόγων σου καὶ περὶ τῆς σοφίας σου
Dixitque ad regem : Verus est sermo quem audieram in terra mea de virtutibus et sapientia tua .
ወአውሥአቶ ፡ ወትቤሎ ፡ ለንጉሥ ፡ ሰሎሞን ፡ እሙነ ፡ ኮነ ፡ ቃል ፡ ዘሰማዕኩ ፡ በብሔርየ ፡ በእንተ ፡ ቃልከ ፡ ወበእንተ ፡ ጥበብከ ።
She said to the king, “It was a true report that I heard in my own land of your acts and of your wisdom.
9:6 ⧉ ⤴︎ וְלֹא ־הֶאֱמַ֣נְתִּי לְדִבְרֵיהֶ֗ם עַ֤ד אֲשֶׁר ־בָּ֙אתִי֙ וַתִּרְאֶ֣ינָה עֵינַ֔י וְהִנֵּה֙ לֹ֣א הֻגַּד ־לִ֔י חֲצִ֖י מַרְבִּ֣ית חׇכְמָתֶ֑ךָ יָסַ֕פְתָּ עַל ־הַשְּׁמוּעָ֖ה אֲשֶׁ֥ר שָׁמָֽעְתִּי ׃
καὶ οὐκ ἐπίστευσα τοῖς λόγοις ἕως οὗ ἦλθον καὶ εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου καὶ ἰδοὺ οὐκ ἀπηγγέλη μοι ἥμισυ τοῦ πλήθους τῆς σοφίας σου προσέθηκας ἐπὶ τὴν ἀκοήν ἣν ἤκουσα
Non credebam narrantibus donec ipsa venissem , et vidissent oculi mei , et probassem vix medietatem sapientiae tuae mihi fuisse narratam : vicisti famam virtutibus tuis .
ወኢአመንኩ ፡ ቃላተ ፡ ሰብእ ፡ እስከ ፡ ለልየ ፡ መጻእኩ ፡ ወበአዕይንትየ ፡ ርኢኩ ፡ ወናሁ ፡ ኢዜንዉኒ ፡ መንፈቀ ፡ ብዝኀ ፡ ጥበብከ ፡ ወወሰከኒ ፡ ዜና ፡ ዲበ ፡ ዜና ፡ ዘሰማዕኩ ፡ በምድርየ ።
However I didn’t believe their words until I came, and my eyes had seen it; and behold half of the greatness of your wisdom wasn’t told me. You exceed the fame that I heard!
9:7 ⧉ ⤴︎ אַשְׁרֵ֣י אֲנָשֶׁ֔יךָ וְאַשְׁרֵ֖י עֲבָדֶ֣יךָ אֵ֑לֶּה הָעֹמְדִ֤ים לְפָנֶ֙יךָ֙ תָּמִ֔יד וְשֹׁמְעִ֖ים אֶת ־חׇכְמָתֶֽךָ ׃
μακάριοι οἱ ἄνδρες μακάριοι οἱ παῖδές σου οὗτοι οἱ παρεστηκότες σοι διὰ παντὸς καὶ ἀκούουσιν σοφίαν σου
Beati viri tui , et beati servi tui , qui assistunt coram te omni tempore , et audiunt sapientiam tuam .
ብፁዓን ፡ እሙንቱ ፡ እደወ ፡ ወብፁዓን ፡ አግብርት ፡ እለ ፡ ይቀውሙ ፡ ቅድሜከ ፡ በኵሉ ፡ ጊዜ ፡ ወዘይሰምዑ ፡ ኵሎ ፡ ጥበብከ ።
Happy are your men, and happy are these your servants, who stand continually before you and hear your wisdom.
9:8 ⧉ ⤴︎ יְהִ֨י יְהֹוָ֤ה אֱלֹהֶ֙יךָ֙ בָּר֔וּךְ אֲשֶׁ֣ר ׀ חָפֵ֣ץ בְּךָ֗ לְתִתְּךָ֤ עַל ־כִּסְאוֹ֙ לְמֶ֔לֶךְ לַֽיהֹוָ֖ה אֱלֹהֶ֑יךָ בְּאַהֲבַ֨ת אֱלֹהֶ֤יךָ אֶת ־יִשְׂרָאֵל֙ לְהַעֲמִיד֣וֹ לְעוֹלָ֔ם וַיִּתֶּנְךָ֤ עֲלֵיהֶם֙ לְמֶ֔לֶךְ לַעֲשׂ֥וֹת מִשְׁפָּ֖ט וּצְדָקָֽה ׃
ἔστω κύριος ὁ θεός σου ηὐλογημένος ὃς ἠθέλησέν σοι τοῦ δοῦναί σε ἐπὶ θρόνον αὐτοῦ εἰς βασιλέα τῷ κυρίῳ θεῷ σου ἐν τῷ ἀγαπῆσαι κύριον τὸν θεόν σου τὸν Ισραηλ τοῦ στῆσαι αὐτὸν εἰς αἰῶνα καὶ ἔδωκέν σε ἐπ’ αὐτοὺς εἰς βασιλέα τοῦ ποιῆσαι κρίμα καὶ δικαιοσύνην
Sit Dominus Deus tuus benedictus , qui voluit te ordinare super thronum suum , regem Domini Dei tui . Quia diligit Deus Israël , et vult servare eum in aeternum , idcirco posuit te super eum regem ut facias judicia atque justitiam .
