32:1 ⧉ ⤴︎ וַֽיִּשְׁבְּת֡וּ שְׁלֹ֤שֶׁת הָאֲנָשִׁ֣ים הָ֭אֵלֶּה מֵעֲנ֣וֹת אֶת ־אִיּ֑וֹב כִּ֤י ה֖וּא צַדִּ֣יק בְּעֵינָֽיו ׃ {פ}
ἡσύχασαν δὲ καὶ οἱ τρεῖς φίλοι αὐτοῦ ἔτι ἀντειπεῖν Ιωβ ἦν γὰρ Ιωβ δίκαιος ἐναντίον αὐτῶν
Omiserunt autem tres viri isti respondere Job , eo quod justus sibi videretur .
ወአርመሙ ፡ እሉ ፡ ሠለስቱ ፡ አዕርክቲሁ ፡ ወኢያውሥእዎ ፡ ለኢዮብ ፡ እንከ ፡ እስመ ፡ ይጼደቅ ፡ ኢዮብ ፡ በቅድሜሁ ።
So these three men ceased to answer Job, because he was righteous in his own eyes.
32:2 ⧉ ⤴︎ וַיִּ֤חַר אַ֨ף ׀ אֱלִיה֣וּא בֶן ־בַּרַכְאֵ֣ל הַבּוּזִי֮ מִמִּשְׁפַּ֢חַ֫ת רָ֥ם בְּ֭אִיּוֹב חָרָ֣ה אַפּ֑וֹ עַֽל ־צַדְּק֥וֹ נַ֝פְשׁ֗וֹ מֵאֱלֹהִֽים ׃
ὠργίσθη δὲ Ελιους ὁ τοῦ Βαραχιηλ ὁ Βουζίτης ἐκ τῆς συγγενείας Ραμ τῆς Αυσίτιδος χώρας ὠργίσθη δὲ τῷ Ιωβ σφόδρα διότι ἀπέφηνεν ἑαυτὸν δίκαιον ἐναντίον κυρίου
Et iratus indignatusque est Eliu filius Barachel Buzites , de cognatione Ram : iratus est autem adversum Job , eo quod justum se esse diceret coram Deo .
ወተምዐ ፡ ኤልዩስ ፡ ወልደ ፡ ብርክያል ፡ ዘቡዝ ፡ ዘሕዝበ ፡ አራም ፡ ዘብሔረ ፡ አውስጢድ ፡ ወተምዖ ፡ ለኢዮብ ፡ በሕቁ ፡ እስመ ፡ ይጼደቅ ፡ ቅድመ ፡ እግዚአብሔር ።
Then the wrath of Elihu the son of Barachel, the Buzite, of the family of Ram, was kindled against Job. His wrath was kindled because he justified himself rather than God.
32:3 ⧉ ⤴︎ וּבִשְׁלֹ֣שֶׁת רֵעָיו֮ חָרָ֢ה אַ֫פּ֥וֹ עַ֤ל אֲשֶׁ֣ר לֹא ־מָצְא֣וּ מַעֲנֶ֑ה וַ֝יַּרְשִׁ֗יעוּ אֶת ־אִיּֽוֹב ׃
καὶ κατὰ τῶν τριῶν δὲ φίλων ὠργίσθη σφόδρα διότι οὐκ ἠδυνήθησαν ἀποκριθῆναι ἀντίθετα Ιωβ καὶ ἔθεντο αὐτὸν εἶναι ἀσεβῆ
Porro adversum amicos ejus indignatus est , eo quod non invenissent responsionem rationabilem , sed tantummodo condemnassent Job .
ወተምዖሙ ፡ ጥቀ ፡ ለሠለስቱ ፡ አዕርክቲሁ ፡ እስመ ፡ ስእኑ ፡ አውሥኦቶ ፡ ለኢዮብ ፡ ዘይትማሰላ ፡ ለቃሉ ፡ ለእንተ ፡ ነበበ ፡ ወረሰይዎ ፡ ከመ ፡ ዘኃጥእ ።
Also his wrath was kindled against his three friends, because they had found no answer, and yet had condemned Job.
