| 19:1 | טֽוֹב־רָ֭שׁ הוֹלֵ֣ךְ בְּתֻמּ֑וֹ מֵעִקֵּ֥שׁ שְׂ֝פָתָ֗יו וְה֣וּא כְסִֽיל׃ | — | Melior est pauper qui ambulat in simplicitate sua quam dives torquens labia sua, et insipiens. | ዕበዱ፡ ለብእሲ፡ ያጠፍእ፡ ፍናዊሁ፡ ወለእግዚአብሔር፡ ያስተጋፍዖ፡ በልቡ። | 行為純正的貧窮人 勝過乖謬愚妄的富足人。 |
|---|
| 19:2 | גַּ֤ם בְּלֹא־דַ֣עַת נֶ֣פֶשׁ לֹא־ט֑וֹב וְאָ֖ץ בְּרַגְלַ֣יִם חוֹטֵֽא׃ | — | Ubi non est scientia animae, non est bonum, et qui festinus est pedibus offendet. | ባዕል፡ ይዌስክ፡ አዕርክተ፡ ብዙኀነ፡ ወነዳይሰ፡ ኪያሁኒ፡ ዘቦ፡ የኃጥእ። | 心無知識的，乃為不善； 腳步急快的，難免犯罪。 |
|---|
| 19:3 | אִוֶּ֣לֶת אָ֭דָם תְּסַלֵּ֣ף דַּרְכּ֑וֹ וְעַל־יְ֝הֹוָ֗ה יִזְעַ֥ף לִבּֽוֹ׃ | ἀφροσύνη ἀνδρὸς λυμαίνεται τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ τὸν δὲ θεὸν αἰτιᾶται τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ | Stultitia hominis supplantat gressus ejus, et contra Deum fervet animo suo. | ሰማዕተ፡ ሐሰት፡ ርኩስ፡ ውእቱ፡ ወዘየኃሥሥ፡ በግፍዕ፡ ኢያመስጥ። | 人的愚昧傾敗他的道； 他的心也抱怨耶和華。 |
|---|
| 19:4 | ה֗וֹן יֹ֭סִיף רֵעִ֣ים רַבִּ֑ים וְ֝דָ֗ל מֵרֵעֵ֥הוּ יִפָּרֵֽד׃ | πλοῦτος προστίθησιν φίλους πολλούς ὁ δὲ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος φίλου λείπεται | Divitiae addunt amicos plurimos ; a paupere autem et hi quos habuit separantur. | ወብዙኃን፡ ይትለአኩ፡ በቅድመ፡ ነገሥት፡ ወባሕቱ፡ ጽድቁ፡ ወሀብቱ፡ ለብእሲ፡ እምኀበ፡ እግዚአብሔር። | 財物使朋友增多； 但窮人朋友遠離。 |
|---|
| 19:5 | עֵ֣ד שְׁ֭קָרִים לֹ֣א יִנָּקֶ֑ה וְיָפִ֥יחַ כְּ֝זָבִ֗ים לֹ֣א יִמָּלֵֽט׃ | μάρτυς ψευδὴς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται ὁ δὲ ἐγκαλῶν ἀδίκως οὐ διαφεύξεται | Testis falsus non erit impunitus, et qui mendacia loquitur non effugiet. | ወኵሉ፡ እኩይ፡ ይከውን፡ ዝንጓጔ፡ ብእሲ፡ ኵሉ፡ ዘአኃወ፡ ነዳያነ፡ ይጸልእ፡ እምታአኅኃሁ፡ ርኁቅ፡ ውእቱ። | 作假見證的，必不免受罰； 吐出謊言的，終不能逃脫。 |
|---|
| 19:6 | רַ֭בִּים יְחַלּ֣וּ פְנֵֽי־נָדִ֑יב וְכׇל־הָ֝רֵ֗עַ לְאִ֣ישׁ מַתָּֽן׃ | πολλοὶ θεραπεύουσιν πρόσωπα βασιλέων πᾶς δὲ ὁ κακὸς γίνεται ὄνειδος ἀνδρί | Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. | ሕሊና፡ ሠናይት፡ ለእለ፡ አጥረይዋ፡ ትቀርብ፡ ወብእሲ፡ ጠቢብ፡ ይረክባ። | 好施散的，有多人求他的恩情； 愛送禮的，人都為他的朋友。 |
|---|