ወይኩን ፡ ብሩከ ፡ እግዚአብሔር ፡ አምላክከ ፡ ዘሠምረ ፡ ብከከመ ፡ የሀብከ ፡ ወያንብርከ ፡ ዲበ ፡ መንበረ ፡ ዚአሁ ፡ ከመ ፡ ትኩን ፡ ንጉሠ ፡ ላዕለ ፡ ሕዝብከ ፡ እስራኤል ፡ እስመ ፡ አፍቀሮሙ ፡ እግዚአብሔር ፡ አምላክከ ፡ ለሕዝበ ፡ እስራኤል ፡ ከመ ፡ ያቅሞሙ ፡ ለዓለመ ፡ ዓለም ፡ ወሤመከ ፡ ላዕሌሆሙ ፡ ወአንገሠከ ፡ ከመ ፡ ትግበር ፡ ፍትሐ ፡ ወጽድቀ ።
Blessed be Yahweh your God, who delighted in you and set you on his throne to be king for Yahweh your God, because your God loved Israel, to establish them forever. Therefore he made you king over them, to do justice and righteousness.”
9:9 ⧉ ⤴︎ וַתִּתֵּ֨ן לַמֶּ֜לֶךְ מֵאָ֥ה וְעֶשְׂרִ֣ים ׀ כִּכַּ֣ר זָהָ֗ב וּבְשָׂמִ֛ים לָרֹ֥ב מְאֹ֖ד וְאֶ֣בֶן יְקָרָ֑ה וְלֹ֤א הָיָה֙ כַּבֹּ֣שֶׂם הַה֔וּא אֲשֶׁר ־נָתְנָ֥ה מַֽלְכַּת ־שְׁבָ֖א לַמֶּ֥לֶךְ שְׁלֹמֹֽה ׃
καὶ ἔδωκεν τῷ βασιλεῖ ἑκατὸν εἴκοσι τάλαντα χρυσίου καὶ ἀρώματα εἰς πλῆθος πολὺ καὶ λίθον τίμιον καὶ οὐκ ἦν κατὰ τὰ ἀρώματα ἐκεῖνα ἃ ἔδωκεν βασίλισσα Σαβα τῷ βασιλεῖ Σαλωμων
Dedit autem regi centum viginti talenta auri , et aromata multa nimis , et gemmas pretiosissimas : non fuerunt aromata talia , ut haec quae dedit regina Saba regi Salomoni .
ወወሀበቶ ፡ ንግሥተ ፡ ሳባ ፡ ለንጉሥ ፡ ሰሎሞን ፡ ምእተ ፡ ወዕሥራ ፡ መክሊተ ፡ ወርቅ ፡ ወአፈወ ፡ ብዙኀ ፡ ወፅንቈ ፡ ክቡረ ፡ ወአልቦ ፡ ዘይመስሎ ፡ ለውእቱ ፡ አፈው ፡ ዘወሀበቶ ፡ ንግሥተ ፡ ሳባ ፡ ለሰሎሞን ፡ ንጉሥ ።
She gave the king one hundred and twenty talents of gold, spices in great abundance, and precious stones. There was never before such spice as the queen of Sheba gave to King Solomon.
9:10 ⧉ ⤴︎ וְגַם ־עַבְדֵ֤י (חירם ) [חוּרָם֙ ] וְעַבְדֵ֣י שְׁלֹמֹ֔ה אֲשֶׁר ־הֵבִ֥יאוּ זָהָ֖ב מֵאוֹפִ֑יר הֵבִ֛יאוּ עֲצֵ֥י אַלְגּוּמִּ֖ים וְאֶ֥בֶן יְקָרָֽה ׃
καὶ οἱ παῖδες Σαλωμων καὶ οἱ παῖδες Χιραμ ἔφερον χρυσίον τῷ Σαλωμων ἐκ Σουφιρ καὶ ξύλα πεύκινα καὶ λίθον τίμιον
Sed et servi Hiram cum servis Salomonis attulerunt aurum de Ophir , et ligna thyina , et gemmas pretiosissimas :
ወአግብርተ ፡ ሰሎሞን ፡ ወአግብርተ ፡ ኪራም ፡ አምጽኡ ፡ ሎቱ ፡ ለሰሎሞን ፡ ንጉሥ ፡ ወርቀ ፡ እምብሔረ ፡ ሳፌር ፡ ወዕፀወ ፡ ሕቊ ፡ ወዕንቈ ፡ ክቡረ ።
The servants of Huram and the servants of Solomon, who brought gold from Ophir, also brought algum trees and precious stones.
