📜 Verbum
Scripture and the Fathers, read aloud in the original

← All books · Latin Fathers › Etymologies & Works

Isidore of Seville

Etymologies & Works 2 part 5/6

Latin original · 34 verses · some words can be tapped for a gloss · long chapter, split into parts; this part covers 2:137–2:170 (199 verses in all)

← ch. 1ch. 3 →
← prev partnext part →
2:137
quidquid homo loquitur, inter decem ista praedicamenta habentur. Proficiet etiam ad libros intellegendos, qui sive Rhetoribus sive Dialecticis adplicantur. XXVII. DE PERIHERMENIIS. [1] Sequitur dehinc liber Perihermenias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles, quando Perihermenias
...whatever a man speaks is held within these ten predicaments. It will also profit toward understanding the books that are applied either to the Rhetoricians or to the Dialecticians. XXVII. ON THE PERIHERMENIAS (ON INTERPRETATION). [1] There follows next the book Perihermenias, exceedingly subtle, and most careful through its various forms and repetitions; of which it is said: Aristotle, when he was writing the Perihermenias,
……凡人所言說者,皆被納入這十個範疇之中。它也有助於理解那些用於修辭學家或辯證學家的書卷。二十七、論《解釋篇》(Perihermenias)。〔1〕接下來是《解釋篇》一書,極其精微,並在種種形式與反覆之中極為審慎;關於它有此一說:亞里斯多德撰寫《解釋篇》時,
2:138
scriptitabat, calamum in mente tinguebat. [2] Praefatio Perihermeniarum. Omnis quippe res, quae una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum: quae duae partes orationis interpretantur totum, quidquid conceperit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. [3] Hanc Aristoteles, vir in
...used to dip his pen in his mind. [2] Preface to the Perihermenias. For every thing which is one and is signified by one word is signified either by a noun or by a verb; which two parts of speech interpret the whole, whatever the mind has conceived for speaking. For every utterance is the interpreter of the thing conceived in the mind. [3] This Aristotle, a man most skilled in...
……是把筆蘸在心思之中。〔2〕《解釋篇》序言。凡是單一之物、以單一言詞所指者,或以「名詞」(nomen)表示,或以「動詞」(verbum)表示:這兩種語言的部分詮釋了心靈為言說所構想的一切整體。因為每一表述都是心中所構想之事的詮釋者。〔3〕亞里斯多德,一位……最為精熟之人,
2:139
rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, Perihermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus; scilicet quod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretetur per cataphasin et apophasin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. [4] In his itaque
...the expression of things and in the making of discourses, calls it Perihermenia, which we call 'interpretation'; namely because it interprets things conceived in the mind by discourses brought forth, through cataphasis and apophasis, that is, affirmation and negation. Through affirmation, as 'a man runs'; through negation, as 'a man does not run.' [4] And so, in these...
……在表達事物與造作言辭方面最為精熟,稱此為 Perihermenia,我們則稱之為「解釋」(interpretatio);意即它以所發出的言辭來詮釋心中所構想之事,透過 cataphasis 與 apophasis,即肯定與否定。以肯定,如「人在跑」;以否定,如「人不在跑」。〔4〕因此,在這……
2:140
Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatione, de contradictione. [5] Nomen est vox significativa secundum placitum, sine tempore, cuius nulla pars est significativa separata, ut Socrates. Verbum est, quod significat tempus, cuius pars
...Perihermenias the aforesaid philosopher treats of seven species, that is, of the noun, of the verb, of the discourse, of the enunciation, of affirmation, of negation, of contradiction. [5] A noun is a significant vocal sound by convention, without time, of which no part is significant when separated, as 'Socrates.' A verb is that which signifies time, of which a part...