| 19:7 | כׇּ֥ל־אֲחֵי־רָ֨שׁ׀ שְֽׂנֵאֻ֗הוּ אַ֤ף כִּ֣י מְ֭רֵעֵהוּ רָחֲק֣וּ מִמֶּ֑נּוּ מְרַדֵּ֖ף אֲמָרִ֣ים (לא) [לוֹ־]הֵֽמָּה׃ | πᾶς ὃς ἀδελφὸν πτωχὸν μισεῖ καὶ φιλίας μακρὰν ἔσται ἔννοια ἀγαθὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτὴν ἐγγιεῖ ἀνὴρ δὲ φρόνιμος εὑρήσει αὐτήν ὁ πολλὰ κακοποιῶν τελεσιουργεῖ κακίαν ὃς δὲ ἐρεθίζει λόγους οὐ σωθήσεται | Fratres hominis pauperis oderunt eum ; insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur nihil habebit ; | ዘብዙኅ፡ እከዩ፡ ይፌጽም፡ እከየ፡ ወዘያስዖዝዝ፡ ነገረ፡ ኢይድኅን። | 貧窮人，弟兄都恨他； 何況他的朋友，更遠離他！ 他用言語追隨，他們卻走了。 |
|---|
| 19:8 | קֹֽנֶה־לֵּ֭ב אֹהֵ֣ב נַפְשׁ֑וֹ שֹׁמֵ֥ר תְּ֝בוּנָ֗ה לִמְצֹא־טֽוֹב׃ | ὁ κτώμενος φρόνησιν ἀγαπᾷ ἑαυτόν ὃς δὲ φυλάσσει φρόνησιν εὑρήσει ἀγαθά | qui autem possessor est mentis diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. | ዘአጥረያ፡ ለጥበብ፡ ያፈቅር፡ ነፍሶ፡ ወዘያፈቅር፡ አእምሮ፡ ይረክብ፡ ኄረ። | 得着智慧的，愛惜生命； 保守聰明的，必得好處。 |
|---|
| 19:9 | עֵ֣ד שְׁ֭קָרִים לֹ֣א יִנָּקֶ֑ה וְיָפִ֖יחַ כְּזָבִ֣ים יֹאבֵֽד׃ {פ} | μάρτυς ψευδὴς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται ὃς δ’ ἂν ἐκκαύσῃ κακίαν ἀπολεῖται ὑπ’ αὐτῆς | Falsus testis non erit impunitus, et qui loquitur mendacia peribit. | ሰማዕተ፡ ኀሰት፡ ኢይድኅን፡ እምኵነኔ፡ ወዘያስተውዕያ፡ ለእከይ፡ ይተኃጐል፡ ባቲ። | 作假見證的，不免受罰； 吐出謊言的，也必滅亡。 |
|---|
| 19:10 | לֹא־נָאוֶ֣ה לִכְסִ֣יל תַּעֲנ֑וּג אַ֝֗ף כִּֽי־לְעֶ֤בֶד׀ מְשֹׁ֬ל בְּשָׂרִֽים׃ | οὐ συμφέρει ἄφρονι τρυφή καὶ ἐὰν οἰκέτης ἄρξηται μεθ’ ὕβρεως δυναστεύειν | Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. | ኢይደልዎ፡ ለዐብድ፡ ተድላ፡ ወለእመ፡ ገብረ፡ ኵነኔ፡ ዘምስለ፡ ጽእለት፡ ትኄየል። | 愚昧人宴樂度日是不合宜的； 何況僕人管轄王子呢？ |
|---|
| 19:11 | שֵׂ֣כֶל אָ֭דָם הֶאֱרִ֣יךְ אַפּ֑וֹ וְ֝תִפְאַרְתּ֗וֹ עֲבֹ֣ר עַל־פָּֽשַׁע׃ | ἐλεήμων ἀνὴρ μακροθυμεῖ τὸ δὲ καύχημα αὐτοῦ ἐπέρχεται παρανόμοις | Doctrina viri per patientiam noscitur, et gloria ejus est iniqua praetergredi. | ወሐሪ፡ ብእሲ፡ ይትዔገሥ፡ ወትምክሕተ፡ ምሕረቱ፡ ይትቃወሞሙ፡ ለኃጥአን። | 人有見識就不輕易發怒； 寬恕人的過失便是自己的榮耀。 |
|---|