9:11 ⧉ ⤴︎ וַיַּ֣עַשׂ הַ֠מֶּ֠לֶךְ אֶת ־עֲצֵ֨י הָאַלְגּוּמִּ֜ים מְסִלּ֤וֹת לְבֵית ־יְהֹוָה֙ וּלְבֵ֣ית הַמֶּ֔לֶךְ וְכִנֹּר֥וֹת וּנְבָלִ֖ים לַשָּׁרִ֑ים וְלֹא ־נִרְא֥וּ כָהֵ֛ם לְפָנִ֖ים בְּאֶ֥רֶץ יְהוּדָֽה ׃
καὶ ἐποίησεν ὁ βασιλεὺς τὰ ξύλα τὰ πεύκινα ἀναβάσεις τῷ οἴκῳ κυρίου καὶ τῷ οἴκῳ τοῦ βασιλέως καὶ κιθάρας καὶ νάβλας τοῖς ᾠδοῖς καὶ οὐκ ὤφθησαν τοιαῦτα ἔμπροσθεν ἐν γῇ Ιουδα
de quibus fecit rex , de lignis scilicet thyinis , gradus in domo Domini , et in domo regia , citharas quoque , et psalteria cantoribus : numquam visa sunt in terra Juda ligna talia .
ወገብረ ፡ ሰሎሞን ፡ ንጉሥ ፡ እልክተ ፡ ዕፀወ ፡ ሕቊ ፡ መዓርገ ፡ ለቤተ ፡ እግዚአብሔር ፡ ወመዓርገ ፡ ለቤተ ፡ መንግሥቱ ፡ ወዓዲ ፡ ገብረ ፡ እምእልክቱ ፡ ዕፀወ ፡ ሕቊ ፡ መሰናቊተ ፡ ወናብሊሳተ ፡ ለመኃልይ ፡ ወኢተገብረ ፡ ዘከመዝ ፡ በቀደምቶሙ ፡ ከመ ፡ ገብረ ፡ ሰሎሞን ፡ ንጉሥ ፡ በምድረ ፡ ይሁዳ ።
The king used algum tree wood to make terraces for Yahweh’s house and for the king’s house, and harps and stringed instruments for the singers. There were none like these seen before in the land of Judah.
9:12 ⧉ ⤴︎ וְהַמֶּ֨לֶךְ שְׁלֹמֹ֜ה נָתַ֣ן לְמַֽלְכַּת ־שְׁבָ֗א אֶת ־כׇּל ־חֶפְצָהּ֙ אֲשֶׁ֣ר שָׁאָ֔לָה מִלְּבַ֖ד אֲשֶׁר ־הֵבִ֣יאָה אֶל ־הַמֶּ֑לֶךְ וַֽתַּהֲפֹ֛ךְ וַתֵּ֥לֶךְ לְאַרְצָ֖הּ הִ֥יא וַעֲבָדֶֽיהָ ׃ {פ}
καὶ ὁ βασιλεὺς Σαλωμων ἔδωκεν τῇ βασιλίσσῃ Σαβα πάντα τὰ θελήματα αὐτῆς ἃ ᾔτησεν ἐκτὸς πάντων ὧν ἤνεγκεν τῷ βασιλεῖ Σαλωμων καὶ ἀπέστρεψεν εἰς τὴν γῆν αὐτῆς
Rex autem Salomon dedit reginae Saba cuncta quae voluit , et quae postulavit , et multo plura quam attulerat ad eum : quae reversa abiit in terram suam cum servis suis .
ወሰሎሞን ፡ ንጉሥ ፡ ወሀባ ፡ ለንግሥተ ፡ ሳባ ፡ ኵሎ ፡ መፍቅዳ ፡ ዘሰአለቶ ፡ ዘእንበለ ፡ ዘአምጽአት ፡ አምኃሁ ፡ ለንጉሥ ፡ ሰሎሞን ፡ ወተመይጠት ፡ ብሔራ ።
King Solomon gave to the queen of Sheba all her desire, whatever she asked, more than that which she had brought to the king. So she turned and went to her own land, she and her servants.
9:13 ⧉ ⤴︎ וַֽיְהִי֙ מִשְׁקַ֣ל הַזָּהָ֔ב אֲשֶׁר ־בָּ֥א לִשְׁלֹמֹ֖ה בְּשָׁנָ֣ה אֶחָ֑ת שֵׁ֥שׁ מֵא֛וֹת וְשִׁשִּׁ֥ים וָשֵׁ֖שׁ כִּכְּרֵ֥י זָהָֽב ׃
καὶ ἦν ὁ σταθμὸς τοῦ χρυσίου τοῦ ἐνεχθέντος τῷ Σαλωμων ἐν ἐνιαυτῷ ἑνὶ ἑξακόσια ἑξήκοντα ἓξ τάλαντα χρυσίου
Erat autem pondus auri quod afferebatur Salomoni per singulos annos , sexcenta sexaginta sex talenta auri ,
ወኮነ ፡ መክብበ ፡ ወርቅ ፡ ዘአምጽኡ ፡ ሎቱ ፡ ለሰሎሞን ፡ በአሐቲ ፡ ዓመት ፡ ስድስቱ ፡ ምእት ፡ ወስሳ ፡ ወስድስቱ ፡ መካልየ ፡ ወርቅ ።
Now the weight of gold that came to Solomon in one year was six hundred sixty-six talents of gold,
9:14 ⧉ ⤴︎ לְבַ֨ד מֵאַנְשֵׁ֧י הַתָּרִ֛ים וְהַסֹּחֲרִ֖ים מְבִיאִ֑ים וְכׇל ־מַלְכֵ֤י עֲרַב֙ וּפַח֣וֹת הָאָ֔רֶץ מְבִיאִ֛ים זָהָ֥ב וָכֶ֖סֶף לִשְׁלֹמֹֽה ׃
πλὴν τῶν ἀνδρῶν τῶν ὑποτεταγμένων καὶ τῶν ἐμπορευομένων ὧν ἔφερον καὶ πάντων τῶν βασιλέων τῆς Ἀραβίας καὶ σατραπῶν τῆς γῆς ἔφερον χρυσίον καὶ ἀργύριον τῷ βασιλεῖ Σαλωμων
excepta ea summa quam legati diversarum gentium et negotiatores afferre consueverant , omnesque reges Arabiae , et satrapae terrarum , qui comportabant aurum et argentum Salomoni .