……在《解釋篇》中,上述哲學家論述七種類別,即:名詞、動詞、語句、陳述、肯定、否定、矛盾。〔5〕名詞是依約定俗成、不含時間的表意語音,其中沒有任何部分能分離而表意,如「蘇格拉底」。動詞是表示時間者,其中一部分……
2:141
nihil extra significat, sed semper eorum, quae de altero dicuntur, nota[t], ut cogitat, disputat. Oratio est vox significativa, cuius partium aliquid separatum significativum est, ut Socrates disputat. Enuntiativa oratio est vox significativa de eo quod est aliquid vel non est, ut Socrates est, Socrates non est. [6] Adfirmatio est enuntiatio
...signifies nothing separately, but is always a mark of those things which are said of another, as 'he thinks,' 'he disputes.' A discourse (oratio) is a significant vocal sound, some part of which, taken separately, is significant, as 'Socrates disputes.' An enunciative discourse is a significant vocal sound concerning that which either is something or is not, as 'Socrates is,' 'Socrates is not.' [6] Affirmation is the enunciation...
……並不另外表意,而始終是那些述說於他者之事的標記,如「他思想」、「他辯論」。語句(oratio)是表意的語音,其部分中有某部分分離出來仍能表意,如「蘇格拉底辯論」。陳述性語句是關於「某物是」或「不是」的表意語音,如「蘇格拉底存在」、「蘇格拉底不存在」。〔6〕肯定是……的陳述,
2:142
alicuius de aliquo, ut Socrates est. Negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est adfirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. [7] [Haec omnia in libro Perihermeniarum minutissime divisa et subdivisa tractantur, quarum rerum definitiones hic breviter sufficiat intimasse, quando in
...of something concerning something, as 'Socrates is.' Negation is of something denied from something, as 'Socrates is not.' Contradiction is the opposition of affirmation and negation, as 'Socrates disputes,' 'Socrates does not dispute.' [7] [All these things are treated most minutely, divided and subdivided, in the book of the Perihermenias; concerning which matters let it here suffice to have briefly intimated the definitions, since in...
……即以某物述說某物,如「蘇格拉底存在」。否定是從某物否定某物,如「蘇格拉底不存在」。矛盾是肯定與否定的對立,如「蘇格拉底辯論」、「蘇格拉底不辯論」。〔7〕〔這一切在《解釋篇》一書中都被極其細緻地劃分與再劃分而論述,關於這些事,在此簡要地指出其定義便已足夠,因為在……
2:143
ipso conpetens explanatio reperitur. Vtilitas] Perihermeniarum haec est, quod ex his interpretamentis syllogismi fiunt. Vnde et analytica pertractantur. XXVIII. DE SYLLOGISMIS DIALECTICIS. [1] Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem
...in it a fitting explanation is found. [Usefulness.] The usefulness of the Perihermeniae (On Interpretation) is this: that from these expositions syllogisms are formed. Hence too the Analytics are treated. XXVIII. On Dialectical Syllogisms. [1] Next follow the dialectical syllogisms, in which the usefulness and power of the whole art is displayed; and their conclusion greatly assists the reader toward
……在其中便可尋得恰當的解釋。〔效用〕《解釋篇》的效用即在於此:由這些詮釋而構成三段論。因此《分析篇》也於此得到論述。第二十八章 論辯證三段論。〔一〕接下來便是辯證的三段論,整門技藝的效用與功能於此顯明;其結論對讀者助益甚大,引領他趨向
2:144
investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. [2] Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogismorum, sunt tres. [3] Primae formulae modi sunt novem. Primus modus est, qui conducit, id est, qui colligit ex universalibus dedicativis dedicativum universale directim, ut: "Omne iustum
...pursuing the truth—provided only that there be absent that error of deceiving one's adversary through the sophisms of false conclusions. [2] The figures of categorical, that is, predicative, syllogisms are three. [3] Of the first figure there are nine modes. The first mode is the one that concludes—that is, that gathers—from two universal affirmatives a universal affirmative directly, as: 'Everything just is
探求真理;只要不存有那藉虛假結論的詭辯來欺騙對手的錯誤即可。〔二〕定言三段論(即述謂三段論)的格有三種。〔三〕第一格有九個式。第一式是由兩個全稱肯定命題直接推出一個全稱肯定命題者,即:「凡公義的皆
2:145
honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum" [4] Secundus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativis et abdicativis abdicativum universale directim, ut: "Omne iustum honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur iustum turpe. [5] Tertius modus est, qui conducit ex dedicativis particulari et universali dedicativum particulare
honourable; everything honourable is good; therefore everything just is good.' [4] The second mode concludes from a universal affirmative and a universal negative a universal negative directly, as: 'Everything just is honourable; nothing honourable is base; therefore nothing just is base.' [5] The third mode concludes from affirmatives, a particular and a universal, a particular affirmative
是高尚的;凡高尚的皆是善的;故凡公義的皆是善的。」〔四〕第二式是由一個全稱肯定命題與一個全稱否定命題直接推出一個全稱否定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;凡高尚的皆非可恥的;故凡公義的皆非可恥的。」〔五〕第三式是由諸肯定命題(一特稱、一全稱)推出一個特稱肯定命題
2:146
directim, ut: "Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur iustum utile" [6] Quartus modus est, qui conducit ex particulari dedicativa et universali abdicativa abdicativum particulare directim, ut: "Quoddam iustum honestum: nullum honestum turpe: quoddam igitur iustum non est turpe" [7] Quintus modus est, qui conducit ex
directly, as: 'Some just is honourable; all honourable is useful; therefore some just is useful.' [6] The fourth mode concludes from a particular affirmative and a universal negative a particular negative directly, as: 'Some just is honourable; nothing honourable is base; therefore some just is not base.' [7] The fifth mode concludes from
直接推出者,即:「某些公義的是高尚的;凡高尚的皆有益的;故某些公義的是有益的。」〔六〕第四式是由一個特稱肯定命題與一個全稱否定命題直接推出一個特稱否定命題者,即:「某些公義的是高尚的;凡高尚的皆非可恥的;故某些公義的並非可恥的。」〔七〕第五式是由
2:147
universalibus dedicativis particulare dedicativum per reflexionem, ut: "Omne iustum honestum: omne honestum bonum: quoddam igitur bonum iustum" [8] Sextus modus est, qui conducit ex universali dedicativa et universali abdicativa abdicativum universale per reflexionem, ut: "Omne iustum honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur turpe iustum"
universal affirmatives a particular affirmative by conversion, as: 'All just is honourable; all honourable is good; therefore some good is just.' [8] The sixth mode concludes from a universal affirmative and a universal negative a universal negative by conversion, as: 'All just is honourable; nothing honourable is base; therefore nothing base is just.'
兩個全稱肯定命題藉換位推出一個特稱肯定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;凡高尚的皆善的;故某些善的是公義的。」〔八〕第六式是由一個全稱肯定命題與一個全稱否定命題藉換位推出一個全稱否定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;凡高尚的皆非可恥的;故凡可恥的皆非公義的。」
2:148
[9] Septimus modus est, qui conducit ex particulari et universali dedicativo dedicativum particulare per reflexionem, ut: "Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum" [10] Octavus modus est, qui conducit ex universalibus abdicativa et dedicativa particulare abdicativum per reflexionem, ut: "Nullum turpe honestum:
[9] The seventh mode concludes from a particular and a universal affirmative a particular affirmative by conversion, as: 'Some just is honourable; all honourable is useful; therefore some useful is just.' [10] The eighth mode concludes from universals, a negative and an affirmative, a particular negative by conversion, as: 'Nothing base is honourable;
〔九〕第七式是由一個特稱與一個全稱肯定命題藉換位推出一個特稱肯定命題者,即:「某些公義的是高尚的;凡高尚的皆有益的;故某些有益的是公義的。」〔十〕第八式是由兩個全稱命題(一否定、一肯定)藉換位推出一個特稱否定命題者,即:「凡可恥的皆非高尚的;
2:149