| 19:12 | נַ֣הַם כַּ֭כְּפִיר זַ֣עַף מֶ֑לֶךְ וּכְטַ֖ל עַל־עֵ֣שֶׂב רְצוֹנֽוֹ׃ | βασιλέως ἀπειλὴ ὁμοία βρυγμῷ λέοντος ὥσπερ δὲ δρόσος ἐπὶ χόρτῳ οὕτως τὸ ἱλαρὸν αὐτοῦ | Sicut fremitus leonis, ita et regis ira, et sicut ros super herbam, ita et hilaritas ejus. | መዓተ፡ ንጉሥ፡ ከመ፡ ጣሕረ፡ አንበሳ፡ ወከመ፡ ጠል፡ ዘይወርድ፡ ዲበ፡ ሣዕር፡ ከማሁ፡ ውእቱ፡ ውኅዋኄሁ። | 王的忿怒好像獅子吼叫； 他的恩典卻如草上的甘露。 |
|---|
| 19:13 | הַוֺּ֣ת לְ֭אָבִיו בֵּ֣ן כְּסִ֑יל וְדֶ֥לֶף טֹ֝רֵ֗ד מִדְיְנֵ֥י אִשָּֽׁה׃ | αἰσχύνη πατρὶ υἱὸς ἄφρων καὶ οὐχ ἁγναὶ εὐχαὶ ἀπὸ μισθώματος ἑταίρας | Dolor patris filius stultus, et tecta jugiter perstillantia litigiosa mulier. | ኃፍረት፡ ለአብ፡ ዐብድ፡ ወልድ፡ ወኢኮነ፡ ንጹሐ፡ ጸሎት፡ ምስለ፡ ዐስበ፡ ከልአት። | 愚昧的兒子是父親的禍患； 妻子的爭吵如雨連連滴漏。 |
|---|
| 19:14 | בַּ֣יִת וָ֭הוֹן נַחֲלַ֣ת אָב֑וֹת וּ֝מֵיְהֹוָ֗ה אִשָּׁ֥ה מַשְׂכָּֽלֶת׃ | οἶκον καὶ ὕπαρξιν μερίζουσιν πατέρες παισίν παρὰ δὲ θεοῦ ἁρμόζεται γυνὴ ἀνδρί | Domus et divitiae dantur a parentibus ; a Domino autem proprie uxor prudens. | አብያተ፡ ወንዋየ፡ ይከፍሉ፡ አበው፡ ለውሉዶሙ፡ ወባሕቱ፡ በኀበ፡ እግዚአብሔር፡ ትትዋደዶ፡ ብእሲት፡ ለብእሲሃ። | 房屋錢財是祖宗所遺留的； 惟有賢慧的妻是耶和華所賜的。 |
|---|
| 19:15 | עַ֭צְלָה תַּפִּ֣יל תַּרְדֵּמָ֑ה וְנֶ֖פֶשׁ רְמִיָּ֣ה תִרְעָֽב׃ | δειλία κατέχει ἀνδρογύναιον ψυχὴ δὲ ἀεργοῦ πεινάσει | Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. | ምምዓ፡ ይእኅዞ፡ ለብእሲ፡ ፅኑስ፡ ወነፍስ፡ ዘኢይትቀነይ፡ ይርኅብ። | 懶惰使人沉睡； 懈怠的人必受飢餓。 |
|---|
| 19:16 | שֹׁמֵ֣ר מִ֭צְוָה שֹׁמֵ֣ר נַפְשׁ֑וֹ בּוֹזֵ֖ה דְרָכָ֣יו (יומת) [יָמֽוּת]׃ | ὃς φυλάσσει ἐντολήν τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν ὁ δὲ καταφρονῶν τῶν ἑαυτοῦ ὁδῶν ἀπολεῖται | Qui custodit mandatum custodit animam suam ; qui autem negligit viam suam mortificabitur. | ዘየዓቅብ፡ ተግሣፀ፡ ወትእዛዘ፡ ይትመኀፀን፡ ነፍሶ፡ ወዘያሰትትሰ፡ ፍናዊሁ፡ ይትኃጐል። | 謹守誡命的，保全生命； 輕忽己路的，必致死亡。 |
|---|
| 19:17 | מַלְוֵ֣ה יְ֭הֹוָה ח֣וֹנֵֽן דָּ֑ל וּ֝גְמֻל֗וֹ יְשַׁלֶּם־לֽוֹ׃ | δανίζει θεῷ ὁ ἐλεῶν πτωχόν κατὰ δὲ τὸ δόμα αὐτοῦ ἀνταποδώσει αὐτῷ | Foeneratur Domino qui miseretur pauperis, et vicissitudinem suam reddet ei. | ይሌቅሖ፡ ለእግዚአብሔር፡ ዘይምሕር፡ ነዳየ፡ ወበከመ፡ ሀብቱ፡ ይፈድዮ። | 憐憫貧窮的，就是借給耶和華； 他的善行，耶和華必償還。 |
|---|
