| 22:1 | נִבְחָ֣ר שֵׁ֭ם מֵעֹ֣שֶׁר רָ֑ב מִכֶּ֥סֶף וּ֝מִזָּהָ֗ב חֵ֣ן טֽוֹב׃ | αἱρετώτερον ὄνομα καλὸν ἢ πλοῦτος πολύς ὑπὲρ δὲ ἀργύριον καὶ χρυσίον χάρις ἀγαθή | Melius est nomen bonum quam divitiae multae ; super argentum et aurum gratia bona. | ይኄይስ፡ ስም፡ ሠናይ፡ እምበዙኅ፡ ብዕል፡ ወእምብሩር፡ ወወርቅ፡ ሞገስ፡ አዳም። |
|---|
| 22:2 | עָשִׁ֣יר וָרָ֣שׁ נִפְגָּ֑שׁוּ עֹשֵׂ֖ה כֻלָּ֣ם יְהֹוָֽה׃ | πλούσιος καὶ πτωχὸς συνήντησαν ἀλλήλοις ἀμφοτέρους δὲ ὁ κύριος ἐποίησεν | Dives et pauper obviaverunt sibi : utriusque operator est Dominus. | ባዕል፡ ወነዳይ፡ ይትራከቡ፡ ኅቡረ፡ ወክልኤሆሙ፡ እግዚአብሔር፡ ገብረ። |
|---|
| 22:3 | עָר֤וּם׀ רָאָ֣ה רָעָ֣ה (ויסתר) [וְנִסְתָּ֑ר] וּ֝פְתָיִ֗ים עָבְר֥וּ וְֽנֶעֱנָֽשׁוּ׃ | πανοῦργος ἰδὼν πονηρὸν τιμωρούμενον κραταιῶς αὐτὸς παιδεύεται οἱ δὲ ἄφρονες παρελθόντες ἐζημιώθησαν | Callidus vidit malum, et abscondit se ; innocens pertransiit, et afflictus est damno. | ማእምር፡ ርእዮ፡ እንዘ፡ ይትኴነን፡ እኩይ፡ ኅዩል፡ ይትጌሠፅ፡ ወዐብዳንሰ፡ እንዘ፡ የኀልፉ፡ ኀሥሩ። |
|---|
| 22:4 | עֵ֣קֶב עֲ֭נָוָה יִרְאַ֣ת יְהֹוָ֑ה עֹ֖שֶׁר וְכָב֣וֹד וְחַיִּֽים׃ | γενεὰ σοφίας φόβος κυρίου καὶ πλοῦτος καὶ δόξα καὶ ζωή | Finis modestiae timor Domini, divitiae, et gloria, et vita. | ትወልዳ፡ ለጥበብ፡ ፈሪሀ፡ እግዚአብሔር፡ ለክብር፡ ወለብዕል፡ ወለሕይወት። |
|---|
| 22:5 | צִנִּ֣ים פַּ֭חִים בְּדֶ֣רֶךְ עִקֵּ֑שׁ שׁוֹמֵ֥ר נַ֝פְשׁ֗וֹ יִרְחַ֥ק מֵהֶֽם׃ | τρίβολοι καὶ παγίδες ἐν ὁδοῖς σκολιαῖς ὁ δὲ φυλάσσων τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἀφέξεται αὐτῶν | Arma et gladii in via perversi ; custos autem animae suae longe recedit ab eis. | አሜከላ፡ ወመሣግር፡ ውስተ፡ ፍናው፡ ጠዋያት፡ ወዘየዐቅብሰ፡ ነፍሶ፡ ያድኅን፡ ወያመስጦን። |
|---|
| 22:6 | חֲנֹ֣ךְ לַ֭נַּעַר עַל־פִּ֣י דַרְכּ֑וֹ גַּ֥ם כִּי־יַ֝זְקִ֗ין לֹא־יָס֥וּר מִמֶּֽנָּה׃ | — | Proverbium est : adolescens juxta viam suam ; etiam cum senuerit, non recedet ab ea. | አብዕልት፡ ነዳያነ፡ ይኴንኑ፡ ወአግብርት፡ ለአጋእዚቲሆሙ፡ ይሌቅሑ። |
|---|