ዘእንበለ ፡ አደው ፡ እለ ፡ ጽሑፋን ፡ ወሰየጥ ፡ እለ ፡ ይነግዱ ፡ ወያመጽኡ ፡ ሎቱ ፡ ወዘእንበለ ፡ ኵሉ ፡ ነገሥተ ፡ ዓረብያ ፡ ወመሳፍንተ ፡ ምድር ፡ ዘያመጽኡ ፡ ወርቀኒ ፡ ወብሩረኒ ፡ ለንጉሥ ፡ ሰሎሞን ።
in addition to that which the traders and merchants brought. All the kings of Arabia and the governors of the country brought gold and silver to Solomon.
9:15 ⧉ ⤴︎ וַיַּ֨עַשׂ הַמֶּ֧לֶךְ שְׁלֹמֹ֛ה מָאתַ֥יִם צִנָּ֖ה זָהָ֣ב שָׁח֑וּט שֵׁ֤שׁ מֵאוֹת֙ זָהָ֣ב שָׁח֔וּט יַעֲלֶ֖ה עַל ־הַצִּנָּ֥ה הָאֶחָֽת ׃
καὶ ἐποίησεν ὁ βασιλεὺς Σαλωμων διακοσίους θυρεοὺς χρυσοῦς ἐλατούς ἑξακόσιοι χρυσοῖ καθαροὶ τῷ ἑνὶ θυρεῷ ἑξακόσιοι χρυσοῖ ἐπῆσαν ἐπὶ τὸν ἕνα θυρεόν
Fecit igitur rex Salomon ducentas hastas aureas de summa sexcentorum aureorum , qui in singulis hastis expendebantur :
ወገብረ ፡ ሰሎሞን ፡ ሠለስተ ፡ ምእተ ፡ ኲያንወ ፡ ዘወርቅ ፡ ዝብጦ ፡ ወለለአሐዱ ፡ እምኵሉ ፡ ኲያንው ፡ ስድስቱ ፡ ምእት ፡ ዲናረ ፡ ወርቅ ፡ ጽሩይ ።
King Solomon made two hundred large shields of beaten gold. Six hundred shekels of beaten gold went to one large shield.
9:16 ⧉ ⤴︎ וּשְׁלֹשׁ ־מֵא֤וֹת מָֽגִנִּים֙ זָהָ֣ב שָׁח֔וּט שְׁלֹ֤שׁ מֵאוֹת֙ זָהָ֔ב יַעֲלֶ֖ה עַל ־הַמָּגֵ֣ן הָאֶחָ֑ת וַיִּתְּנֵ֣ם הַמֶּ֔לֶךְ בְּבֵ֖ית יַ֥עַר הַלְּבָנֽוֹן ׃
καὶ τριακοσίας ἀσπίδας ἐλατὰς χρυσᾶς τριακοσίων χρυσῶν ἀνεφέρετο ἐπὶ τὴν ἀσπίδα ἑκάστην καὶ ἔδωκεν αὐτὰς ὁ βασιλεὺς ἐν οἴκῳ δρυμοῦ τοῦ Λιβάνου
trecenta quoque scuta aurea trecentorum aureorum , quibus tegebantur singula scuta : posuitque ea rex in armentario , quod erat consitum nemore .
ወሠለስቱ ፡ ምእት ፡ ወላትወ ፡ ዝብጦ ፡ ዘወርቅ ፡ ወድልወቱ ፡ ለለአሐዱ ፡ ወልታ ፡ ሠለስቱ ፡ ምእት ፡ ዲናር ፡ ወአንበሮሙ ፡ ሰሎሞን ፡ ውስተ ፡ ቤተ ፡ ኦም ፡ ዘሊባኖስ ።
He made three hundred shields of beaten gold. Three hundred shekels of gold went to one shield. The king put them in the House of the Forest of Lebanon.
9:17 ⧉ ⤴︎ וַיַּ֧עַשׂ הַמֶּ֛לֶךְ כִּסֵּא ־שֵׁ֖ן גָּד֑וֹל וַיְצַפֵּ֖הוּ זָהָ֥ב טָהֽוֹר ׃
καὶ ἐποίησεν ὁ βασιλεὺς θρόνον ἐλεφάντινον ὀδόντων μέγαν καὶ κατεχρύσωσεν αὐτὸν χρυσίῳ δοκίμῳ
Fecit quoque rex solium eburneum grande , et vestivit illud auro mundissimo .
ወገብረ ፡ ሰሎሞን ፡ መንበረ ፡ መንግሥቱ ፡ ዓቢየ ፡ ዘቀርነ ፡ ነጌ ፡ ወለበጦ ፡ በወርቅ ፡ ጽሩይ ፡ ወፍቱን ።
Moreover the king made a great throne of ivory, and overlaid it with pure gold.