32:4 ⧉ ⤴︎ וֶאֱלִיה֗וּ חִכָּ֣ה אֶת ־אִ֭יּוֹב בִּדְבָרִ֑ים כִּ֤י זְֽקֵנִים ־הֵ֖מָּה מִמֶּ֣נּוּ לְיָמִֽים ׃
Ελιους δὲ ὑπέμεινεν δοῦναι ἀπόκρισιν Ιωβ ὅτι πρεσβύτεροι αὐτοῦ εἰσιν ἡμέραις
Igitur Eliu expectavit Job loquentem , eo quod seniores essent qui loquebantur .
ወጸንሖሙ ፡ ኤልዩስ ፡ ያውሥእዎ ፡ ለኢዮብ ፡ እስመ ፡ ይልህቅዎ ፡ በዋዕሊሆሙ ።
Now Elihu had waited to speak to Job, because they were older than he.
32:5 ⧉ ⤴︎ וַיַּ֤רְא אֱלִיה֗וּא כִּ֘י ־אֵ֤ין מַעֲנֶ֗ה בְּ֭פִי שְׁלֹ֥שֶׁת הָאֲנָשִׁ֗ים וַיִּ֥חַר אַפּֽוֹ ׃ {פ}
καὶ εἶδεν Ελιους ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπόκρισις ἐν στόματι τῶν τριῶν ἀνδρῶν καὶ ἐθυμώθη ὀργὴ αὐτοῦ
Cum autem vidisset quod tres respondere non potuissent , iratus est vehementer .
ወርእዮ ፡ ኤልዩስ ፡ ከመ ፡ አልቦ ፡ ነገር ፡ ውስተ ፡ አፈ ፡ ሠለስቲቲሆሙ ፡ እደው ፡ ወተምዖሙ ፡ በመዓቱ ።
When Elihu saw that there was no answer in the mouth of these three men, his wrath was kindled.
32:6 ⧉ ⤴︎ וַיַּ֤עַן ׀ אֱלִיה֖וּא בֶן ־בַּרַכְאֵ֥ל הַבּוּזִ֗י וַיֹּ֫אמַ֥ר צָ֘עִ֤יר אֲנִ֣י לְ֭יָמִים וְאַתֶּ֣ם יְשִׁישִׁ֑ים עַל ־כֵּ֖ן זָחַ֥לְתִּי וָאִירָ֓א ׀ מֵחַוֺּ֖ת דֵּעִ֣י אֶתְכֶֽם ׃
ὑπολαβὼν δὲ Ελιους ὁ τοῦ Βαραχιηλ ὁ Βουζίτης εἶπεν νεώτερος μέν εἰμι τῷ χρόνῳ ὑμεῖς δέ ἐστε πρεσβύτεροι διὸ ἡσύχασα φοβηθεὶς τοῦ ὑμῖν ἀναγγεῖλαι τὴν ἐμαυτοῦ ἐπιστήμην
Respondensque Eliu filius Barachel Buzites , dixit : Junior sum tempore , vos autem antiquiores : idcirco , demisso capite , veritus sum vobis indicare meam sententiam .
ወተሰጥወ ፡ ኤልዩስ ፡ ወልደ ፡ ብርክያል ፡ ዘቡዝ ፡ ወይቤ ፡ ንኡስ ፡ አነ ፡ በመዋዕልየ ፡ ወአንትሙሰ ፡ ልሂቃን ፡ ወሊቃውንት ፡ ወበእንተዝ ፡ አርመምኩ ፡ ፈሪህየ ፡ ከመ ፡ እንግርክሙ ፡ ዘእሔሊ ።
Elihu the son of Barachel the Buzite answered, “I am young, and you are very old. Therefore I held back, and didn’t dare show you my opinion.