| 22:7 | עָ֭שִׁיר בְּרָשִׁ֣ים יִמְשׁ֑וֹל וְעֶ֥בֶד לֹ֝וֶ֗ה לְאִ֣ישׁ מַלְוֶֽה׃ | πλούσιοι πτωχῶν ἄρξουσιν καὶ οἰκέται ἰδίοις δεσπόταις δανιοῦσιν | Dives pauperibus imperat, et qui accipit mutuum servus est foenerantis. | ወዘይዘርእ፡ ሕብለ፡ የአርር፡ እከየ፡ ወመቅሠፍተ፡ ምግባሪሁ፡ ይፌጽም። |
|---|
| 22:8 | זוֹרֵ֣עַ עַ֭וְלָה (יקצור) [יִקְצׇר־]אָ֑וֶן וְשֵׁ֖בֶט עֶבְרָת֣וֹ יִכְלֶֽה׃ | ὁ σπείρων φαῦλα θερίσει κακά πληγὴν δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει ἄνδρα ἱλαρὸν καὶ δότην εὐλογεῖ ὁ θεός ματαιότητα δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει | Qui seminat iniquitatem metet mala, et virga irae suae consummabitur. | ብእሴ፡ ፍሡሐ፡ ወሀቤ፡ ይፈቅር፡ እግዚአብሔር፡ ወከንቶ፡ ምግባሪሁ፡ ይጸልእ። |
|---|
| 22:9 | טֽוֹב־עַ֭יִן ה֣וּא יְבֹרָ֑ךְ כִּֽי־נָתַ֖ן מִלַּחְמ֣וֹ לַדָּֽל׃ | ὁ ἐλεῶν πτωχὸν αὐτὸς διατραφήσεται τῶν γὰρ ἑαυτοῦ ἄρτων ἔδωκεν τῷ πτωχῷ νίκην καὶ τιμὴν περιποιεῖται ὁ δῶρα δούς τὴν μέντοι ψυχὴν ἀφαιρεῖται τῶν κεκτημένων | Qui pronus est ad misericordiam benedicetur : de panibus enim suis dedit pauperi. Victoriam et honorem acquiret qui dat munera ; animam autem aufert accipientium. | ዘይምሕርሰ፡ ነዳየ፡ ውእቱ፡ በልዐ፡ እስመ፡ ኅብስቶ፡ ወሀበ፡ ለምስኪናን፡ ወአኮ፡ ለባዕል፡ ዘይፈዲ፡ ለዘወሀቦ። |
|---|
| 22:10 | גָּ֣רֵֽשׁ לֵ֭ץ וְיֵצֵ֣א מָד֑וֹן וְ֝יִשְׁבֹּ֗ת דִּ֣ין וְקָלֽוֹן׃ | ἔκβαλε ἐκ συνεδρίου λοιμόν καὶ συνεξελεύσεται αὐτῷ νεῖκος ὅταν γὰρ καθίσῃ ἐν συνεδρίῳ πάντας ἀτιμάζει | Ejice derisorem, et exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. | መዊዐ፡ ወክብረ፡ ይረክብ፡ ዘወሀበ፡ ሕልያነ፡ ወባሕቱ፡ ነፍሶ፡ ያአትት፡ ዘነሥአ። |
|---|
| 22:11 | אֹהֵ֥ב (טהור) [טְהׇר־]לֵ֑ב חֵ֥ן שְׂ֝פָתָ֗יו רֵעֵ֥הוּ מֶֽלֶךְ׃ | ἀγαπᾷ κύριος ὁσίας καρδίας δεκτοὶ δὲ αὐτῷ πάντες ἄμωμοι χείλεσιν ποιμαίνει βασιλεύς | Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. | አውጽእ፡ እምእንግልጋ፡ ቀታሌ፡ ወይትልዎ፡ ሞት፡ እስመ፡ ሶበ፡ ይነብር፡ ውስተ፡ እንግልጋ፡ ኵሎ፡ ያኅሠርሥር። |
|---|
| 22:12 | עֵינֵ֣י יְ֭הֹוָה נָ֣צְרוּ דָ֑עַת וַ֝יְסַלֵּ֗ף דִּבְרֵ֥י בֹגֵֽד׃ | οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ κυρίου διατηροῦσιν αἴσθησιν φαυλίζει δὲ λόγους παράνομος | Oculi Domini custodiunt scientiam, et supplantantur verba iniqui. | ያፈቅር፡ እግዚአብሔር፡ የዋሃተ፡ ልብ፡ ወኅሩያን፡ በኀቤሁ፡ ኵሎሙ፡ ንጹሐን፡ ወበከናፍሪሁ፡ ይሬኢ፡ ንጉሥ። |