9:18 ⧉ ⤴︎ וְשֵׁ֣שׁ מַעֲל֣וֹת לַ֠כִּסֵּ֠א וְכֶ֨בֶשׁ בַּזָּהָ֤ב לַכִּסֵּא֙ מׇאֳחָזִ֔ים וְיָד֛וֹת מִזֶּ֥ה וּמִזֶּ֖ה עַל ־מְק֣וֹם הַשָּׁ֑בֶת וּשְׁנַ֣יִם אֲרָי֔וֹת עֹמְדִ֖ים אֵ֥צֶל הַיָּדֽוֹת ׃
καὶ ἓξ ἀναβαθμοὶ τῷ θρόνῳ ἐνδεδεμένοι χρυσίῳ καὶ ἀγκῶνες ἔνθεν καὶ ἔνθεν ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς καθέδρας καὶ δύο λέοντες ἑστηκότες παρὰ τοὺς ἀγκῶνας
Sex quoque gradus , quibus ascendebatur ad solium , et scabellum aureum , et brachiola duo altrinsecus , et duos leones stantes juxta brachiola ,
ወስድስቱ ፡ መዓርጉ ፡ ለውእቱ ፡ መንበር ፡ ዘልቡጥ ፡ ወቅቡዕ ፡ በወርቅ ፡ ወገብረ ፡ ምዕራፈ ፡ መዛርዕ ፡ በለፌ ፡ ወበለፌ ፡ ለውእቱ ፡ መንበረ ፡ መንግሥቱ ፡ ወገብረ ፡ ክልኤተ ፡ አናብስተ ፡ ወይቀውሙ ፡ መንገለ ፡ እልክቱ ፡ ምዕራፋተ ፡ መዛርዕ ።
There were six steps to the throne, with a footstool of gold, which were fastened to the throne, and armrests on either side by the place of the seat, and two lions standing beside the armrests.
9:19 ⧉ ⤴︎ וּשְׁנֵ֧ים עָשָׂ֣ר אֲרָי֗וֹת עֹמְדִ֥ים שָׁ֛ם עַל ־שֵׁ֥שׁ הַֽמַּעֲל֖וֹת מִזֶּ֣ה וּמִזֶּ֑ה לֹא ־נַעֲשָׂ֥ה כֵ֖ן לְכׇל ־מַמְלָכָֽה ׃
καὶ δώδεκα λέοντες ἑστηκότες ἐκεῖ ἐπὶ τῶν ἓξ ἀναβαθμῶν ἔνθεν καὶ ἔνθεν οὐκ ἐγενήθη οὕτως ἐν πάσῃ βασιλείᾳ
sed et alios duodecim leunculos stantes super sex gradus ex utraque parte : non fuit tale solium in universis regnis .
ወዓሠርቱ ፡ ወክልኤቱ ፡ አናብስት ፡ ይቀውሙ ፡ ህየ ፡ መልዕልተ ፡ እልክቱ ፡ ስድስቱ ፡ መዓርጋት ፡ በለፌኒ ፡ ወበለፌኒ ፡ ወኢተገብረ ፡ ከመዝ ፡ በኵሎሙ ፡ መንግሥታት ።
Twelve lions stood there on the one side and on the other on the six steps. There was nothing like it made in any other kingdom.
9:20 ⧉ ⤴︎ וְ֠כֹ֠ל כְּלֵ֞י מַשְׁקֵ֨ה הַמֶּ֤לֶךְ שְׁלֹמֹה֙ זָהָ֔ב וְכֹ֗ל כְּלֵ֛י בֵּֽית ־יַ֥עַר הַלְּבָנ֖וֹן זָהָ֣ב סָג֑וּר אֵ֣ין כֶּ֗סֶף נֶחְשָׁ֛ב בִּימֵ֥י שְׁלֹמֹ֖ה לִמְאֽוּמָה ׃
καὶ πάντα τὰ σκεύη τοῦ βασιλέως Σαλωμων χρυσίου καὶ πάντα τὰ σκεύη οἴκου δρυμοῦ τοῦ Λιβάνου χρυσίῳ κατειλημμένα οὐκ ἦν ἀργύριον λογιζόμενον ἐν ἡμέραις Σαλωμων εἰς οὐθέν
Omnia quoque vasa convivii regis erant aurea , et vasa domus saltus Libani ex auro purissimo . Argentum enim in diebus illis pro nihilo reputabatur .
ወኵሉ ፡ ንዋየ ፡ ስቴሁ ፡ ለንጉሥ ፡ ሰሎሞን ፡ ዘወርቅ ፡ ወኵሉ ፡ ንዋየ ፡ ቅኔኒ ፡ ዘቤተ ፡ ኦም ፡ ዘሊባኖስ ፡ ዘወርቅ ፡ ጽሩይ ፡ ወተርፈ ፡ ወፋድፈደ ፡ ወአልቦ ፡ ሐሳብ ፡ ወኢኍልቊ ፡ በመዋዕሊሁ ፡ ለሰሎሞን ፡ ንጉሥ ፡ ብሩር ።
All King Solomon’s drinking vessels were of gold, and all the vessels of the House of the Forest of Lebanon were of pure gold. Silver was not considered valuable in the days of Solomon.