omne honestum iustum: quoddam igitur turpe non est iustum" [11] Nonus modus est, qui conducit ex universali abdicativa et particulari dedicativa abdicativum particulare per reflexionem, ut: "Nullum turpe honestum: quoddam honestum iustum: quoddam igitur iustum non est turpe" [12] Formulae secundae modi sunt quattuor: Primus modus est, qui conducit
all honourable is just; therefore some base is not just.' [11] The ninth mode concludes from a universal negative and a particular affirmative a particular negative by conversion, as: 'Nothing base is honourable; some honourable is just; therefore some just is not base.' [12] Of the second figure there are four modes. The first mode concludes
凡高尚的皆公義的;故某些可恥的並非公義的。」〔十一〕第九式是由一個全稱否定命題與一個特稱肯定命題藉換位推出一個特稱否定命題者,即:「凡可恥的皆非高尚的;某些高尚的是公義的;故某些公義的並非可恥的。」〔十二〕第二格有四個式。第一式是由
2:150
ex universalibus dedicativa et abdicativa abdicativum universale directim, ut: "Omne iustum honestum: nullum turpe honestum: nullum igitur turpe iustum" [13] Secundus modus est, qui conducit ex universalibus abdicativa et dedicativa abdicativum universale directim, ut: "Nullum turpe honestum: omne iustum honestum: nullum igitur turpe iustum" [14]
from universals, an affirmative and a negative, a universal negative directly, as: 'All just is honourable; nothing base is honourable; therefore nothing base is just.' [13] The second mode concludes from universals, a negative and an affirmative, a universal negative directly, as: 'Nothing base is honourable; all just is honourable; therefore nothing base is just.' [14]
兩個全稱命題(一肯定、一否定)直接推出一個全稱否定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;凡可恥的皆非高尚的;故凡可恥的皆非公義的。」〔十三〕第二式是由兩個全稱命題(一否定、一肯定)直接推出一個全稱否定命題者,即:「凡可恥的皆非高尚的;凡公義的皆高尚的;故凡可恥的皆非公義的。」〔十四〕
2:151
Tertius modus est, qui conducit ex particulari dedicativa et universali abdicativa abdicativum particulare directim, ut: "Quoddam iustum honestum: nullum turpe honestum: quoddam igitur iustum non est turpe" [15] Quartus modus est, qui conducit ex particulari abdicativa et universali dedicativa abdicativum particulare directim, ut: "Quoddam iustum
The third mode concludes from a particular affirmative and a universal negative a particular negative directly, as: 'Some just is honourable; nothing base is honourable; therefore some just is not base.' [15] The fourth mode concludes from a particular negative and a universal affirmative a particular negative directly, as: 'Some just
第三式是由一個特稱肯定命題與一個全稱否定命題直接推出一個特稱否定命題者,即:「某些公義的是高尚的;凡可恥的皆非高尚的;故某些公義的並非可恥的。」〔十五〕第四式是由一個特稱否定命題與一個全稱肯定命題直接推出一個特稱否定命題者,即:「某些公義的
2:152
non est turpe: omne malum turpe; quoddam igitur iustum non est malum" [16] Formulae tertiae modi sunt sex. Primus modus est, qui conducit ex dedicativis universalibus dedicativum particulare tam directim quam reflexim, ut: "Omne iustum honestum: omne honestum iustum: omne iustum bonum: quoddam igitur honestum bonum, quoddam bonum honestum [17]
is not base; all evil is base; therefore some just is not evil.' [16] Of the third figure there are six modes. The first mode concludes from universal affirmatives a particular affirmative, both directly and by conversion, as: 'All just is honourable; all honourable is just; all just is good; therefore some honourable is good, and some good is honourable.' [17]
並非可恥的;凡邪惡的皆可恥的;故某些公義的並非邪惡的。」〔十六〕第三格有六個式。第一式是由諸全稱肯定命題兼以直接與換位推出一個特稱肯定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;凡高尚的皆公義的;凡公義的皆善的;故某些高尚的是善的,某些善的是高尚的。」〔十七〕
2:153
Secundus modus est, qui conducit ex dedicativis particulari et universali dedicativum ex particulari directim, ut: "Quoddam iustum honestum: omne iustum bonum: quoddam igitur honestum bonum" [18] Tertius modus est, [qui conducit] ex dedicativis universali et particulari dedicativum particulare directim, ut: "Omne iustum honestum: quoddam iustum