32:7 ⧉ ⤴︎ אָ֭מַרְתִּי יָמִ֣ים יְדַבֵּ֑רוּ וְרֹ֥ב שָׁ֝נִ֗ים יֹדִ֥יעוּ חׇכְמָֽה ׃
εἶπα δὲ ὅτι ὁ χρόνος ἐστὶν ὁ λαλῶν ἐν πολλοῖς δὲ ἔτεσιν οἴδασιν σοφίαν
Sperabam enim quod aetas prolixior loqueretur , et annorum multitudo doceret sapientiam .
ወእቤ ፡ ባሕቱ ፡ አኮ ፡ ዓመታት ፡ ዘያስተባግራ ፡ ዘብዝኀሂ ፡ ክራማተ ፡ ኢየአምራ ፡ ለጥበብ ፡፡ 8፡ ዳዕሙ ፡ መንፈስ ፡ ውእቱ ፡ ዘላዕለ ፡ መዋቲ ፡ ወመንፈስ ፡ ዘኵሎ ፡ ይመልክ ፡ ውእቱ ፡ ይምህር ።
I said, ‘Days should speak, and multitude of years should teach wisdom.’
32:8 ⧉ ⤴︎ אָ֭כֵן רוּחַ ־הִ֣יא בֶאֱנ֑וֹשׁ וְנִשְׁמַ֖ת שַׁדַּ֣י תְּבִינֵֽם ׃
ἀλλὰ πνεῦμά ἐστιν ἐν βροτοῖς πνοὴ δὲ παντοκράτορός ἐστιν ἡ διδάσκουσα
Sed , ut video , spiritus est in hominibus , et inspiratio Omnipotentis dat intelligentiam .
— But there is a spirit in man, and the Spirit of the Almighty gives them understanding.
32:9 ⧉ ⤴︎ לֹא ־רַבִּ֥ים יֶחְכָּ֑מוּ וּ֝זְקֵנִ֗ים יָבִ֥ינוּ מִשְׁפָּֽט ׃
οὐχ οἱ πολυχρόνιοί εἰσιν σοφοί οὐδ’ οἱ γέροντες οἴδασιν κρίμα
Non sunt longaevi sapientes , nec senes intelligunt judicium .
አኮ ፡ እለ ፡ አብዝኁክራማተ ፡ ጠቢባን ፡ ሊቃውንትኒ ፡ ኢየአምርዋ ፡ ለፍትሕ ።
It is not the great who are wise, nor the aged who understand justice.
32:10 ⧉ ⤴︎ לָכֵ֣ן אָ֭מַרְתִּי שִׁמְעָה ־לִּ֑י אֲחַוֶּ֖ה דֵעִ֣י אַף ־אָֽנִי ׃
διὸ εἶπα ἀκούσατέ μου καὶ ἀναγγελῶ ὑμῖν ἃ οἶδα
Ideo dicam : Audite me : ostendam vobis etiam ego meam sapientiam .
ወባሕቱ ፡ ስምዑኒ ፡ እንግርክሙ ፡ ዘአአምር ፡ ወአጽምኡኒ ፡ ነገርየ ።
Therefore I said, ‘Listen to me; I also will show my opinion.’
32:11 ⧉ ⤴︎ הֵ֤ן הוֹחַ֨לְתִּי ׀ לְֽדִבְרֵיכֶ֗ם אָ֭זִין עַד ־תְּב֥וּנֹֽתֵיכֶ֑ם עַֽד ־תַּחְקְר֥וּן מִלִּֽין ׃
ἐνωτίζεσθέ μου τὰ ῥήματα ἐρῶ γὰρ ὑμῶν ἀκουόντων ἄχρι οὗ ἐτάσητε λόγους
Expectavi enim sermones vestros ; audivi prudentiam vestram , donec disceptaremini sermonibus ;
ወለክሙ ፡ አየድዓክሙ ፡ እንዘ ፡ ትሰምዑኒ ፡ እስከ ፡ ትረክቡ ፡ ዘትነግሩ ።
“Behold, I waited for your words, and I listened for your reasoning, while you searched out what to say.