|---|
| 22:13 | אָמַ֣ר עָ֭צֵל אֲרִ֣י בַח֑וּץ בְּת֥וֹךְ רְ֝חֹב֗וֹת אֵרָצֵֽחַ׃ | προφασίζεται καὶ λέγει ὀκνηρός λέων ἐν ταῖς ὁδοῖς ἐν δὲ ταῖς πλατείαις φονευταί | Dicit piger : Leo est foris ; in medio platearum occidendus sum. | አዕይንተ፡ እግዚአብሔር፡ የዓቅባ፡ አእምሮ፡ ወይሜንን፡ ቃለ፡ ጥበብ፡ ኃጥእ። |
|---|
| 22:14 | שׁוּחָ֣ה עֲ֭מֻקָּה פִּ֣י זָר֑וֹת זְע֥וּם יְ֝הֹוָ֗ה (יפול) [יִפׇּל־]שָֽׁם׃ | βόθρος βαθὺς στόμα παρανόμου ὁ δὲ μισηθεὶς ὑπὸ κυρίου ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν εἰσὶν ὁδοὶ κακαὶ ἐνώπιον ἀνδρός καὶ οὐκ ἀγαπᾷ τοῦ ἀποστρέψαι ἀπ’ αὐτῶν ἀποστρέφειν δὲ δεῖ ἀπὸ ὁδοῦ σκολιᾶς καὶ κακῆς | Fovea profunda os alienae : cui iratus est Dominus, incidet in eam. | ያመከኒ፡ ሀካይ፡ ሶበ፡ ይልእክዎ፡ ወይብል፡ ሀሎ፡ አንበሳ፡ ውስተ፡ ፍኖት፡ ወውስተ፡ መራኅብት፡ ቀትል። |
|---|
| 22:15 | אִ֭וֶּלֶת קְשׁוּרָ֣ה בְלֶב־נָ֑עַר שֵׁ֥בֶט מ֝וּסָ֗ר יַרְחִיקֶ֥נָּה מִמֶּֽנּוּ׃ | ἄνοια ἐξῆπται καρδίας νέου ῥάβδος δὲ καὶ παιδεία μακρὰν ἀπ’ αὐτοῦ | Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. | ግብ፡ ዕሙቅ፡ አፈ፡ ዐማፂ፡ ወዘተጸልአ፡ በኀበ፡ እግዚአብሔር፡ ይወድቅ፡ ውስቴቱ። |
|---|
| 22:16 | עֹ֣שֵֽׁק דָּ֭ל לְהַרְבּ֣וֹת ל֑וֹ נֹתֵ֥ן לְ֝עָשִׁ֗יר אַךְ־לְמַחְסֽוֹר׃ | ὁ συκοφαντῶν πένητα πολλὰ ποιεῖ τὰ ἑαυτοῦ δίδωσιν δὲ πλουσίῳ ἐπ’ ἐλάσσονι | Qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. | በፍናው፡ እኩያት፡ ቅድሜሁ፡ ለብእሲ፡ ወኢያፈቅር፡ ይትገኀሥ፡ እምኔሆን፡ ወተግኅሦሰ፡ መፍትው፡ እምፍኖት፡ ጸዋግ፡ ወእኪት። |
|---|
| 22:17 | הַ֥ט אׇזְנְךָ֗ וּ֭שְׁמַע דִּבְרֵ֣י חֲכָמִ֑ים וְ֝לִבְּךָ֗ תָּשִׁ֥ית לְדַעְתִּֽי׃ | λόγοις σοφῶν παράβαλλε σὸν οὖς καὶ ἄκουε ἐμὸν λόγον τὴν δὲ σὴν καρδίαν ἐπίστησον ἵνα γνῷς ὅτι καλοί εἰσιν | Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium : appone autem cor ad doctrinam meam, | ኢያእምሮ፡ አልዓለቶ፡ ለልበ፡ ወሬዛ፡ እስር፡ በትር፡ ወመቅሠፍት፡ ርኅቀ፡ እምኔሁ። |
|---|