The second mode concludes from affirmatives, a particular and a universal, an affirmative from the particular directly, as: 'Some just is honourable; all just is good; therefore some honourable is good.' [18] The third mode concludes from affirmatives, a universal and a particular, a particular affirmative directly, as: 'All just is honourable; some just
第二式是由諸肯定命題(一特稱、一全稱)直接推出一個由特稱而來的肯定命題者,即:「某些公義的是高尚的;凡公義的皆善的;故某些高尚的是善的。」〔十八〕第三式是由諸肯定命題(一全稱、一特稱)直接推出一個特稱肯定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;某些公義的
2:154
bonum: quoddam igitur honestum bonum" [19] Quartus modus est, qui conducit ex universali dedicativa et [particulari] abdicativa abdicativum particulare directim, ut: "Omne iustum honestum: nullum iustum malum: quoddam igitur honestum non est malum" [20] Quintus modus est, qui conducit ex dedicativa particulari et abdicativa universali abdicativum
is good; therefore some honourable is good.' [19] The fourth mode concludes from a universal affirmative and a particular negative a particular negative directly, as: 'All just is honourable; no just is evil; therefore some honourable is not evil.' [20] The fifth mode concludes from a particular affirmative and a universal negative a negative
是善的;故某些高尚的是善的。」〔十九〕第四式是由一個全稱肯定命題與一個特稱否定命題直接推出一個特稱否定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;凡公義的皆非邪惡的;故某些高尚的並非邪惡的。」〔二十〕第五式是由一個特稱肯定命題與一個全稱否定命題推出一個否定命題,
2:155
particulare directim, ut: "Quoddam iustum honestum: nullum iustum malum: quoddam igitur honestum non est malum" [21] Sextus modus est, qui conducit ex dedicativa universali et abdicativa particulari abdicativum particulare directim, ut: "Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum" [22] Has formulas
as a particular one, directly, as: 'Some just is honourable; no just is evil; therefore some honourable is not evil.' [21] The sixth mode concludes from a universal affirmative and a particular negative a particular negative directly, as: 'All just is honourable; some just is not evil; therefore some honourable is not evil.' [22] These figures
即特稱否定命題直接推出者,即:「某些公義的是高尚的;凡公義的皆非邪惡的;故某些高尚的並非邪惡的。」〔二一〕第六式是由一個全稱肯定命題與一個特稱否定命題直接推出一個特稱否定命題者,即:「凡公義的皆高尚的;某些公義的並非邪惡的;故某些高尚的並非邪惡的。」〔二二〕這些格式
2:156
categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. [23] Modi syllogismorum
of categorical syllogisms whoever desires to know fully, let him read the book entitled the Perihermenias of Apuleius, and he will learn what has there been treated more subtly. For these matters, once distinguished and pondered, usefully lead the reader—by the Lord's favour—into the great pathways of understanding. Now let us come, in the following order, to hypothetical syllogisms. [23] The modes of the
凡欲透徹認識定言三段論這些格式者,當研讀那部題為阿普列烏斯《解釋篇》的書,便能得知其中更為精微的論述。因為這些內容一經分辨與細思,便能藉主的恩助,有益地引領讀者進入理解的康莊大道。如今讓我們按以下次序,進而論及假言三段論。〔二三〕
2:157
Hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: "Si dies est, lucet: est autem dies: lucet igitur" Secundus modus est: "Si dies est, lucet: non lucet: non est igitur dies" Tertius modus est ita: "Non et dies est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur" [24] Quartus modus est ita: "Aut dies est, aut nox: atqui
hypothetical syllogisms, which are formed with some conclusion, are seven. The first mode is: 'If it is day, it is light; but it is day; therefore it is light.' The second mode is: 'If it is day, it is light; it is not light; therefore it is not day.' The third mode is thus: 'It is not both day and not light; but it is day; therefore it is light.' [24] The fourth mode is thus: 'Either it is day, or it is night; but