| 19:18 | יַסֵּ֣ר בִּ֭נְךָ כִּֽי־יֵ֣שׁ תִּקְוָ֑ה וְאֶל־הֲ֝מִית֗וֹ אַל־תִּשָּׂ֥א נַפְשֶֽׁךָ׃ | παίδευε υἱόν σου οὕτως γὰρ ἔσται εὔελπις εἰς δὲ ὕβριν μὴ ἐπαίρου τῇ ψυχῇ σου | Erudi filium tuum ; ne desperes : ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. | ዝብጥ፡ ወልደከ፡ ከመ፡ ይኩንከ፡ ለተስፋ፡ ወለተጽእሎሰ፡ ኢታልዕል፡ እዴከ። | 趁有指望，管教你的兒子； 你的心不可任他死亡。 |
|---|
| 19:19 | (גרל) [גְּֽדׇל־]חֵ֭מָה נֹ֣שֵׂא עֹ֑נֶשׁ כִּ֥י אִם־תַּ֝צִּ֗יל וְע֣וֹד תּוֹסִֽף׃ | κακόφρων ἀνὴρ πολλὰ ζημιωθήσεται ἐὰν δὲ λοιμεύηται καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ προσθήσει | Qui impatiens est sustinebit damnum, et cum rapuerit, aliud apponet. | ብእሲ፡ እኩይ፡ ብዙኀ፡ ያኃጒል፡ ወእመሰ፡ ዓቢይ፡ ሕቡል፡ ነፍሶሂ፡ ይዌስክ። | 暴怒的人必受刑罰； 你若救他，必須再救。 |
|---|
| 19:20 | שְׁמַ֣ע עֵ֭צָה וְקַבֵּ֣ל מוּסָ֑ר לְ֝מַ֗עַן תֶּחְכַּ֥ם בְּאַחֲרִיתֶֽךָ׃ | ἄκουε υἱέ παιδείαν πατρός σου ἵνα σοφὸς γένῃ ἐπ’ ἐσχάτων σου | Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. | ስማዕ፡ ወልድየ፡ ተግሣፀ፡ አቡከ፡ ከመ፡ ትኩን፡ ጠቢበ፡ በደኃሪትከ። | 你要聽勸教，受訓誨， 使你終久有智慧。 |
|---|
| 19:21 | רַבּ֣וֹת מַחֲשָׁב֣וֹת בְּלֶב־אִ֑ישׁ וַעֲצַ֥ת יְ֝הֹוָ֗ה הִ֣יא תָקֽוּם׃ | πολλοὶ λογισμοὶ ἐν καρδίᾳ ἀνδρός ἡ δὲ βουλὴ τοῦ κυρίου εἰς τὸν αἰῶνα μένει | Multae cogitationes in corde viri ; voluntas autem Domini permanebit. | ብዙኅ፡ ሕሊና፡ ውስተ፡ ልበ፡ ብእሲ፡ መምክር፡ ወምክሩሰ፡ ለእግዚአብሔር፡ ይሄሉ፡ ለዓለም። | 人心多有計謀； 惟有耶和華的籌算才能立定。 |
|---|
| 19:22 | תַּאֲוַ֣ת אָדָ֣ם חַסְדּ֑וֹ וְטֽוֹב־רָ֝֗שׁ מֵאִ֥ישׁ כָּזָֽב׃ | καρπὸς ἀνδρὶ ἐλεημοσύνη κρείσσων δὲ πτωχὸς δίκαιος ἢ πλούσιος ψεύστης | Homo indigens misericors est, et melior est pauper quam vir mendax. | ፍሬሁ፡ ለብእሲ፡ ምጽዋት፡ ይኄይስ፡ ነዳይ፡ ጻድቅ፡ እምባዕል፡ ሐሳዊ። | 施行仁慈的，令人愛慕； 窮人強如說謊言的。 |
|---|
| 19:23 | יִרְאַ֣ת יְהֹוָ֣ה לְחַיִּ֑ים וְשָׂבֵ֥עַ יָ֝לִ֗ין בַּל־יִפָּ֥קֶד רָֽע׃ | φόβος κυρίου εἰς ζωὴν ἀνδρί ὁ δὲ ἄφοβος αὐλισθήσεται ἐν τόποις οὗ οὐκ ἐπισκοπεῖται γνῶσις | Timor Domini ad vitam, et in plenitudine commorabitur absque visitatione pessima. | ፈሪሀ፡ እግዚአብሔር፡ ሕይወተ፡ ብእሲ፡ ዘኢይፈርህሰ፡ የኃድር፡ ውስተ፡ መካን፡ ኀበ፡ ኢያስተርኢ፡ አእምሮ። | 敬畏耶和華的，得着生命； 他必恆久知足，不遭禍患。 |
|---|