| 22:18 | כִּֽי־נָ֭עִים כִּֽי־תִשְׁמְרֵ֣ם בְּבִטְנֶ֑ךָ יִכֹּ֥נוּ יַ֝חְדָּ֗ו עַל־שְׂפָתֶֽיךָ׃ | καὶ ἐὰν ἐμβάλῃς αὐτοὺς εἰς τὴν καρδίαν σου εὐφρανοῦσίν σε ἅμα ἐπὶ σοῖς χείλεσιν | quae pulchra erit tibi cum servaveris eam in ventre tuo, et redundabit in labiis tuis : | ዘይትዔገሎ፡ ለነዳይ፡ ብዙኀ፡ ይሬሲ፡ ጥሪቶ፡ ወይሁብ፡ ለባዕል፡ በተጽናሱ፡ ወአኮ፡ ለነዳይ። |
|---|
| 22:19 | לִֽהְי֣וֹת בַּ֭יהֹוָה מִבְטַחֶ֑ךָ הוֹדַעְתִּ֖יךָ הַיּ֣וֹם אַף־אָֽתָּה׃ | ἵνα σου γένηται ἐπὶ κύριον ἡ ἐλπὶς καὶ γνωρίσῃ σοι τὴν ὁδὸν αὐτοῦ | ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. | ኀበ፡ ቃለ፡ ጠቢባን፡ አቅርብ፡ ዕዝነከ፡ ለአፅምኦ፡ ወስማዕ፡ ቃለ፡ ዚአየ፡ ወልበከ፡ አቅርብ፡ ከመ፡ ሠናየ፡ ታእምር። |
|---|
| 22:20 | הֲלֹ֤א כָתַ֣בְתִּֽי לְ֭ךָ (שלשום) [שָׁלִישִׁ֑ים] בְּמֹ֖עֵצ֣וֹת וָדָֽעַת׃ | καὶ σὺ δὲ ἀπόγραψαι αὐτὰ σεαυτῷ τρισσῶς εἰς βουλὴν καὶ γνῶσιν ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου | Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia : | ወእመ፡ ወደይኮሙ፡ ውስተ፡ ልብከ፡ ያስተፌሥሑከ፡ ኅቡረ፡ በከናፍሪከ፡ ከመ፡ ይኩን፡ በኀበ፡ እግዚአብሔር፡ ተስፋከ፡ ፈድፋደ፡ ወያኤምረከ፡ ፍኖቶ። |
|---|
| 22:21 | לְהֽוֹדִיעֲךָ֗ קֹ֭שְׁטְ אִמְרֵ֣י אֱמֶ֑ת לְהָשִׁ֥יב אֲמָרִ֥ים אֱ֝מֶ֗ת לְשֹׁלְחֶֽיךָ׃ | διδάσκω οὖν σε ἀληθῆ λόγον καὶ γνῶσιν ἀγαθὴν ὑπακούειν τοῦ ἀποκρίνεσθαι λόγους ἀληθείας τοῖς προβαλλομένοις σοι | ut ostenderem tibi firmitatem et eloquia veritatis, respondere ex his illis qui miserunt te. | ናሁ፡ ጸሐፍኩ፡ ለከ፡ ትሥልስተ፡ ለምክር፡ ወለአእምሮ፡ ወአንተ፡ ጸሐፎን፡ ለርእስከ፡ ውስተ፡ ራኅበ፡ ልብከ። |
|---|
| 22:22 | אַֽל־תִּגְזׇל־דָּ֭ל כִּ֣י דַל־ה֑וּא וְאַל־תְּדַכֵּ֖א עָנִ֣י בַשָּֽׁעַר׃ | μὴ ἀποβιάζου πένητα πτωχὸς γάρ ἐστιν καὶ μὴ ἀτιμάσῃς ἀσθενῆ ἐν πύλαις | Non facias violentiam pauperi quia pauper est, neque conteras egenum in porta : | እሜህረከ፡ ህልወ፡ ቃለ፡ አእምሮ፡ ኄረ፡ ከመ፡ ትስማዕ፡ ወከመ፡ ታውሥእ፡ ቃለ፡ ጽድቅ፡ ለእለ፡ ይሴአሉከ። |
|---|
| 22:23 | כִּֽי־יְ֭הֹוָה יָרִ֣יב רִיבָ֑ם וְקָבַ֖ע אֶת־קֹבְעֵיהֶ֣ם נָֽפֶשׁ׃ | ὁ γὰρ κύριος κρινεῖ αὐτοῦ τὴν κρίσιν καὶ ῥύσῃ σὴν ἄσυλον ψυχήν | quia judicabit Dominus causam ejus, et configet eos qui confixerunt animam ejus. | ኢትትዓገሎ፡ ለነዳይ፡ እስመ፡ ምስኪን፡ ውእቱ፡ ወኢትመንን፡ ድውየ፡ በአናቅጽ። |