32:12 ⧉ ⤴︎ וְעָ֥דֵיכֶ֗ם אֶתְבּ֫וֹנָ֥ן וְהִנֵּ֤ה אֵ֣ין לְאִיּ֣וֹב מוֹכִ֑יחַ עוֹנֶ֖ה אֲמָרָ֣יו מִכֶּֽם ׃
καὶ μέχρι ὑμῶν συνήσω καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν τῷ Ιωβ ἐλέγχων ἀνταποκρινόμενος ῥήματα αὐτοῦ ἐξ ὑμῶν
et donec putabam vos aliquid dicere , considerabam : sed , ut video , non est qui possit arguere Job , et respondere ex vobis sermonibus ejus .
ወናሁ ፡ ተኃጥአ ፡ ዘይጌሥዖ ፡ ለኢዮብ ፡ ወዘያወሥኦ ፡ ቃከ ፡ መእንተ ፡ ነበበ ፡ እምኔክሙ ፡ ከመ ፡ ኢትበሉ ፡ ረከብነ ፡ ጥበበ ፡ እም ፡ እግዚአብሔር ፡ ወአፈድፈድነ ።
Yes, I gave you my full attention, but there was no one who convinced Job, or who answered his words, among you.
32:13 ⧉ ⤴︎ פֶּן ־תֹּ֣֭אמְרוּ מָצָ֣אנוּ חׇכְמָ֑ה אֵ֖ל יִדְּפֶ֣נּוּ לֹא ־אִֽישׁ ׃
ἵνα μὴ εἴπητε εὕρομεν σοφίαν κυρίῳ προσθέμενοι
Ne forte dicatis : Invenimus sapientiam : Deus projecit eum , non homo .
ወአባሕክምዎ ፡ ለሰብእ ፡ ይንብብ ፡ ዘከመዝ ፡ ነገረ ።
Beware lest you say, ‘We have found wisdom. God may refute him, not man;’
32:14 ⧉ ⤴︎ וְלֹא ־עָרַ֣ךְ אֵלַ֣י מִלִּ֑ין וּ֝בְאִמְרֵיכֶ֗ם לֹ֣א אֲשִׁיבֶֽנּוּ ׃
ἀνθρώπῳ δὲ ἐπετρέψατε λαλῆσαι τοιαῦτα ῥήματα
Nihil locutus est mihi : et ego non secundum sermones vestros respondebo illi .
ወፈራህክሙ ፡ ወኢያውሣእክሙ ፡ ወበልየ ፡ ነገር ፡ እምአፉክሙ ።
for he has not directed his words against me; neither will I answer him with your speeches.
32:15 ⧉ ⤴︎ חַ֭תּוּ לֹא ־עָ֣נוּ ע֑וֹד הֶעְתִּ֖יקוּ מֵהֶ֣ם מִלִּֽים ׃
ἐπτοήθησαν οὐκ ἀπεκρίθησαν ἔτι ἐπαλαίωσαν ἐξ αὐτῶν λόγους
Extimuerunt , nec responderunt ultra , abstuleruntque a se eloquia .
ጸናሕኪክሙ ፡ ወኢነበብክሙ ፡ እስመ ፡ አርመምክሙ ፡ ወኢያውሣክሙ ።
“They are amazed. They answer no more. They don’t have a word to say.
32:16 ⧉ ⤴︎ וְ֭הוֹחַלְתִּי כִּי ־לֹ֣א יְדַבֵּ֑רוּ כִּ֥י עָ֝מְד֗וּ לֹא ־עָ֥נוּ עֽוֹד ׃
ὑπέμεινα οὐ γὰρ ἐλάλησαν ὅτι ἔστησαν οὐκ ἀπεκρίθησαν
Quoniam igitur expectavi , et non sunt locuti : steterunt , nec ultra responderunt :
ኀበ ፡ ተናገረ ፡ ኤልዩስ ፡ አውሥአ ፡ ወይቤ ፡ ስማዕ ፡ ዘአነግረከ ፡ ካዕበ ።
Shall I wait, because they don’t speak, because they stand still, and answer no more?