9:21 ⧉ ⤴︎ כִּֽי ־אֳנִיּ֤וֹת לַמֶּ֙לֶךְ֙ הֹלְכ֣וֹת תַּרְשִׁ֔ישׁ עִ֖ם עַבְדֵ֣י חוּרָ֑ם אַחַת֩ לְשָׁל֨וֹשׁ שָׁנִ֜ים תָּב֣וֹאנָה ׀ אֳנִיּ֣וֹת תַּרְשִׁ֗ישׁ נֹֽשְׂאוֹת֙ זָהָ֣ב וָכֶ֔סֶף שֶׁנְהַבִּ֥ים וְקוֹפִ֖ים וְתוּכִּיִּֽים ׃ {פ}
ὅτι ναῦς τῷ βασιλεῖ ἐπορεύετο εἰς Θαρσις μετὰ τῶν παίδων Χιραμ ἅπαξ διὰ τριῶν ἐτῶν ἤρχετο πλοῖα ἐκ Θαρσις τῷ βασιλεῖ γέμοντα χρυσίου καὶ ἀργυρίου καὶ ὀδόντων ἐλεφαντίνων καὶ πιθήκων
Siquidem naves regis ibant in Tharsis cum servis Hiram , semel in annis tribus : et deferebant inde aurum , et argentum , et ebur , et simias , et pavos .
እስመ ፡ ሐመሩ ፡ ለንጉሥ ፡ ሰሎሞን ፡ ይነግድ ፡ ኀበ ፡ ብሔረ ፡ ተርሴስ ፡ ምስለ ፡ አግብርቲሁ ፡ ለኪራም ፡ ምእረ ፡ በሠለስቱ ፡ ዓመት ፡ የአቱ ፡ ውእቱ ፡ ሐመር ፡ እምብሔር ፡ ተርሴስ ፡ ወያመጽእ ፡ ብዙኅ ፡ ንዋየ ፡ ለንጉሥ ፡ ወርቀ ፡ ወብሩረ ፡ ወአቅርንተ ፡ ነጌ ።
For the king had ships that went to Tarshish with Huram’s servants. Once every three years, the ships of Tarshish came bringing gold, silver, ivory, apes, and peacocks.
9:22 ⧉ ⤴︎ וַיִּגְדַּל֙ הַמֶּ֣לֶךְ שְׁלֹמֹ֔ה מִכֹּ֖ל מַלְכֵ֣י הָאָ֑רֶץ לְעֹ֖שֶׁר וְחׇכְמָֽה ׃
καὶ ἐμεγαλύνθη Σαλωμων ὑπὲρ πάντας τοὺς βασιλεῖς καὶ πλούτῳ καὶ σοφίᾳ
Magnificatus est igitur Salomon super omnes reges terrae prae divitiis et gloria .
ወገብረ ፡ ወተለዓለ ፡ ሰሎሞን ፡ እምኵሎሙ ፡ ነገሥት ፡ በብዕልኒ ፡ ወበጥበብኒ ።
So King Solomon exceeded all the kings of the earth in riches and wisdom.
9:23 ⧉ ⤴︎ וְכֹל֙ מַלְכֵ֣י הָאָ֔רֶץ מְבַקְשִׁ֖ים אֶת ־פְּנֵ֣י שְׁלֹמֹ֑ה לִשְׁמֹ֙עַ֙ אֶת ־חׇכְמָת֔וֹ אֲשֶׁר ־נָתַ֥ן הָאֱלֹהִ֖ים בְּלִבּֽוֹ ׃
καὶ πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἐζήτουν τὸ πρόσωπον Σαλωμων ἀκοῦσαι τῆς σοφίας αὐτοῦ ἧς ἔδωκεν ὁ θεὸς ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ
Omnesque reges terrarum desiderabant videre faciem Salomonis , ut audirent sapientiam quam dederat Deus in corde ejus :
ወኵሎሙ ፡ ነገሥተ ፡ ምድርኒ ፡ የኃሥሡ ፡ ይርአዩ ፡ ገጾ ፡ ለሰሎሞን ፡ ከመ ፡ ይስምዑ ፡ ጥበቦ ፡ ዘወሀቦ ፡ እግዚአብሔር ፡ ውስተ ፡ ልቡ ።
All the kings of the earth sought the presence of Solomon to hear his wisdom, which God had put in his heart.
9:24 ⧉ ⤴︎ וְהֵ֣ם מְבִיאִ֣ים אִ֣ישׁ מִנְחָת֡וֹ כְּלֵ֣י כֶ֩סֶף֩ וּכְלֵ֨י זָהָ֤ב וּשְׂלָמוֹת֙ נֵ֣שֶׁק וּבְשָׂמִ֔ים סוּסִ֖ים וּפְרָדִ֑ים דְּבַר ־שָׁנָ֖ה בְּשָׁנָֽה ׃ {ס}
καὶ αὐτοὶ ἔφερον ἕκαστος τὰ δῶρα αὐτοῦ σκεύη ἀργυρᾶ καὶ σκεύη χρυσᾶ καὶ ἱματισμόν στακτὴν καὶ ἡδύσματα ἵππους καὶ ἡμιόνους τὸ κατ’ ἐνιαυτὸν ἐνιαυτόν
et deferebant ei munera , vasa argentea et aurea , et vestes , et arma , et aromata , equos , et mulos , per singulos annos .