| 19:24 | טָ֘מַ֤ן עָצֵ֣ל יָ֭דוֹ בַּצַּלָּ֑חַת גַּם־אֶל־פִּ֝֗יהוּ לֹ֣א יְשִׁיבֶֽנָּה׃ | ὁ ἐγκρύπτων εἰς τὸν κόλπον αὐτοῦ χεῖρας ἀδίκως οὐδὲ τῷ στόματι οὐ μὴ προσαγάγῃ αὐτάς | Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. | የኀብእ፡ ሀካይ፡ እዴሁ፡ ውስተ፡ ኅፅኑ፡ ወኀበ፡ አፉሁ፡ ኢያቀርብ። | 懶惰人放手在盤子裏， 就是向口撤回，他也不肯。 |
|---|
| 19:25 | לֵ֣ץ תַּ֭כֶּה וּפֶ֣תִי יַעְרִ֑ם וְהוֹכִ֥יחַ לְ֝נָב֗וֹן יָבִ֥ין דָּֽעַת׃ | λοιμοῦ μαστιγουμένου ἄφρων πανουργότερος γίνεται ἐὰν δὲ ἐλέγχῃς ἄνδρα φρόνιμον νοήσει αἴσθησιν | Pestilente flagellato stultus sapientior erit ; si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. | ሕቡል፡ እንዘ፡ ይትቀሠፍ፡ ዐብድ፡ ጠቢበ፡ ይከውን፡ ወእመሰ፡ ዘለፍኮ፡ ለብእሲ፡ ጠቢብ፡ ይሔሊ፡ አእምሮ። | 鞭打褻慢人，愚蒙人必長見識； 責備明哲人，他就明白知識。 |
|---|
| 19:26 | מְֽשַׁדֶּד־אָ֭ב יַבְרִ֣יחַ אֵ֑ם בֵּ֝֗ן מֵבִ֥ישׁ וּמַחְפִּֽיר׃ | ὁ ἀτιμάζων πατέρα καὶ ἀπωθούμενος μητέρα αὐτοῦ καταισχυνθήσεται καὶ ἐπονείδιστος ἔσται | Qui affligit patrem, et fugat matrem, ignominiosus est et infelix. | ዘያኀሥር፡ አባሁ፡ ወእሞ፡ ይትከላእ፡ ወይትኀፈር፡ ወምኑነ፡ ይከውን። | 虐待父親、攆出母親的， 是貽羞致辱之子。 |
|---|
| 19:27 | חֲֽדַל־בְּ֭נִי לִשְׁמֹ֣עַ מוּסָ֑ר לִ֝שְׁג֗וֹת מֵאִמְרֵי־דָֽעַת׃ | υἱὸς ἀπολειπόμενος φυλάξαι παιδείαν πατρὸς μελετήσει ῥήσεις κακάς | Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. | ወልድ፡ ዘይትከላእ፡ እምዓቂበ፡ ትምህርተ፡ አብ፡ ይትሜሀር፡ ቃለ፡ እኩየ። | 我兒，不可聽了教訓 而又偏離知識的言語。 |
|---|
| 19:28 | עֵ֣ד בְּ֭לִיַּעַל יָלִ֣יץ מִשְׁפָּ֑ט וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים יְבַלַּע־אָֽוֶן׃ | ὁ ἐγγυώμενος παῖδα ἄφρονα καθυβρίζει δικαίωμα στόμα δὲ ἀσεβῶν καταπίεται κρίσεις | Testis iniquus deridet judicium, et os impiorum devorat iniquitatem. | ዘይትሄበይ፡ ዐብደ፡ ወልደ፡ ያጼእል፡ ፍትሐ፡ ወለአፈረሲዐን፡ ይውኅጦ፡ እኩይ፡ ኵነኔ። | 匪徒作見證戲笑公平； 惡人的口吞下罪孽。 |
|---|
| 19:29 | נָכ֣וֹנוּ לַלֵּצִ֣ים שְׁפָטִ֑ים וּ֝מַהֲלֻמ֗וֹת לְגֵ֣ו כְּסִילִֽים׃ | ἑτοιμάζονται ἀκολάστοις μάστιγες καὶ τιμωρίαι ὤμοις ἀφρόνων | Parata sunt derisoribus judicia, et mallei percutientes stultorum corporibus. | ወይጸንሕ፡ ሎሙ፡ መቅሠፍት፡ ለእኩያን፡ ወኵነኔ፡ ከማሁ፡ ለዐብዳን። | 刑罰是為褻慢人預備的； 鞭打是為愚昧人的背預備的。 |
|---|