假言三段論的諸式乃帶有某種結論而構成,共有七式。第一式為:「若是白晝,則有光;今確是白晝;故有光。」第二式為:「若是白晝,則有光;今無光;故非白晝。」第三式如此:「並非既是白晝又無光;然確是白晝;故有光。」〔二四〕第四式如此:「或是白晝,或是黑夜;然
2:158
dies est: nox igitur non est" Quintus modus est ita: "Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est" Sextus modus est ita: "Non et dies est et non lucet: dies autem [est]: nox igitur non est" [25] Septimus modus est ita: "Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est" Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse
it is day; therefore it is not night.' The fifth mode is thus: 'Either it is day, or it is night; but it is not night; therefore it is day.' The sixth mode is thus: 'It is not both day and not light; but it is day; therefore it is not night.' [25] The seventh mode is thus: 'It is not both day and night; but it is not night; therefore it is day.' But if anyone wishes to know more fully the modes of hypothetical syllogisms,
確是白晝;故非黑夜。」第五式如此:「或是白晝,或是黑夜;然非黑夜;故是白晝。」第六式如此:「並非既是白晝又無光;然確是白晝;故非黑夜。」〔二五〕第七式如此:「並非既是白晝又是黑夜;然非黑夜;故是白晝。」倘若有人願更透徹地認識假言三段論之諸式,
2:159
desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. [26] Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. XXIX. DE DIVISIONE DEFINITIONVM EX MARII VICTORINI LIBRO ABBREVIATA. [1] Definitio est
let him read the book of Marius Victorinus entitled On Hypothetical Syllogisms. [26] From here let us proceed to the dialectical kinds of definitions, which excel with such dignity that they can openly display the manifestations of proofs and certain indications of terms. XXIX. On the Division of Definitions, Abridged from the Book of Marius Victorinus. [1] A definition is
當研讀馬里烏斯·維克托里努斯那部題為《論假言三段論》的書。〔二六〕由此讓我們進而論及定義的辯證種類,這些種類以如此崇高的地位卓然出眾,能明白地展示論證的顯明與言詞的某些標記。第二十九章 論定義之區分——摘自馬里烏斯·維克托里努斯之書。〔一〕定義乃是
2:160
Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. [2] Prima species definitionis est OUSIODES, id est substantialis,
a philosophers' instrument which, in expressing things, unfolds what the thing itself is, of what quality it is, and how it ought to consist of its own parts. For it is a brief statement that, by its own proper signification, marks off and concludes the nature of each single thing, separated from what it holds in common with others. The division of definitions comprises fifteen parts. [2] The first species of definition is ousiodes, that is, substantial,
哲學家所用者,它在表述事物時闡明該事物本身是甚麼、具何種性質、以及應如何由其各部分構成。因為它是一段簡短的陳述,藉本身固有的意涵,將每一事物的本性從其與他物共通之處分別出來,加以界定。定義之區分共分為十五類。〔二〕第一類定義為 ousiodes,即實體性定義,
2:161
quae proprie et vere dicitur definitio, ut est: "Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax" Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. [3] Secunda species definitionis est, quae Graece ENNOEMATIKE dicitur, Latine notio nuncupatur, quam notionem communi, non
which is properly and truly called a definition, as: 'Man is a rational, mortal animal, capable of sense and instruction.' For this definition, descending through species and differences, arrives at what is proper, and most fully designates what man is. [3] The second species of definition is that which in Greek is called ennoematike, and in Latin is termed a notion (notio), which notion we can express by a common, not
此類方可正當而真確地稱為定義,例如:「人是有理性、會死、能感覺並能受教的動物。」因為此定義循種與屬差而下,抵達其固有特徵,最完整地標明人是甚麼。〔三〕第二類定義即希臘文所謂 ennoematike,拉丁文稱為「概念」(notio),我們可以用一般的名稱、而非
2:162
proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: "Homo est, quod rationali conceptione (et) exercitio praeest animalibus cunctis" Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa
a proper, name. It is always formed in this way: 'Man is that which, by rational conception and exercise, is set above all animals.' For it did not state what man is, but what he does, as though the thing were summoned into recognition by a certain sign. For in this species and in the rest a recognition of the thing is set forth; no substantial explanation is declared; and because that other kind
本身固有的名稱來稱呼它。此類定義總是如此構成:「人乃是憑理性的思維與運用而凌駕於一切動物之上者。」因為它並未說出人是甚麼,而是說出人所行的,彷彿藉某種標記把事物喚入認識之中。因為在此類及其餘各類中,所呈現的乃是對事物的認識,而未闡明其實體性的解釋;又因那另一類
2:163
substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. [4] Tertia species definitionis est, quae Graece POIOTES dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: "Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod
is substantial, it holds the primacy among all definitions. [4] The third species of definition is that which in Greek is called poiotes, in Latin is called qualitative: because it took its name from quality, in that it plainly shows of what quality that is which exists. Its example is such: 'Man is one who is strong in genius, mighty in the arts and in the knowledge of things, who either chooses what
乃是實體性的,故在一切定義中居於首位。〔四〕第三類定義即希臘文所謂 poiotes,拉丁文稱為「性質性定義」:因它得名於性質,蓋因它明白地顯示那存在之物具有何種性質。其例如下:「人乃是才智過人、精於各種技藝與對事物之認識者,他或是選擇他
2:164
agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit" His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. [5] Quarta species definitionis est, quae Graece UPOGRAFIKE, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid
he ought to do, or by discernment despises what is useless.' For by these qualities man is expressed and defined. [5] The fourth species of definition is that which in Greek is called hypographike, in Latin is named by Tullius (Cicero) 'description' (descriptio), which, employing a circumlocution of words and deeds, declares by a description what the thing is. For it is asked what a miser is, what
所應做之事,或藉明辨而鄙棄無益之事。」因為人正是藉這些性質而得以表述並界定。〔五〕第四類定義即希臘文所謂 hypographike,拉丁文由圖利烏斯(西塞羅)名之為「描述」(descriptio),它運用言行的迂迴鋪陳,藉描摹而說明事物是甚麼。譬如探問吝嗇者是甚麼、殘忍者
2:165
crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis
a cruel man is, what a debauchee is, and the whole nature of the debauchee, the miser, the cruel man is described; so that, if we wish to define the debauchee, we say: 'A debauchee is one who craves food not necessary but costly and burdensome, awash in delights, ready for lust.' These and other things define the debauchee, but they define by description. This species of definition
是甚麼、放縱者是甚麼,並將放縱者、吝嗇者、殘忍者的整個本性加以描摹;例如,我們若要界定放縱者,便說:「放縱者乃是渴求並非必需、而是奢華沉重之飲食者,沉溺於逸樂,急於縱慾。」這些及其他描述界定了放縱者,但乃是藉描摹而界定。此類定義
2:166
oratoribus magis apta est quam Dialecticis, quia latitudines habet, quae similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. [6] Quinta species definitionis est, quam Graece KATA [ANTI] LEKSIN, Latine adverb[i]um dicimus. Haec vocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat, uno ac singulari; et quodammodo quid illud sit in uno verbo positum,
is more suited to orators than to dialecticians, because it has latitudes; and this likeness is applied both to good things and to evil ones. [6] The fifth species of definition is that which in Greek we call kata antilexin, in Latin 'by a corresponding word' (ad verbum). This designates the term about whose meaning inquiry is made by another expression, single and particular; and in a way, what that thing is, set in a single word,
較適合演說家而非辯證家,因它具有寬泛的伸縮性,而這種類比既可用於善事,亦可用於惡事。〔六〕第五類定義即希臘文所謂 kata antilexin,拉丁文我們稱之為「以對應之詞」(ad verbum)。它以另一個詞語、單一而個別地,指稱那被探問其意義的字;並在某種程度上,將那事物是甚麼置於一詞之中,
2:167
uno verbo alio declarat, ut: "Conticescere est tacere" Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretatur esse vastatas. [7] Sexta species definitionis est, quam Graeci KATA DIAFORAN, nos per differentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta
it declares by another single word, as: 'To fall silent (conticescere) is to be quiet (tacere).' Likewise when we call a 'boundary' (terminus) an 'end' (finis), or when 'ravaged' (populatas) is interpreted as 'laid waste' (vastatas). [7] The sixth species of definition is that which the Greeks call kata diaphoran, we 'by difference.' But the writers of the arts name it 'concerning the same and the other,' as when it is asked what difference there is between a king and a tyrant, and, a difference being added,
以另一個詞加以說明,例如:「緘默(conticescere)即是靜默(tacere)。」又如我們把「界限」(terminus)稱作「終端」(finis),或把「被劫掠的」(populatas)解為「被蹂躪的」(vastatas)。〔七〕第六類定義即希臘人所謂 kata diaphoran,我們稱為「藉屬差」。技藝的著作家則名之為「論同者與異者」,例如探問王與僭主之間有何區別時,加上
2:168
differentia, quid uterque sit definitur; id est, rex est modestus et temperans, tyrannus vero inpius et inmitis. [8] Septima species definitionis est, quam Graeci KATA METAFORAN, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis (32): "Litus est, qua fluctus eludit" Hoc varie tractari potest. Modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut
the difference, it is defined what each of them is; that is, a king is moderate and temperate, but a tyrant is impious and harsh. [8] The seventh species of definition is that which the Greeks call kata metaphoran, the Latins 'by transference (metaphor),' as Cicero in the Topics (32): 'The shore is where the wave plays.' This can be treated in various ways: now so as to admonish, now so as to designate, now so as to
屬差,便界定二者各是甚麼;即:王是有節制而自制的,僭主則是不敬虔而殘暴的。〔八〕第七類定義即希臘人所謂 kata metaphoran,拉丁人稱為「藉轉喻(隱喻)」,如西塞羅在《論題篇》(三二)中所言:「岸乃是浪花嬉戲之處。」此法可作多樣運用:時而用以勸誡,時而用以標明,時而用以
2:169
vituperet aut laudet. Vt moneat: "Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina" Vt designet: "Apex est arx corporis" Vt laudet: "Adulescentia est flos aetatis" Vt vituperet: "Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum" [9] Octava species definitionis est, quam Graeci KATA AFAIRESIN TOU ENANTIOU, Latini per privantiam contrarii eius, quod
blame or to praise. So as to admonish: 'Nobility is the burden of the ancestors' virtue laid upon their descendants.' So as to designate: 'The crown of the head (apex) is the citadel of the body.' So as to praise: 'Youth is the flower of one's age.' So as to blame: 'Riches are a long provision for a short life.' [9] The eighth species of definition is that which the Greeks call kata aphairesin tou enantiou, the Latins 'by the privation of the contrary of that which
斥責或稱讚。用以勸誡者:「高貴門第乃是先祖之德加於後代身上的重擔。」用以標明者:「頭頂(apex)乃是身體的城堡。」用以稱讚者:「青春乃是年華之花。」用以斥責者:「財富乃是短暫人生的漫長盤纏。」〔九〕第八類定義即希臘人所謂 kata aphairesin tou enantiou,拉丁人稱為「藉那被界定之物之相反者的褫奪」,
2:170
definitur, dicunt: "Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: "Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est" [10] Nona species definitionis est, quam Graeci KATA UPOTUPOSIN, Latini per quandam imaginationem
is defined': they say, 'The good is that which is not evil. The just is that which is not unjust,' and the like. But we ought to use this kind of definition when the contrary is known, as: 'If the good is that which profits together with honour, then that which is not such is evil.' [10] The ninth species of definition is that which the Greeks call kata hypotyposin, the Latins 'by a certain imaging',
他們如此說:「善乃是那非惡者。義乃是那非不義者」,以及諸如此類。但我們當在其相反者為人所知時,方使用此種定義,例如:「若善乃是那既有益又合乎高尚者,則那並非如此之物便是惡的。」〔十〕第九類定義即希臘人所謂 kata hypotyposin,拉丁人稱為「藉某種形象描摹」,
← prev partnext part →
← ch. 1ch. 3 →
123456789101112131415161718192021222324