ወእልክቱ ፡ ነገሥት ፡ በበዚአሆሙ ፡ ያመጽኡ ፡ ሎቱ ፡ አምኃ ፡ ንዋያተ ፡ ወርቅ ፡ ወብሩር ፡ ወአልባሳተ ፡ ወቀጠንተ ፡ ወአፈወ ፡ ዘይትፈተው ፡ ወዘይተ ፡ ወመባልዕተ ፡ ጥዑማተ ፡ ወአፍራሰ ፡ ወአብቅለ ፡ በበዓመት ።
They each brought tribute: vessels of silver, vessels of gold, clothing, armor, spices, horses, and mules every year.
9:25 ⧉ ⤴︎ וַיְהִ֨י לִשְׁלֹמֹ֜ה אַרְבַּ֩עַת֩ אֲלָפִ֨ים אֻֽרְי֤וֹת סוּסִים֙ וּמַרְכָּב֔וֹת וּשְׁנֵים ־עָשָׂ֥ר אֶ֖לֶף פָּרָשִׁ֑ים וַיַּנִּיחֵם֙ בְּעָרֵ֣י הָרֶ֔כֶב וְעִם ־הַמֶּ֖לֶךְ בִּירוּשָׁלָֽ͏ִם ׃
καὶ ἦσαν τῷ Σαλωμων τέσσαρες χιλιάδες θήλειαι ἵπποι εἰς ἅρματα καὶ δώδεκα χιλιάδες ἱππέων καὶ ἔθετο αὐτοὺς ἐν πόλεσιν τῶν ἁρμάτων καὶ μετὰ τοῦ βασιλέως ἐν Ιερουσαλημ
Habuit quoque Salomon quadraginta millia equorum in stabulis , et curruum equitumque duodecim millia : constituitque eos in urbibus quadrigarum , et ubi erat rex in Jerusalem .
ወኮና ፡ ሎቱ ፡ ለሰሎሞን ፡ አርባዕቱ ፡ እልፍ ፡ አፍራስ ፡ አእኑስ ፡ ወክልኤቱ ፡ እልፍ ፡ አፍራስ ፡ አትቡዕ ፡ ወአንበሮሙ ፡ ሰሎሞን ፡ ወከፈሎሙ ፡ ውስተ ፡ አዕፃዳት ፡ ወሠረገላት ፡ ምስሌሁ ፡ ለንጉሥ ፡ በኢየሩሳሌም ።
Solomon had four thousand stalls for horses and chariots, and twelve thousand horsemen that he stationed in the chariot cities and with the king at Jerusalem.
9:26 ⧉ ⤴︎ וַיְהִ֥י מוֹשֵׁ֖ל בְּכׇל ־הַמְּלָכִ֑ים מִן ־הַנָּהָר֙ וְעַד ־אֶ֣רֶץ פְּלִשְׁתִּ֔ים וְעַ֖ד גְּב֥וּל מִצְרָֽיִם ׃
καὶ ἦν ἡγούμενος πάντων τῶν βασιλέων ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ καὶ ἕως γῆς ἀλλοφύλων καὶ ἕως ὁρίου Αἰγύπτου
Exercuit etiam potestatem super cunctos reges a flumine Euphrate usque ad terram Philisthinorum , et usque ad terminos Aegypti .
ወኮነ ፡ ሰፋኔ ፡ ላዕለ ፡ ኵሉ ፡ ነገሥተ ፡ ምድር ፡ እምደወለ ፡ ተከዚ ፡ እስከ ፡ ምድረ ፡ ኢሎፍሊ ፡ ወእስከ ፡ ደወለ ፡ ግብፅ ።
He ruled over all the kings from the River even to the land of the Philistines, and to the border of Egypt.
9:27 ⧉ ⤴︎ וַיִּתֵּ֨ן הַמֶּ֧לֶךְ אֶת ־הַכֶּ֛סֶף בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם כָּאֲבָנִ֑ים וְאֵ֣ת הָאֲרָזִ֗ים נָתַ֛ן כַּשִּׁקְמִ֥ים אֲשֶׁר ־בַּשְּׁפֵלָ֖ה לָרֹֽב ׃
καὶ ἔδωκεν ὁ βασιλεὺς τὸ χρυσίον καὶ τὸ ἀργύριον ἐν Ιερουσαλημ ὡς λίθους καὶ τὰς κέδρους ὡς συκαμίνους τὰς ἐν τῇ πεδινῇ εἰς πλῆθος
Tantamque copiam praebuit argenti in Jerusalem quasi lapidum : et cedrorum tantam multitudinem velut sycomororum quae gignuntur in campestribus .
ወአንበረ ፡ ንጉሥ ፡ ሰሎሞን ፡ ወርቀ ፡ ወብሩቀ ፡ ውስተ ፡ ኢየሩሳሌም ፡ ከመ ፡ እብን ፡ ወዕፀወ ፡ ዘግባት ፡ ከመ ፡ ዕፀ ፡ በለስ ፡ ዘውስተ ፡ ሐቅል ፡ ብዙኅ ።
The king made silver as common in Jerusalem as stones, and he made cedars to be as abundant as the sycamore trees that are in the lowland.