32:17 ⧉ ⤴︎ אַעֲנֶ֣ה אַף ־אֲנִ֣י חֶלְקִ֑י אֲחַוֶּ֖ה דֵעִ֣י אַף ־אָֽנִי ׃
ὑπολαβὼν δὲ Ελιους λέγει
respondebo et ego partem meam , et ostendam scientiam meam .
ምሉእ ፡ ነገር ፡ ኀቤጠ ፡ ወይቀትለኒ ፡ መንፈሰ ፡ ከሥርየ ።
I also will answer my part, and I also will show my opinion.
32:18 ⧉ ⤴︎ כִּ֭י מָלֵ֣תִי מִלִּ֑ים הֱ֝צִיקַ֗תְנִי ר֣וּחַ בִּטְנִֽי ׃
πάλιν λαλήσω πλήρης γάρ εἰμι ῥημάτων ὀλέκει γάρ με τὸ πνεῦμα τῆς γαστρός
Plenus sum enim sermonibus , et coarctat me spiritus uteri mei .
ወተአሥረት ፡ ከርሥየ ፡ ከመ ፡ ዝቀ ፡ ወይን ፡ ወትልሕው ፡ ዑየ ፡ ወከመ ፡ ምብኳሐ ፡ ነሀቢ ፡ ስጡቅ ።
For I am full of words. The spirit within me constrains me.
32:19 ⧉ ⤴︎ הִנֵּֽה ־בִטְנִ֗י כְּיַ֥יִן לֹֽא ־יִפָּתֵ֑חַ כְּאֹב֥וֹת חֲ֝דָשִׁ֗ים יִבָּקֵֽעַ ׃
ἡ δὲ γαστήρ μου ὥσπερ ἀσκὸς γλεύκους ζέων δεδεμένος ἢ ὥσπερ φυσητὴρ χαλκέως ἐρρηγώς
En venter meus quasi mustum absque spiraculo , quod lagunculas novas disrumpit .
አነብብ ፡ ከመ ፡ አፅናፍ ፡ ወእከሥት ፡ ከናፍርየ ።
Behold, my breast is as wine which has no vent; like new wineskins it is ready to burst.
32:20 ⧉ ⤴︎ אֲדַבְּרָ֥ה וְיִֽרְוַֽח ־לִ֑י אֶפְתַּ֖ח שְׂפָתַ֣י וְאֶעֱנֶֽה ׃
λαλήσω ἵνα ἀναπαύσωμαι ἀνοίξας τὰ χείλη
Loquar , et respirabo paululum : aperiam labia mea , et respondebo .
አስመ ፡ ኢየኀፍር ፡ እምእጓለ ፡ እመሕያው ፡ ወኢይጌግፅ ፡ እመዋቲ ።
I will speak, that I may be refreshed. I will open my lips and answer.
32:21 ⧉ ⤴︎ אַל ־נָ֭א אֶשָּׂ֣א פְנֵי ־אִ֑ישׁ וְאֶל ־אָ֝דָ֗ם לֹ֣א אֲכַנֶּֽה ׃
ἄνθρωπον γὰρ οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἀλλὰ μὴν οὐδὲ βροτὸν οὐ μὴ ἐντραπῶ
Non accipiam personam viri , et Deum homini non aequabo .
ወኢየአምር ፡ አድልዎ ፡ ለገጽ ፡ ወእመሂ ፡ ቦ ፡ ዘየኀፍር ፡ እምሰብእ ።
Please don’t let me respect any man’s person, neither will I give flattering titles to any man.
32:22 ⧉ ⤴︎ כִּ֤י לֹ֣א יָדַ֣עְתִּי אֲכַנֶּ֑ה כִּ֝מְעַ֗ט יִשָּׂאֵ֥נִי עֹשֵֽׂנִי ׃
οὐ γὰρ ἐπίσταμαι θαυμάσαι πρόσωπον εἰ δὲ μή καὶ ἐμὲ σῆτες ἔδονται
Nescio enim quamdiu subsistam , et si post modicum tollat me factor meus .
— For I don’t know how to give flattering titles, or else my Maker would soon take me away.