|---|
| 22:24 | אַל־תִּ֭תְרַע אֶת־בַּ֣עַל אָ֑ף וְאֶת־אִ֥ישׁ חֵ֝מ֗וֹת לֹ֣א תָבֽוֹא׃ | μὴ ἴσθι ἑταῖρος ἀνδρὶ θυμώδει φίλῳ δὲ ὀργίλῳ μὴ συναυλίζου | Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso : | እስመ፡ እግዚአብሔር፡ ይፈትሕ፡ ኵነኔሁ፡ ወይባልሖ፡ እም፡ እንቲአከ፡ ነፍስ፡ እንተ፡ ኢትሰረቅ፡ ወይትቤቀል፡ ሎቱ። |
|---|
| 22:25 | פֶּן־תֶּאֱלַ֥ף אֹרְחֹתָ֑ו וְלָקַחְתָּ֖ מוֹקֵ֣שׁ לְנַפְשֶֽׁךָ׃ | μήποτε μάθῃς τῶν ὁδῶν αὐτοῦ καὶ λάβῃς βρόχους τῇ σῇ ψυχῇ | ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. | ኢትኩን፡ መጽመሮ፡ ለብእሲ፡ መዓትም፡ ወምስለ፡ ዐርክ፡ መግዝእ፡ ኢትኀድር፡ ከመ፡ ኢትትመሀር፡ ፍኖቶ። |
|---|
| 22:26 | אַל־תְּהִ֥י בְתֹֽקְעֵי־כָ֑ף בַּ֝עֹרְבִ֗ים מַשָּׁאֽוֹת׃ | μὴ δίδου σεαυτὸν εἰς ἐγγύην αἰσχυνόμενος πρόσωπον | Noli esse cum his qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis : | ወትነሥኣ፡ መሥገርተ፡ ለነፍስከ፡ ወኢተሀብ፡ እዴከ፡ ለህቢት፡ በኀፊረ፡ ገጽ፡ እመ፡ አልብከ፡ ዘትፈዲ፡ ወይነሥአከ፡ ክዳነከ፡ ዘታሕተ፡ ገቦከ። |
|---|
| 22:27 | אִם־אֵֽין־לְךָ֥ לְשַׁלֵּ֑ם לָ֥מָּה יִקַּ֥ח מִ֝שְׁכָּבְךָ֗ מִתַּחְתֶּֽיךָ׃ | ἐὰν γὰρ μὴ ἔχῃς πόθεν ἀποτείσῃς λήμψονται τὸ στρῶμα τὸ ὑπὸ τὰς πλευράς σου | si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ? | ወኢትንሥት፡ ሥርዐተ፡ ዘለዓለም፡ ዘአንበሩ፡ አበዊከ። |
|---|
| 22:28 | אַל־תַּ֭סֵּג גְּב֣וּל עוֹלָ֑ם אֲשֶׁ֖ר עָשׂ֣וּ אֲבוֹתֶֽיךָ׃ | μὴ μέταιρε ὅρια αἰώνια ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες σου | Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. | ጥዩቅ፡ ብእሲ፡ ወበሊኅ፡ በምግባሩ፡ ለነገሥት፡ ሀለዎ፡ ይቅርብ፡ ወኢይቀውም፡ ለሰብእ፡ ፅኑሳን። |
|---|
| 22:29 | חָזִ֡יתָ אִ֤ישׁ׀ מָ֘הִ֤יר בִּמְלַאכְתּ֗וֹ לִֽפְנֵי־מְלָכִ֥ים יִתְיַצָּ֑ב בַּל־יִ֝תְיַצֵּ֗ב לִפְנֵ֥י חֲשֻׁכִּֽים׃ {פ} | ὁρατικὸν ἄνδρα καὶ ὀξὺν ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ βασιλεῦσι δεῖ παρεστάναι καὶ μὴ παρεστάναι ἀνδράσι νωθροῖς | Vidisti virum velocem in opere suo ? coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles. | — |
|---|