9:28 ⧉ ⤴︎ וּמוֹצִיאִ֨ים סוּסִ֧ים מִמִּצְרַ֛יִם לִשְׁלֹמֹ֖ה וּמִכׇּל ־הָאֲרָצֽוֹת ׃
καὶ ἡ ἔξοδος τῶν ἵππων ἐξ Αἰγύπτου τῷ Σαλωμων καὶ ἐκ πάσης τῆς γῆς
Adducebantur autem ei equi de Aegypto , cunctisque regionibus .
ወምምጽአ ፡ አፍራሲሁ ፡ ለሰሎሞን ፡ እምብሔረ ፡ ግብፅ ፡ ወእምኵሉ ፡ በሐውርት ።
They brought horses for Solomon out of Egypt and out of all lands.
9:29 ⧉ ⤴︎ וּשְׁאָר֙ דִּבְרֵ֣י שְׁלֹמֹ֔ה הָרִאשֹׁנִ֖ים וְהָאַחֲרוֹנִ֑ים הֲלֹא ־הֵ֣ם כְּתוּבִ֗ים עַל ־דִּבְרֵי֙ נָתָ֣ן הַנָּבִ֔יא וְעַל ־נְבוּאַ֞ת אֲחִיָּ֣ה הַשִּׁילוֹנִ֗י וּבַֽחֲזוֹת֙ (יעדי ) [יֶעְדּ֣וֹ ] הַחֹזֶ֔ה עַל ־יָרׇבְעָ֖ם בֶּן ־נְבָֽט ׃
καὶ οἱ κατάλοιποι λόγοι Σαλωμων οἱ πρῶτοι καὶ οἱ ἔσχατοι ἰδοὺ γεγραμμένοι ἐπὶ τῶν λόγων Ναθαν τοῦ προφήτου καὶ ἐπὶ τῶν λόγων Αχια τοῦ Σηλωνίτου καὶ ἐν ταῖς ὁράσεσιν Ιωηλ τοῦ ὁρῶντος περὶ Ιεροβοαμ υἱοῦ Ναβατ
Reliqua autem operum Salomonis priorum et novissimorum scripta sunt in verbis Nathan prophetae , et in libris Ahiae Silonitis , in visione quoque Addo videntis contra Jeroboam filium Nabat .
ወእለ ፡ ተርፉ ፡ ቃላተ ፡ ሰሎሞን ፡ ቀደምት ፡ ወደኃርት ፡ ነዮሙ ፡ ጽሑፋት ፡ በቃለ ፡ ናታን ፡ ነቢይ ፡ ወበቃለ ፡ አኪያ ፡ ሴሎናዊ ፡ ወበራእየ ፡ ኢዮሄል ፡ ራአዪሁ ፡ ዘይሬኢ ፡ ለኢዮርብዓም ፡ ወልደ ፡ ናባጥ ።
Now the rest of the acts of Solomon, first and last, aren’t they written in the history of Nathan the prophet, and in the prophecy of Ahijah the Shilonite, and in the visions of Iddo the seer concerning Jeroboam the son of Nebat?
9:30 ⧉ ⤴︎ וַיִּמְלֹ֨ךְ שְׁלֹמֹ֧ה בִירוּשָׁלַ֛͏ִם עַל ־כׇּל ־יִשְׂרָאֵ֖ל אַרְבָּעִ֥ים שָׁנָֽה ׃
καὶ ἐβασίλευσεν Σαλωμων ὁ βασιλεὺς ἐπὶ πάντα Ισραηλ τεσσαράκοντα ἔτη
Regnavit autem Salomon in Jerusalem super omnem Israël quadraginta annis .
ወነግሠ ፡ ሰሎሞን ፡ ንጉሥ ፡ ላዕለ ፡ ኵሎሙ ፡ እስራኤል ፡ አርባዓ ፡ ዓመተ ።
Solomon reigned in Jerusalem over all Israel forty years.
9:31 ⧉ ⤴︎ וַיִּשְׁכַּ֤ב שְׁלֹמֹה֙ עִם ־אֲבֹתָ֔יו וַֽיִּקְבְּרֻ֔הוּ בְּעִ֖יר דָּוִ֣יד אָבִ֑יו וַיִּמְלֹ֛ךְ רְחַבְעָ֥ם בְּנ֖וֹ תַּחְתָּֽיו ׃ {פ}
καὶ ἐκοιμήθη Σαλωμων καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν πόλει Δαυιδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ ἐβασίλευσεν Ροβοαμ υἱὸς αὐτοῦ ἀντ’ αὐτοῦ
Dormivitque cum patribus suis , et sepelierunt eum in civitate David : regnavitque Roboam filius ejus pro eo .
ወኖመ ፡ ሰሎሞን ፡ ወቀበርዎ ፡ ውስተ ፡ ሀገረ ፡ ዳዊት ፡ አቡሁ ፡ ወነግሠ ፡ ሮብዓም ፡ ወልዱ ፡ እምድኅሬሁ ።
Solomon slept with his fathers, and he was buried in his father David’s city; and Rehoboam his son reigned in his place.